Từ 10/9, doanh nghiệp giữ giấy tờ, kéo dài thử việc trái luật sẽ bị xử phạt

Giữ giấy tờ tùy thân của người lao động bị phạt đến 25 triệu đồng

Theo Nghị định số 283/2026/NĐ-CP, từ ngày 10/9, người sử dụng lao động (NSDLĐ) có một trong các hành vi giữ bản chính giấy tờ tùy thân, văn bằng, chứng chỉ của người lao động (NLĐ) trong quá trình giao kết hoặc thực hiện hợp đồng lao động (HĐLĐ) sẽ bị xử phạt từ 20 đến 25 triệu đồng.

Mức xử phạt này cũng áp dụng đối với hành vi buộc NLĐ phải thực hiện biện pháp bảo đảm bằng tiền hoặc tài sản khác khi ký kết HĐLĐ; hoặc giao kết hợp đồng với người từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi mà không có sự đồng ý bằng văn bản của người đại diện theo pháp luật.

Bên cạnh hình thức xử phạt bằng tiền, NSDLĐ còn phải trả lại toàn bộ giấy tờ tùy thân, văn bằng, chứng chỉ đã giữ của NLĐ. Trường hợp buộc NLĐ đặt cọc hoặc giao tài sản bảo đảm, NSDLĐ phải hoàn trả đầy đủ số tiền, tài sản đã nhận cùng khoản tiền lãi được tính theo mức lãi suất cao nhất của ngân hàng thương mại nhà nước công bố tại thời điểm xử phạt.

Nghị định cũng quy định rõ chế tài đối với các hành vi vi phạm quy định về thử việc.

Theo Bộ luật Lao động, thời gian thử việc do hai bên thỏa thuận căn cứ vào tính chất, mức độ phức tạp của công việc nhưng chỉ được thử việc một lần đối với một công việc. Thời gian thử việc tối đa là 180 ngày đối với người quản lý doanh nghiệp; không quá 60 ngày đối với công việc yêu cầu trình độ từ cao đẳng trở lên; không quá 30 ngày đối với công việc yêu cầu trình độ trung cấp, công nhân kỹ thuật hoặc nhân viên nghiệp vụ; và không quá 6 ngày làm việc đối với các công việc còn lại.

Tiền lương trong thời gian thử việc phải đạt ít nhất 85% mức lương của công việc đó.

Đối với các vi phạm liên quan đến thử việc, NSDLĐ bị phạt từ 500.000 đồng đến 1 triệu đồng nếu yêu cầu thử việc đối với NLĐ làm việc theo hợp đồng có thời hạn dưới một tháng hoặc không thông báo kết quả thử việc khi kết thúc thời gian thử việc.

Mức phạt từ 2 đến 5 triệu đồng được áp dụng khi NSDLĐ yêu cầu thử việc quá một lần đối với cùng một công việc; kéo dài thời gian thử việc vượt quá quy định; trả lương thử việc thấp hơn mức đã thỏa thuận hoặc dưới 85% mức lương của công việc; hoặc không ký kết HĐLĐ với NLĐ đã đạt yêu cầu thử việc theo thỏa thuận.

Ngoài xử phạt hành chính, người vi phạm còn phải trả đủ phần tiền lương còn thiếu cho NLĐ trong trường hợp trả lương thử việc không đúng quy định hoặc kéo dài thời gian thử việc trái pháp luật.

Quấy rối tình dục tại nơi làm việc bị phạt đến 30 triệu đồng

Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị định là quy định mức xử phạt từ 15 đến 30 triệu đồng đối với hành vi quấy rối tình dục tại nơi làm việc nhưng chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Theo Bộ luật Lao động, quấy rối tình dục tại nơi làm việc là hành vi có tính chất tình dục của bất kỳ người nào đối với người khác mà không được người đó mong muốn hoặc chấp nhận. Nơi làm việc được hiểu là bất kỳ địa điểm nào mà người lao động thực tế làm việc theo thỏa thuận hoặc sự phân công của NSDLĐ.

Đối với doanh nghiệp sử dụng từ 10 lao động trở lên, NSDLĐ có trách nhiệm ban hành nội quy lao động bằng văn bản, trong đó phải quy định cụ thể về phòng, chống quấy rối tình dục tại nơi làm việc cũng như trình tự, thủ tục xử lý hành vi vi phạm.

NLĐ bị quấy rối tình dục tại nơi làm việc có quyền đơn phương chấm dứt HĐLĐ mà không cần báo trước. Trong khi đó, NLĐ có hành vi quấy rối tình dục có thể bị xử lý kỷ luật bằng hình thức sa thải theo quy định của pháp luật.

Đối với các hành vi cưỡng bức lao động, ngược đãi NLĐ hoặc buộc NLĐ tiếp tục thực hiện hợp đồng để trả nợ nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, NSDLĐ có thể bị xử phạt lên đến 75 triệu đồng.

Nghị định 283/2026 cũng quy định mức xử phạt từ 5 đến 10 triệu đồng đối với NSDLĐ ban hành quy chế đánh giá mức độ hoàn thành công việc (KPI) nhưng không tham khảo ý kiến tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở (nếu có).

Mức phạt này cũng được áp dụng đối với trường hợp NSDLĐ cho NLĐ thôi việc vì thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc vì lý do kinh tế nhưng không trao đổi trước với tổ chức đại diện NLĐ tại cơ sở, hoặc không thông báo trước ít nhất 30 ngày cho UBND cấp tỉnh và người lao động theo quy định.

Việc ban hành Nghị định số 283/2026/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ tăng cường kỷ cương trong quan hệ lao động, bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của NLĐ, đồng thời nâng cao trách nhiệm tuân thủ pháp luật của NSDLĐ trong quá trình tuyển dụng, quản lý và sử dụng lao động.