Chánh án Nguyễn Văn Quảng: Cần sửa đổi toàn diện Quy chế phối hợp giữa Chính phủ, TANDTC và VKSNDTC phù hợp với tình hình mới

Chiều 30/7, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc chủ trì Hội nghị về công tác phối hợp giữa Chính phủ với Tòa án nhân dân tối cao và Viện Kiểm sát nhân dân tối cao.

Hội nghị được tổ chức nhằm đánh giá toàn diện kết quả thực hiện cơ chế phối hợp trong thời gian qua, nhận diện những khó khăn, vướng mắc và đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng phối hợp giữa ba cơ quan trong giai đoạn mới.

Tham dự Hội nghị có đồng chí Bí thư Trung ương Đảng, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Quảng; Ủy viên Trung ương Đảng, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Huy Tiến; lãnh đạo Ban Nội chính Trung ương, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng cùng đại diện lãnh đạo các bộ, ngành và cơ quan liên quan.

Về phía Tòa án nhân dân tối cao còn có Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy Tòa án nhân dân tối cao, Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Hải Trâm; các Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao: Dương Văn Thăng, Chánh án Tòa án Quân sự Trung ương; Nguyễn Văn Tiến; Phạm Quốc Hưng; Nguyễn Biên Thùy.

Phối hợp thường xuyên, chặt chẽ trên nhiều lĩnh vực

Báo cáo tại Hội nghị cho biết, ngày 31/3/2010, Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao và Viện Kiểm sát nhân dân tối cao đã ban hành Nghị quyết liên tịch số 15/NQLT/CP-TANDTC-VKSNDTC về Quy chế phối hợp công tác giữa ba cơ quan.

Sau 16 năm triển khai, công tác phối hợp được duy trì thường xuyên, chặt chẽ, tạo điều kiện để Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao và Viện Kiểm sát nhân dân tối cao thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ theo quy định.

Nội dung phối hợp được triển khai trên nhiều lĩnh vực trọng tâm, gồm xây dựng và hoàn thiện pháp luật; phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật; cải cách tư pháp; chuyển đổi số; hợp tác quốc tế; bảo đảm cơ sở vật chất, kinh phí hoạt động; giải quyết các vụ án, vụ việc; thu hồi tài sản trong các vụ án kinh tế, tham nhũng.

Trong công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế, sự phối hợp giữa các cơ quan đã góp phần bảo đảm tính thống nhất trong quá trình xây dựng, tổ chức thi hành pháp luật, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và thực tiễn quản lý nhà nước.

Đối với công tác phòng, chống tội phạm, ba cơ quan đã phối hợp triển khai các nhiệm vụ theo nghị quyết của Quốc hội, góp phần nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật cũng như chất lượng điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án.

Công tác cải cách tư pháp, hợp tác quốc tế, tương trợ tư pháp hình sự, bảo hộ công dân và phối hợp xử lý các vụ án, vụ việc phức tạp tiếp tục được quan tâm thực hiện.

Trong công tác đặc xá, Chính phủ đã phối hợp với Tòa án nhân dân tối cao và Viện Kiểm sát nhân dân tối cao tham mưu, đề xuất Chủ tịch nước quyết định đặc xá cho gần 130.000 phạm nhân kể từ khi Luật Đặc xá được triển khai.

Theo Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Huy Tiến, trong điều kiện khối lượng công việc ngày càng lớn, tính chất của các vụ án, vụ việc ngày càng phức tạp, các cơ quan tư pháp cần tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án.

Cùng với đó, cần chú trọng kiểm soát quyền lực, phòng, chống oan, sai, bỏ lọt tội phạm và tiêu cực trong hoạt động tư pháp. Việc duy trì cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, đặc biệt ở cấp cơ sở, có ý nghĩa quan trọng đối với hiệu quả thực hiện nhiệm vụ.

Cơ chế phối hợp chưa theo kịp những yêu cầu mới

Bên cạnh những kết quả tích cực, Hội nghị cũng thẳng thắn chỉ ra một số khó khăn, hạn chế trong quá trình triển khai Quy chế phối hợp.

Sau 16 năm, hệ thống pháp luật làm cơ sở thực hiện Quy chế đã có nhiều thay đổi. Tuy nhiên, một số nội dung phối hợp chưa được sửa đổi, cập nhật kịp thời, chưa đáp ứng đầy đủ những yêu cầu mới đặt ra từ thực tiễn.

Đáng chú ý là các vấn đề liên quan đến chuyển đổi số, chia sẻ dữ liệu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, tố tụng điện tử, cơ chế theo dõi và đánh giá kết quả phối hợp cũng như trách nhiệm điều phối giữa các cơ quan.

Việc tổ chức thực hiện một số quy định pháp luật mới còn phát sinh khó khăn, đòi hỏi Chính phủ, các bộ, ngành và các cơ quan tư pháp phải tăng cường trao đổi, phối hợp để kịp thời hướng dẫn, tháo gỡ.

Trong đó có những vấn đề liên quan đến phục hồi, phá sản doanh nghiệp và việc xây dựng mô hình Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm Tài chính quốc tế.

Công tác xử lý tài sản trong một số vụ án kinh tế, tham nhũng lớn cũng gặp nhiều khó khăn do số lượng tài sản lớn, tính chất phức tạp, phạm vi phân bổ rộng, trong khi sự phối hợp của một số tổ chức, cá nhân có liên quan chưa thực sự đồng bộ.

Nguồn lực bảo đảm hoạt động, cơ sở vật chất, trụ sở làm việc và trang thiết bị dành cho Tòa án nhân dân, Viện Kiểm sát nhân dân còn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu, nhất là trong bối cảnh tổ chức bộ máy có nhiều thay đổi.

Đối với chuyển đổi số trong hoạt động tư pháp, một số tiêu chuẩn, quy chuẩn về dữ liệu chưa hoàn thiện; khả năng kết nối, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan còn hạn chế. Hạ tầng công nghệ thông tin, cơ sở dữ liệu và trang thiết bị tại một số đơn vị chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến quá trình xây dựng nền tảng tư pháp số và triển khai tố tụng điện tử.

Từ những vấn đề đặt ra trong thực tiễn, các cơ quan đề nghị nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Quy chế phối hợp giữa Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao và Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, bảo đảm phù hợp với tình hình mới.

Cơ chế phối hợp trong xây dựng, hoàn thiện pháp luật, hướng dẫn áp dụng thống nhất pháp luật và tháo gỡ khó khăn trong quá trình thực thi cũng cần tiếp tục được tăng cường.

Bên cạnh đó, cần hoàn thiện các quy định, tiêu chuẩn phục vụ chuyển đổi số; thúc đẩy kết nối, liên thông dữ liệu giữa các cơ quan tiến hành tố tụng; đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất, hạ tầng số và trang thiết bị nghiệp vụ.

Các cơ quan cũng đề nghị nâng cao hiệu quả phối hợp trong phòng, chống tội phạm; thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng, kinh tế; hợp tác quốc tế và tương trợ tư pháp hình sự.

Nguồn nhân lực tư pháp cần tiếp tục được quan tâm, trong đó chú trọng đào tạo, bồi dưỡng về chuyên môn, công nghệ thông tin, ngoại ngữ; đẩy mạnh ứng dụng các công nghệ mới, bao gồm trí tuệ nhân tạo, phục vụ công tác quản lý, điều hành và giải quyết các vụ án, vụ việc.

Làm rõ trách nhiệm phối hợp và cơ chế đánh giá

Phát biểu tại Hội nghị, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Quảng đề nghị nghiên cứu sửa đổi toàn diện Quy chế phối hợp được ban hành kèm theo Nghị quyết liên tịch số 15, bảo đảm phù hợp với tình hình mới.

Nội dung sửa đổi cần làm rõ trách nhiệm phối hợp của các cơ quan, cơ chế theo dõi, đánh giá, sơ kết cũng như phương thức tổ chức thực hiện, qua đó nâng cao tính chủ động, thực chất và hiệu quả của công tác phối hợp.

Đề cập những nhiệm vụ mới của ngành Tòa án, Chánh án Nguyễn Văn Quảng cho rằng cần tăng cường phối hợp trong xây dựng, hoàn thiện cơ chế, chính sách và bảo đảm nguồn lực để triển khai các nhiệm vụ mới.

Trong đó có việc thực hiện cơ chế phục hồi doanh nghiệp theo Luật Phá sản, xây dựng Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm Tài chính quốc tế và thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động tư pháp.

Chánh án Tòa án nhân dân tối cao cho biết, ngành Tòa án sẽ tập trung giải quyết các vụ án, vụ việc lớn, phức tạp, qua đó góp phần tháo gỡ khó khăn cho các dự án, doanh nghiệp, phục vụ mục tiêu kiến tạo và phát triển đất nước.

Đổi mới cơ chế phối hợp gắn với cải cách tư pháp, chuyển đổi số

Phát biểu kết luận Hội nghị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc đánh giá, sau 16 năm thực hiện Quy chế, công tác phối hợp giữa Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao và Viện Kiểm sát nhân dân tối cao đã được triển khai chặt chẽ, thường xuyên và đạt nhiều kết quả tích cực.

Sự phối hợp được thể hiện trên các nhóm nội dung như xây dựng chiến lược phát triển kinh tế – xã hội; xây dựng pháp luật; phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật; phổ biến, giáo dục pháp luật; trao đổi, cung cấp thông tin; đào tạo cán bộ; hợp tác quốc tế; bảo đảm cơ sở vật chất, phương tiện làm việc và kinh phí hoạt động.

Ba cơ quan cũng phối hợp trong giải quyết các vụ án hình sự, hành chính, vụ việc dân sự; xử lý tố giác, tin báo về tội phạm và nhiều nội dung khác theo quy định.

Phó Thủ tướng Thường trực ghi nhận hiệu quả phối hợp trong hoàn thiện thể chế, bảo đảm cơ sở vật chất, chỉ đạo giải quyết các vụ án, vụ việc kịp thời, đúng quy định pháp luật.

Nhiều vụ việc phức tạp, được dư luận xã hội quan tâm đã được các cơ quan phối hợp xử lý, góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội.

Cùng với đó, các cơ quan đã phối hợp xây dựng, hoàn thiện chính sách, pháp luật; triển khai nhiệm vụ cải cách tư pháp; phòng, chống tội phạm, tham nhũng, tiêu cực và xử lý những nhiệm vụ phát sinh từ thực tiễn.

Theo Phó Thủ tướng Thường trực, trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp, đất nước đang triển khai nhiều nhiệm vụ đổi mới, cải cách theo các nghị quyết của Đảng và thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội trong giai đoạn mới, yêu cầu đối với công tác phối hợp giữa ba cơ quan ngày càng cao.

Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị tiếp tục tăng cường phối hợp trong bảo đảm an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội và phòng, chống tội phạm.

Trong đó, cần đặc biệt quan tâm đến các loại tội phạm mới, tội phạm phi truyền thống, tội phạm công nghệ cao, tội phạm mạng và tội phạm liên quan đến ma túy.

Các cơ quan cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp trong thực hiện chức năng, nhiệm vụ theo quy định của Hiến pháp và pháp luật; tăng cường phối hợp xây dựng, hoàn thiện thể chế, thống nhất nhận thức và tổ chức thi hành pháp luật; kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn.

Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu nghiên cứu bổ sung những nội dung phối hợp phù hợp với yêu cầu mới, tập trung vào chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin và kết nối, chia sẻ cơ sở dữ liệu để nâng cao hiệu quả hoạt động tố tụng.

Hành lang pháp lý đối với tố tụng điện tử, hồ sơ điện tử cần tiếp tục được hoàn thiện, bảo đảm dữ liệu giữa các cơ quan được kết nối, liên thông và chia sẻ phù hợp.

Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh, chuyển đổi số phải gắn trực tiếp với yêu cầu phục vụ công việc, không chỉ dừng lại ở việc số hóa dữ liệu.

Cùng với đó, cần tiếp tục phối hợp triển khai các cơ chế, chính sách nhằm nâng cao hiệu quả thi hành án dân sự và thu hồi tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt trong các vụ án hình sự về tham nhũng, kinh tế; tổng kết, nhân rộng những cách làm hiệu quả đã được kiểm nghiệm trong thực tiễn.

Trên cơ sở các ý kiến tại Hội nghị, Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao và Viện Kiểm sát nhân dân tối cao.

Việc sửa đổi, bổ sung Quy chế phối hợp theo Nghị quyết liên tịch số 15 phải đáp ứng yêu cầu của tình hình mới, làm rõ hơn trách nhiệm phối hợp, cơ chế đánh giá và phương thức tổ chức thực hiện giữa các cơ quan.

Phó Thủ tướng Thường trực giao Văn phòng Chính phủ chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan nghiên cứu, hoàn thiện nội dung sửa đổi, bổ sung, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét.

Đồng thời, nghiên cứu xây dựng các quy chế phối hợp cụ thể giữa các bộ, ngành với Tòa án nhân dân tối cao và Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, nhằm cụ thể hóa cơ chế phối hợp chung phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan.

Các cơ quan cần đề xuất những giải pháp khả thi, thiết thực để nâng cao hiệu quả phối hợp, đáp ứng yêu cầu thực hiện nhiệm vụ trong giai đoạn mới.