Đề xuất cấm sản xuất, kinh doanh, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng

Sáng 21/9, tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 6, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) cho ý kiến đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Bổ sung nhiều hành vi bị cấm

Trình bày tóm tắt Tờ trình dự án Luật, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà cho biết, dự án Luật giữ nguyên phạm vi điều chỉnh của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá hiện hành, đồng thời bổ sung nhiều quy định nhằm kiểm soát các sản phẩm thuốc lá mới.

Đáng chú ý, dự thảo Luật bổ sung quy định cấm sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, vận chuyển, xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, tạm nhập tái xuất, chuyển khẩu, chứa chấp, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và thuốc lá khác. Đồng thời, cấm sản xuất, mua bán, xuất khẩu, nhập khẩu thiết bị điện tử, cụm linh kiện, linh kiện rời, dung dịch để lắp ráp, sản xuất thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá khác và cấm trưng bày sản phẩm thuốc lá.

Về các nội dung sửa đổi, dự thảo bổ sung, hoàn thiện nhiều khái niệm như thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thiết bị điện tử, thuốc lá đặc chế và thuốc lá khác; đồng thời sửa đổi, bổ sung các khái niệm về nguyên liệu thuốc lá, trưng bày thuốc lá và tiếp thị thuốc lá.

Theo cơ quan soạn thảo, việc bổ sung các khái niệm nhằm luật hóa các nội dung liên quan đến thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe con người đã được Quốc hội quy định tại Nghị quyết số 173/2024/QH15.

Dự thảo cũng sửa đổi nguyên tắc tại khoản 4 Điều 3 nhằm bảo đảm chính sách dân tộc, bảo vệ các đối tượng dễ bị tổn thương như phụ nữ, trẻ em trước tác hại của thuốc lá; đồng thời sửa đổi Điều 9 về các hành vi bị nghiêm cấm đối với thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá khác, thuốc lá đặc chế, dung dịch thuốc lá điện tử và các thiết bị, linh kiện liên quan.

Đề nghị quy định rõ, bảo đảm khả thi

Trình bày Báo cáo tóm tắt thẩm tra sơ bộ, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết Thường trực Ủy ban thống nhất với phạm vi sửa đổi, bổ sung và tên gọi của dự án Luật.

Theo Thường trực Ủy ban, nội dung dự thảo cơ bản phù hợp với chủ trương của Đảng, quy định của Hiến pháp, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ trong hệ thống pháp luật và tương thích với các điều ước quốc tế.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát hồ sơ, hiệu lực thi hành, quy định chuyển tiếp và các văn bản quy định chi tiết, bảo đảm đủ cơ sở để tổ chức thực hiện.

Thường trực Ủy ban cũng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát tính thống nhất, đồng bộ của dự án Luật với các luật có liên quan và các dự án luật dự kiến trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ hai.

Đáng chú ý, cơ quan thẩm tra đề nghị giải trình cụ thể về phương án, lộ trình xử lý đối với những hạn chế của Luật hiện hành, nhất là các quy định liên quan trực tiếp đến giảm tiếp cận, giảm nhu cầu sử dụng thuốc lá đã được đánh giá trong quá trình tổng kết nhưng chưa được đề xuất sửa đổi, bổ sung.

Về các khái niệm trong dự thảo, Thường trực Ủy ban tán thành việc sửa đổi khái niệm thuốc lá và bổ sung các khái niệm về thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá đặc chế. Tuy nhiên, các khái niệm cần tiếp tục được rà soát theo hướng khoa học, rõ ràng về bản chất, thống nhất về cách hiểu và bao quát cả những sản phẩm thuốc lá có thể phát sinh trong tương lai.

Tại phiên họp, các ý kiến đề nghị chuẩn hóa khái niệm theo hướng không chỉ dựa vào tên gọi, cấu tạo sản phẩm mà cần bao quát bản chất, phương thức sản xuất và cách thức sử dụng, qua đó bảo đảm khả năng nhận diện và thực thi pháp luật.

Đối với các hành vi bị nghiêm cấm, các ý kiến đề nghị quy định phải đủ rõ, minh bạch và có khả năng thực thi, trong đó cần tính đến việc kiểm soát, xử lý các tài khoản vi phạm trên môi trường mạng và phối hợp xử lý các giao dịch xuyên biên giới.

Về đề xuất cấm trưng bày thuốc lá, có ý kiến đề nghị phân định rõ giữa trưng bày, quảng cáo và cung cấp thông tin cần thiết cho giao dịch hợp pháp, tránh phát sinh vướng mắc trong quá trình thực hiện.

Các ý kiến cũng thống nhất với chủ trương đẩy mạnh cải cách hành chính, cắt giảm thủ tục và điều kiện kinh doanh, nhưng đề nghị rà soát kỹ để việc cắt giảm không làm giảm hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với sản phẩm thuốc lá; đồng thời bảo đảm sự đồng bộ giữa dự án Luật với Luật Đầu tư và các luật có liên quan.

Phát biểu kết luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh cho biết Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản thống nhất về sự cần thiết, phạm vi sửa đổi, bổ sung và tên gọi của dự án Luật.

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ, cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp thu đầy đủ ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, cơ quan chủ trì thẩm tra và các cơ quan phối hợp thẩm tra để hoàn thiện dự án Luật và hồ sơ theo quy định.

Trong quá trình hoàn thiện, cơ quan soạn thảo cần tiếp tục rà soát kỹ phạm vi điều chỉnh của dự án Luật; nghiên cứu chuẩn hóa các khái niệm theo hướng rõ ràng, bao quát, dựa trên công dụng, phương thức sản xuất và cách thức sử dụng, bảo đảm các quy định có tính khả thi và đáp ứng yêu cầu quản lý đối với các sản phẩm thuốc lá hiện có cũng như sản phẩm có thể phát sinh.