Yêu cầu Chủ tịch UBND xã Lĩnh Toại hủy bỏ quyết định xử phạt hành chính

Theo Quyết định số 223/QĐ-XPHC ngày 27/2/2026, Chủ tịch UBND xã Lĩnh Toại xử phạt ông Phùng Văn Nam (thôn Đông Yên) 45 triệu đồng, đồng thời buộc nộp lại hơn 1,5 triệu đồng số lợi bất hợp pháp vì cho rằng ông đã chuyển mục đích sử dụng 134,76m² đất trồng lúa sang đất ở.

Tuy nhiên, kết quả xác minh của cơ quan chức năng lại cho thấy diện tích đất này đã được UBND xã Hà Hải (cũ) cho phép chuyển đổi từ đất trồng lúa sang mô hình trang trại (đất nông nghiệp khác) trong giai đoạn 2009-2011.

Quan trọng hơn, việc chuyển đổi này đã được Chủ tịch UBND huyện Hà Trung xem xét tại Kết luận số 951/KL-UBND ngày 20/6/2017 và tiếp tục được UBND xã Hà Hải kiểm tra hiện trạng năm 2022. Cơ quan chức năng khi đó không yêu cầu tháo dỡ công trình mà cho phép giữ nguyên hiện trạng sử dụng.

Theo quy định tại Nghị định 123/2024/NĐ-CP, thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai là hai năm. Đối với hành vi đã kết thúc, thời hiệu được tính từ thời điểm chấm dứt hành vi vi phạm.

Như vậy, nếu xác định hành vi chuyển đất lúa sang đất phi nông nghiệp đã hoàn thành từ trước năm 2014 thì đến năm 2026 đã hết thời hiệu xử phạt.

Kết quả xác minh của Thanh tra tỉnh Thanh Hóa cho thấy, sau cơn bão số 10 năm 2025, căn nhà tạm xây dựng từ nhiều năm trước bị tốc mái, nứt tường. Ông Phùng Văn Nam đã có đơn xin sửa chữa gửi UBND xã Lĩnh Toại.

Ngày 20/1/2026, UBND xã có văn bản trả lời, yêu cầu gia đình giữ nguyên hiện trạng và không được xây dựng khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép.

Tuy nhiên, ông Nam vẫn tự tháo dỡ căn nhà cũ, xây dựng lại căn nhà tạm bằng gạch đỏ, lợp tôn xốp diện tích 57,53m² cùng hai phần mái che, nâng tổng diện tích công trình lên 134,76m².

Theo kết quả xác minh, hành vi này thuộc trường hợp tự ý chuyển đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp khi xây dựng công trình mới, quy định tại điểm b khoản 1 Điều 121 Luật Đất đai năm 2024.

Nói cách khác, nếu xử lý thì cơ quan có thẩm quyền cần xử lý đối với hành vi xây dựng công trình mới trên đất nông nghiệp, chứ không phải xử phạt lại hành vi chuyển đất lúa sang đất ở đã xảy ra từ nhiều năm trước.

Từ những căn cứ trên, cơ quan xác minh cho rằng việc ông Phùng Văn Nam khiếu nại yêu cầu hủy Quyết định xử phạt số 223/QĐ-XPHC là có cơ sở.

Lý do là quyết định xử phạt đã xác định không đúng bản chất hành vi vi phạm, khi quy kết người dân chuyển đất lúa sang đất ở trong năm 2026, trong khi thực tế diện tích này đã được chuyển sang mô hình trang trại từ giai đoạn 2009-2011 và đã được cơ quan nhà nước xử lý, ghi nhận hiện trạng từ nhiều năm trước.

Vụ việc đặt ra nhiều vấn đề cần được làm rõ trong quá trình quản lý đất đai ở cơ sở. Cơ quan ban hành quyết định xử phạt cần xác định đúng thời điểm phát sinh hành vi vi phạm để áp dụng thời hiệu xử phạt theo quy định của pháp luật.

Đồng thời, phải phân biệt rõ giữa hành vi chuyển mục đích sử dụng đất đã hoàn thành từ nhiều năm trước với hành vi xây dựng công trình mới phát sinh sau này. Mỗi hành vi có căn cứ pháp lý, thời điểm vi phạm và chế tài xử lý khác nhau.

Nếu xác định sai hành vi, quyết định xử phạt không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân mà còn làm phát sinh khiếu nại, kéo dài tranh chấp và gây khó khăn cho công tác quản lý nhà nước về đất đai.

Vụ việc cũng cho thấy yêu cầu đặt ra đối với chính quyền địa phương là phải thận trọng trong việc áp dụng quy định pháp luật, bảo đảm việc xử phạt đúng người, đúng hành vi, đúng thời hiệu và đúng căn cứ pháp lý, tránh tình trạng người dân vi phạm một nội dung nhưng lại bị xử phạt theo một hành vi khác.