Hoàn thiện cơ sở pháp lý về phòng, chống rửa tiền phục vụ hoạt động tố tụng

Hoàn thiện quy định về chủ sở hữu hưởng lợi và nhận biết khách hàng

Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 66.23/2026/NQ-CP ngày 24/7/2026 về các cơ chế, chính sách đặc thù nhằm xử lý khó khăn, vướng mắc trong pháp luật về phòng, chống rửa tiền, đáp ứng yêu cầu cấp bách trong thực hiện cam kết quốc tế về trao đổi thông tin theo yêu cầu về thuế.

Theo Nghị quyết, nhiều quy định của Luật Phòng, chống rửa tiền năm 2022 và các văn bản hướng dẫn thi hành được sửa đổi, bổ sung, tập trung vào các nội dung về chủ sở hữu hưởng lợi, thông tin nhận biết khách hàng, xác minh thông tin, minh bạch thông tin của thỏa thuận pháp lý, tiêu chí xác định chủ sở hữu hưởng lợi và quản lý rủi ro rửa tiền.

Đáng chú ý, Nghị quyết sửa đổi khái niệm "chủ sở hữu hưởng lợi", theo đó đây là một hoặc nhiều cá nhân trực tiếp hoặc gián tiếp có quyền sở hữu hoặc quyền kiểm soát cuối cùng trên thực tế đối với khách hàng, bao gồm cả thỏa thuận pháp lý hoặc cá nhân mà khách hàng thực hiện giao dịch thay mặt.

Đối với khách hàng là tổ chức, việc xác định chủ sở hữu hưởng lợi được thực hiện trên cơ sở cá nhân sở hữu trực tiếp hoặc gián tiếp từ 25% vốn điều lệ hoặc từ 25% tổng số cổ phần có quyền biểu quyết trở lên. Trường hợp không xác định được theo tiêu chí sở hữu, đối tượng báo cáo phải xác định cá nhân thực tế kiểm soát tổ chức hoặc người giữ vị trí quản lý cấp cao có quyền hạn lớn nhất theo quy định.

Nghị quyết cũng bổ sung quy định về thu thập thông tin đối với khách hàng tham gia các thỏa thuận pháp lý dưới hình thức ủy thác và các hình thức có bản chất tương tự, yêu cầu thu thập đầy đủ thông tin về bên ủy thác, bên nhận ủy thác, người thụ hưởng, người giám sát và các cá nhân có quyền kiểm soát cuối cùng.

Đối với hợp đồng bảo hiểm nhân thọ, thông tin người thụ hưởng phải được xác định ngay khi được chỉ định; việc xác minh được thực hiện tại thời điểm chi trả quyền lợi bảo hiểm. Đồng thời, Nghị quyết mở rộng nguồn tài liệu xác minh khách hàng, cho phép sử dụng căn cước điện tử, tài khoản định danh điện tử và các nguồn dữ liệu đáng tin cậy khác trong quá trình nhận biết khách hàng.

Tăng minh bạch thông tin, hỗ trợ công tác điều tra, truy tố, xét xử

Một trong những nội dung quan trọng của Nghị quyết là bổ sung quy định về minh bạch thông tin đối với các thỏa thuận pháp lý.

Theo đó, bên nhận ủy thác có trách nhiệm thu thập, cập nhật và lưu trữ thông tin về bên ủy thác, bên nhận ủy thác, người thụ hưởng, người giám sát và chủ sở hữu hưởng lợi trong thời gian tối thiểu 5 năm kể từ khi chấm dứt tham gia thỏa thuận pháp lý. Trường hợp các bên liên quan là pháp nhân hoặc thỏa thuận pháp lý khác thì phải thu thập cả thông tin cơ bản và thông tin về chủ sở hữu hưởng lợi của các chủ thể này.

Đáng chú ý, Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong quản lý nhà nước về phòng, chống rửa tiền, cũng như các cơ quan tiến hành tố tụng trong hoạt động điều tra, truy tố, xét xử được quyền yêu cầu tổ chức, cá nhân cung cấp các thông tin liên quan theo quy định.

Quy định này góp phần tăng cường tính minh bạch của các giao dịch, hỗ trợ hiệu quả việc xác minh dòng tiền, tài sản và chủ thể liên quan trong quá trình giải quyết các vụ án về rửa tiền, tham nhũng, kinh tế và các tội phạm khác có liên quan.

Bên cạnh đó, Nghị quyết sửa đổi quy định về phân loại khách hàng theo ba mức độ rủi ro gồm thấp, trung bình và cao; yêu cầu việc phân loại phải được thực hiện ngay hoặc không quá 10 ngày làm việc kể từ thời điểm nhận biết khách hàng.

Tần suất cập nhật thông tin khách hàng cũng được quy định theo từng mức độ rủi ro, tối thiểu 5 năm/lần đối với khách hàng rủi ro thấp, 2 năm/lần đối với khách hàng rủi ro trung bình và 1 năm/lần đối với khách hàng rủi ro cao. Ngoài ra, các đối tượng báo cáo phải áp dụng biện pháp nhận biết khách hàng tăng cường khi phát sinh nghi ngờ liên quan đến rửa tiền, tài trợ khủng bố hoặc tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.

Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 24/7/2026 đến hết ngày 28/2/2027. Theo Nghị quyết, trong thời gian văn bản có hiệu lực, nếu các quy định tại Nghị quyết khác với quy định của các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan thì thực hiện theo quy định của Nghị quyết. Đồng thời, các thông tin, hồ sơ, tài liệu và dữ liệu về chủ sở hữu hưởng lợi đã được thu thập, xác minh và lưu trữ hợp pháp trước thời điểm Nghị quyết có hiệu lực vẫn tiếp tục có giá trị pháp lý, bảo đảm tính liên tục trong công tác quản lý nhà nước và hoạt động điều tra, truy tố, xét xử các vụ án liên quan đến phòng, chống rửa tiền.