Thanh tra chỉ ra hàng loạt sai phạm trong quản lý khoáng sản ở Đắk Lắk

Sai sót trong quy hoạch và khoanh định khoáng sản

Thanh tra tỉnh Đắk Lắk vừa ban hành kết luận trong công tác quản lý thăm dò, khảo sát, quy hoạch, cấp phép, khai thác, vận chuyển đối với các mỏ vật liệu xây dựng trên địa bàn khu vực phía Tây tỉnh Đắk Lắk.

Theo đó, cơ quan thanh tra đã chỉ ra công tác quản lý thăm dò, khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng tại khu vực phía Tây tỉnh Đắk Lắk thời gian qua bộc lộ nhiều khuyết điểm, tồn tại kéo dài, đặc biệt trong khâu tham mưu ban hành chính sách và quy hoạch.

Theo kết luận thanh tra, trong 6 năm, từ năm 2017 đến tháng 7/2023, UBND tỉnh Đắk Lắk không trình HĐND tỉnh ban hành Nghị quyết về phí bảo vệ môi trường đối với khai thác khoáng sản theo quy định. Trách nhiệm được xác định do Sở Tài nguyên và Môi trường (cũ) không thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh, đồng thời không báo cáo những nội dung vượt thẩm quyền để xử lý kịp thời.

Đáng chú ý, từ sau ngày 15/7/2023 đến nay, cơ quan này tiếp tục không tham mưu ban hành văn bản thay thế Quyết định số 50/2022/QĐ-UBND đã hết hiệu lực, cũng như chưa rà soát, hệ thống hóa các văn bản liên quan. Việc tiếp tục tham mưu áp dụng văn bản hết hiệu lực được xác định là trái quy định pháp luật.

Trong công tác quy hoạch, Sở Tài nguyên và Môi trường (cũ) tham mưu cho UBND tỉnh ban hành Nghị quyết điều chỉnh quy hoạch khoáng sản nhưng chưa có ý kiến của các tỉnh giáp ranh đối với những mỏ liên tỉnh, vi phạm quy định của Chính phủ. Điều này cho thấy hạn chế trong phối hợp liên vùng và kiểm soát pháp lý.

Ở lĩnh vực khoanh định khu vực cấm, tạm thời cấm hoạt động khoáng sản, việc triển khai còn chậm và thiếu đồng bộ. Sau khi thành lập hội đồng thẩm định năm 2025, việc rà soát bị tạm dừng do yêu cầu thống nhất sau sắp xếp địa giới hành chính. Trong khi đó, việc điều chỉnh khu vực cấm khai thác cát, sỏi lòng sông theo quy định trước đây cũng chưa được thực hiện trong thời kỳ thanh tra.

Liên quan thực tế quản lý, một số doanh nghiệp có diện tích nằm trong khu vực cấm, tạm cấm đã được rà soát. Cụ thể, Công ty TNHH Phú Bình – Chi nhánh Đắk Lắk có 4,84 km dọc sông Krông Nô thuộc diện cấm, tạm cấm; Công ty TNHH Xuân Bình có 18,72 ha trong khu vực tương tự.

Năm 2024, UBND tỉnh đã yêu cầu Công ty TNHH Xuân Bình dừng hoạt động tại khu vực này. Tuy nhiên, theo báo cáo của cơ quan chức năng, các doanh nghiệp này không khai thác trong phạm vi bị cấm, song nội dung này chưa được xác minh đầy đủ.

Sai phạm trong cấp phép, thăm dò và trách nhiệm doanh nghiệp

Bên cạnh những tồn tại trong tham mưu, quá trình cấp phép và quản lý hoạt động thăm dò khoáng sản cũng có sai phạm liên quan.

Trước hết, việc công bố danh mục thủ tục hành chính trong lĩnh vực địa chất và khoáng sản bị chậm hơn 3 năm so với quy định. Sở Tài nguyên và Môi trường (cũ) cũng tham mưu cho phép 5 doanh nghiệp khảo sát, lấy mẫu khoáng sản dù các đơn vị này không có ngành nghề thăm dò hoặc không có hợp đồng với tổ chức đủ điều kiện hành nghề, vi phạm Luật Khoáng sản năm 2010.

Không chỉ vậy, thời gian khảo sát, lấy mẫu được cho phép lên tới 3 tháng, vượt quy định tối đa 1 tháng. Trong quy trình tiếp nhận hồ sơ thăm dò, cơ quan chức năng không công khai thông tin theo quy định, làm giảm tính minh bạch trong lựa chọn nhà đầu tư.

Về Công tác thẩm định, các đề án thăm dò khoáng sản không được lấy ý kiến chuyên gia trong lĩnh vực chuyên sâu. Một số trường hợp gia hạn giấy phép cũng không tuân thủ quy định về hoàn trả diện tích thăm dò.

Đáng chú ý, Công ty TNHH MTV thương mại dịch vụ An Huy được gia hạn giấy phép thăm dò khoáng sản, nhưng không bị yêu cầu trả lại tối thiểu 30% diện tích theo quy định tại thời điểm cấp phép. Ngoài ra, có 3 doanh nghiệp khác không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ sau khi giấy phép thăm dò hết hiệu lực, như không báo cáo kết quả thăm dò, không nộp mẫu vật và thông tin thu thập được.

Dù vậy, các vi phạm này chưa được cơ quan chức năng kiểm tra, xử lý kịp thời theo quy định xử phạt hành chính trong lĩnh vực khoáng sản. Hồ sơ quản lý cũng bộc lộ nhiều thiếu sót khi không có biên bản kiểm tra thực địa, không xác định rõ tọa độ, mốc giới khu vực thăm dò.

Trong giải quyết thủ tục hành chính, nhiều hồ sơ bị trễ hạn, không đúng mẫu, thiếu thông tin hoặc không lưu trữ đầy đủ quy trình xử lý. Điều này cho thấy sự thiếu chặt chẽ trong quản lý nội bộ.

Kết luận thanh tra xác định, trách nhiệm thuộc về lãnh đạo Sở qua các thời kỳ, trong đó Giám đốc Sở chịu trách nhiệm chung, trực tiếp là các Phó Giám đốc phụ trách lĩnh vực, Trưởng phòng Khoáng sản và các công chức tham mưu.