Đề xuất luật hóa các cơ chế cải cách thủ tục hành chính, phân cấp và phát triển hạ tầng viễn thông

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, dự thảo Luật được xây dựng nhằm luật hóa các cơ chế đang được thực hiện theo các nghị quyết, nghị định của Chính phủ về đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh và sử dụng hiệu quả hạ tầng viễn thông phục vụ quốc phòng, an ninh. Các cơ chế này sẽ hết hiệu lực từ ngày 1/3/2027, vì vậy việc sửa đổi các luật liên quan là cần thiết để bảo đảm tính ổn định, thống nhất của hệ thống pháp luật.

Theo Tờ trình, dự thảo Luật tập trung vào ba nhóm chính sách lớn gồm: tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà nước; hoàn thiện cơ sở pháp lý để sử dụng hiệu quả hạ tầng viễn thông phục vụ quốc phòng, an ninh.

Trình bày Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải nêu rõ, Ủy ban tán thành sự cần thiết ban hành Luật nhằm kịp thời thể chế hóa chủ trương của Đảng về hoàn thiện thể chế, cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát; đồng thời luật hóa các cơ chế đang được thực hiện ổn định, tránh khoảng trống pháp lý khi các nghị quyết, nghị định liên quan hết hiệu lực từ ngày 1/3/2027.

Về phạm vi sửa đổi, cơ quan thẩm tra nhất trí không điều chỉnh phạm vi, đối tượng áp dụng của bốn luật hiện hành mà tập trung vào ba nhóm chính sách nêu trên. Tuy nhiên, Ủy ban đề nghị Chính phủ chỉ luật hóa những cơ chế, chính sách đã được cấp có thẩm quyền chấp thuận, không lồng ghép chính sách mới; đồng thời bảo đảm việc áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn chỉ nhằm rút ngắn thời gian, không làm giảm chất lượng xây dựng pháp luật.

Đối với quy định về cấp băng tần cho doanh nghiệp nhà nước trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường tán thành việc kéo dài thời hạn giấy phép cấp lần đầu từ 3 năm lên 5 năm và điều chỉnh một số mốc thời gian đánh giá, gia hạn để tạo điều kiện đánh giá đầy đủ hiệu quả sử dụng băng tần, trong khi tổng thời hạn cấp phép tối đa vẫn giữ nguyên không quá 15 năm. Tuy nhiên, do đây là tài nguyên quốc gia có giá trị kinh tế lớn được cấp không qua đấu giá hoặc thi tuyển, cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ làm rõ căn cứ xác định tỷ lệ vốn nhà nước chi phối trong văn bản quy định chi tiết.

Đối với việc bãi bỏ một số điều kiện cấp giấy phép kinh doanh dịch vụ viễn thông và dịch vụ đăng ký, duy trì tên miền quốc gia ".vn", Ủy ban cơ bản tán thành nhằm phù hợp chủ trương cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra lưu ý tên miền quốc gia ".vn" là tài nguyên Internet quốc gia, gắn với bảo đảm chủ quyền số, an toàn, an ninh mạng; vì vậy cần xây dựng đầy đủ các công cụ hậu kiểm và bảo đảm các công cụ này vận hành hiệu quả trên thực tế.

Về cơ chế chia sẻ, sử dụng chung hạ tầng viễn thông phục vụ nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, Ủy ban tán thành chủ trương hoàn thiện cơ sở pháp lý nhằm khai thác hiệu quả hạ tầng đã đầu tư, tránh đầu tư trùng lặp. Tuy nhiên, do cơ chế này liên quan đến quyền tài sản của doanh nghiệp và nghĩa vụ thuế, cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ tiếp tục làm rõ phạm vi áp dụng, nguyên tắc bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp, cơ chế bù đắp chi phí cũng như yêu cầu bảo đảm an toàn hạ tầng, an ninh mạng và bí mật nhà nước.

Đối với đề xuất bãi bỏ thủ tục gia hạn giấy phép kinh doanh dịch vụ tin cậy, đa số thành viên Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường tán thành phương án của Chính phủ. Theo đó, doanh nghiệp chỉ thực hiện thủ tục cấp lại giấy phép thay vì vừa gia hạn vừa cấp lại như hiện nay, qua đó đơn giản hóa thủ tục nhưng vẫn bảo đảm đánh giá đầy đủ điều kiện kinh doanh theo quy định. Ủy ban cũng đề nghị khi sửa đổi nghị định hướng dẫn cần quy định thủ tục cấp lại theo hướng đơn giản, rút ngắn thời gian giải quyết, không làm gián đoạn việc cung cấp dịch vụ.

Đối với Luật Chuyển giao công nghệ, cơ quan thẩm tra cơ bản thống nhất với việc sửa đổi theo hướng tăng cường phân cấp, phân quyền. Tuy nhiên, một số ý kiến bày tỏ băn khoăn về việc chuyển thẩm quyền phê duyệt Chương trình quốc gia phát triển thị trường khoa học và công nghệ, cũng như ban hành chính sách thúc đẩy chuyển giao, đổi mới công nghệ từ Thủ tướng Chính phủ sang Bộ Khoa học và Công nghệ. Do đây là những nội dung có phạm vi tác động lớn, liên quan nhiều bộ, ngành, Ủy ban đề nghị tiếp tục rà soát, nghiên cứu kỹ để bảo đảm yêu cầu thẩm định, đánh giá tác động và tính thống nhất của hệ thống pháp luật.