ĐBQH đề nghị làm rõ cơ chế Tòa án công nhận kết quả hòa giải thành ở cơ sở

Các đại biểu thống nhất rằng việc Tòa án công nhận kết quả hòa giải thành sẽ góp phần nâng cao giá trị pháp lý và khả năng thực thi các thỏa thuận của các bên. Tuy nhiên, cơ chế này phải bảo đảm đúng bản chất của hòa giải ở cơ sở là tự nguyện, đơn giản và thuận tiện cho người dân.

ĐBQH Trần Thế Kính (Thanh Hóa) cho rằng, dự thảo Luật cần quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan trong việc hướng dẫn, hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục yêu cầu Tòa án công nhận kết quả hòa giải thành. Mặc dù pháp luật tố tụng dân sự đã có quy định về việc công nhận kết quả hòa giải thành ngoài Tòa án, nhưng trên thực tế số lượng trường hợp được công nhận vẫn còn hạn chế.

Theo đại biểu, nếu Luật chỉ quy định quyền yêu cầu mà chưa xác định rõ cơ chế hỗ trợ và trách nhiệm của các cơ quan liên quan thì sẽ khó đi vào cuộc sống. Vì vậy, cần bổ sung trách nhiệm của ngành Tư pháp và các cơ quan liên quan trong việc hướng dẫn, hỗ trợ các bên hoàn thiện hồ sơ, thủ tục.

Cùng quan điểm, ĐBQH Phan Thị Mỹ Dung (Tây Ninh) cho biết, tại địa phương chưa có trường hợp hòa giải thành ở cơ sở nào được Tòa án công nhận. Nguyên nhân chủ yếu là hồ sơ chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu về trình tự, nội dung và chứng cứ, trong khi cấp cơ sở chưa được hướng dẫn cụ thể.

Đại biểu đề nghị ngành Tòa án phối hợp hướng dẫn chi tiết về quy trình, thành phần hồ sơ để kết quả hòa giải ở cơ sở đủ điều kiện được Tòa án công nhận và có giá trị thi hành. Đồng thời, khuyến khích huy động luật sư, luật gia hoặc những người có chuyên môn pháp lý tham gia hòa giải nhằm bảo đảm chặt chẽ về trình tự, tạo thuận lợi cho việc yêu cầu Tòa án công nhận sau này.

Theo các đại biểu, không phải mọi kết quả hòa giải đều cần được tư pháp hóa. Đối với các mâu thuẫn về tình cảm, gia đình, làng xóm, việc thực hiện nên dựa trên sự tự nguyện của các bên. Chỉ những thỏa thuận xác lập rõ quyền và nghĩa vụ dân sự mới cần áp dụng cơ chế Tòa án công nhận khi có yêu cầu. Thủ tục cũng phải thật sự đơn giản, tránh tạo thêm gánh nặng tương tự như một vụ kiện dân sự.

Các đại biểu cũng đề nghị bổ sung trách nhiệm của hòa giải viên trong việc giải thích để các bên hiểu rõ quyền yêu cầu Tòa án công nhận kết quả hòa giải thành, thời hạn thực hiện và hậu quả pháp lý của quyết định công nhận. Điều này sẽ giúp người dân tiếp cận cơ chế hiệu quả hơn, đồng thời hạn chế tình trạng thay đổi ý kiến sau khi đã thống nhất hòa giải thành.

Bên cạnh nội dung liên quan đến Tòa án, nhiều ý kiến cũng đề nghị giữ đúng bản chất của hoạt động hòa giải ở cơ sở là tự nguyện, linh hoạt; không quy định cứng về thành phần tổ hòa giải và cần bảo đảm nguồn kinh phí tương xứng với thời gian, công sức của hòa giải viên.