Đổi mới phổ biến pháp luật để đưa pháp luật thực sự vào cuộc sống

Tham gia thảo luận tại Tổ 2 (Đoàn ĐBQH TP Hồ Chí Minh) ngày 4/8, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật.

Theo Chủ tịch Quốc hội, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật phải được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, tạo chuyển biến thực chất, góp phần xây dựng văn hóa thượng tôn Hiến pháp và pháp luật. Muốn vậy, trước hết phải giúp người dân hiểu pháp luật để thực hiện đầy đủ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của mình.

Dẫn kinh nghiệm của Singapore và Nhật Bản, Chủ tịch Quốc hội cho rằng người dân cần chủ động tiếp cận pháp luật, đồng thời hoạt động xây dựng pháp luật phải tiếp tục đổi mới theo hướng luật quy định những vấn đề mang tính nguyên tắc, ổn định, còn các nội dung thường xuyên thay đổi giao cơ quan có thẩm quyền quy định.

Nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi số, Chủ tịch Quốc hội cho rằng phổ biến, giáo dục pháp luật không thể chỉ dừng ở việc số hóa văn bản mà phải hướng tới tương tác đa chiều.

Ông đề nghị nghiên cứu xây dựng hệ sinh thái số quốc gia về phổ biến, giáo dục pháp luật, phát triển dữ liệu pháp luật mở để tích hợp với các công cụ số, trí tuệ nhân tạo và trợ lý pháp lý tự động, giúp người dân tra cứu, giải đáp pháp luật 24/7. Đồng thời, cần bổ sung cơ chế tiếp nhận phản hồi, đánh giá mức độ hiểu biết và khả năng thực thi pháp luật của người dân trên môi trường số để kịp thời điều chỉnh nội dung, phương thức tuyên truyền.

Phổ biến pháp luật phù hợp từng nhóm đối tượng

Một nội dung được Chủ tịch Quốc hội đặc biệt lưu ý là phải cá thể hóa nội dung, phương thức phổ biến pháp luật theo từng vùng miền, độ tuổi, lĩnh vực hoạt động và nhu cầu thực tế của người dân. Đối với vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và khu vực biên giới, cần quan tâm hơn đến ngôn ngữ, đội ngũ tuyên truyền viên, đồng thời phát huy vai trò của già làng, trưởng bản, người có uy tín và các thiết chế văn hóa ở cơ sở.

Đề cập những khó khăn hiện nay, Chủ tịch Quốc hội chỉ ra cần bảo đảm nguồn lực, tăng cường đào tạo đội ngũ làm công tác phổ biến pháp luật, đồng thời xây dựng cơ chế đủ mạnh để khuyến khích các tổ chức, doanh nghiệp và đội ngũ luật sư tham gia hoạt động này.

Đối với giáo dục pháp luật trong nhà trường, Chủ tịch Quốc hội đề nghị chuyển từ truyền đạt lý thuyết sang giáo dục thông qua trải nghiệm, như tổ chức phiên tòa giả định, xây dựng tình huống pháp lý, tranh biện học đường nhằm giúp học sinh hình thành ý thức tuân thủ pháp luật.

Chủ tịch Quốc hội khẳng định việc sửa đổi Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật phải tạo bước chuyển mạnh mẽ từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ người dân. Theo ông, điểm nghẽn hiện nay không còn chủ yếu ở việc thiếu quy định pháp luật mà nằm ở khâu tổ chức thi hành. Vì vậy, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật phải được triển khai thực chất, hiệu quả, phù hợp với từng nhóm đối tượng để các luật, nghị quyết của Quốc hội thực sự đi vào cuộc sống.