Quốc hội chốt làm Vành đai 5 dài 349 km, vốn hơn 288.000 tỷ đồng

Theo Nghị quyết vừa được thông qua, đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội có chiều dài khoảng 349 km, đi qua 7 tỉnh, thành phố gồm Hà Nội, Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng, Bắc Ninh, Thái Nguyên và Phú Thọ.

Sơ bộ tổng mức đầu tư dự án là 288.268 tỷ đồng. Trong đó, dự kiến bố trí khoảng 61.394 tỷ đồng từ ngân sách Trung ương giai đoạn 2026-2030 để đầu tư tuyến chính cao tốc dài khoảng 116 km, thuộc địa phận 4 tỉnh, thành phố gồm Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng và Bắc Ninh.

Về tiến độ, dự án sẽ được chuẩn bị đầu tư từ năm 2026, triển khai thực hiện từ năm 2027 và phấn đấu hoàn thành toàn tuyến trước năm 2035.

Đối với các dự án thành phần sử dụng ngân sách Trung ương được cân đối vốn trong giai đoạn 2026-2030, mục tiêu cơ bản hoàn thành vào năm 2030 và đưa vào vận hành, khai thác năm 2031. Các dự án thành phần sử dụng ngân sách địa phương do các địa phương chủ động triển khai trên cơ sở khả năng cân đối vốn.

Dự án được áp dụng 9 cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt. Cụ thể, trong thời gian Quốc hội không họp, Quốc hội ủy quyền Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án, trừ trường hợp tăng phần vốn ngân sách Trung ương bố trí cho dự án và trường hợp tăng phần vốn ngân sách địa phương bố trí cho dự án.

Trong đó, việc tăng phần vốn ngân sách Trung ương phải trình Quốc hội xem xét, quyết định; việc tăng phần vốn ngân sách địa phương do địa phương xem xét, quyết định.

Dự án cũng không phải thẩm định, đánh giá nguồn vốn và khả năng cân đối vốn theo quy định của Luật Đầu tư công; được áp dụng cơ chế đặc thù về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Đáng chú ý, UBND cấp tỉnh được quyết định thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khu vực bãi đổ chất thải xây dựng; tổ chức quản lý các bãi đổ chất thải theo quy định của pháp luật.

Nghị quyết đồng thời cho phép áp dụng hình thức chỉ định thầu đối với các gói thầu thuộc dự án. Trình tự, thủ tục chỉ định thầu thực hiện theo quy định của pháp luật về đấu thầu.

Trường hợp việc lập, thẩm định, phê duyệt dự án có nội dung khác với quy hoạch có liên quan, dự án được phê duyệt mà không phải thực hiện thủ tục điều chỉnh quy hoạch. Sau khi dự án được phê duyệt, các quy hoạch có liên quan phải được rà soát, điều chỉnh, cập nhật và công bố.

Một cơ chế đáng chú ý khác liên quan đến nguồn thu từ phát triển các khu đô thị, khu chức năng xung quanh tuyến đường.

Theo đó, sau khi trừ chi phí tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và các chi phí liên quan theo quy định, chính quyền địa phương cấp tỉnh được giữ lại một phần nguồn thu để nộp ngân sách địa phương; phần còn lại nộp ngân sách Trung ương. Chính phủ được giao quy định cụ thể tỷ lệ phân chia và phương thức thực hiện.

Nghị quyết cũng giao Chính phủ xem xét, quyết định chuyển đổi hình thức đầu tư các dự án thành phần mà không phải thực hiện thủ tục quyết định chủ trương đầu tư; tổng hợp, báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.

Trước khi Quốc hội biểu quyết thông qua dự thảo Nghị quyết, thừa ủy quyền Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình ý kiến đại biểu Quốc hội và kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về dự thảo Nghị quyết.

Bộ trưởng cho biết, thực hiện chương trình hành động của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Xây dựng đã nghiên cứu tổng thể phương án đầu tư toàn tuyến Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội.

Theo đó, Vành đai 5 không chỉ là một tuyến đường đơn lẻ mà là trục kết nối liên vùng, công trình hạ tầng chiến lược nhằm mở rộng không gian phát triển mới của Vùng Thủ đô Hà Nội.

Trong điều kiện nguồn lực còn hạn chế, Bộ Xây dựng đã cân nhắc các phương án phân kỳ đầu tư phù hợp với khả năng cân đối vốn, đồng thời đề xuất Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư một lần đối với toàn tuyến. Việc này tạo cơ sở pháp lý để Bộ Xây dựng và các địa phương triển khai thống nhất, đồng bộ, tránh tình trạng cắt khúc, chắp vá.