Đã đến lúc phải xử lý nghiêm và giám sát chặt bữa ăn học đường bị "bớt xén"

Từ gần 300 tấn thịt lợn bệnh bị phát hiện tuồn vào chuỗi cung ứng thực phẩm trường học, đến bếp ăn mất vệ sinh, suất ăn thiếu định lượng là những vụ việc nối tiếp nhau đang dấy lên một câu hỏi lớn: ai đang bảo vệ bữa ăn hàng ngày của trẻ em?

Có thể bị xử lý hình sự

Nhìn nhận về vấn đề này, TS.LS Đặng Văn Cường - Ủy viên Ban chấp hành Hội bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam cho biết hành vi bớt xén khẩu phần ăn của học sinh là "rất đáng trách, rất đáng lên án". Theo ông, đây không chỉ là vi phạm đạo đức xã hội mà còn là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng.

Đặc biệt, nếu người thực hiện là cán bộ có chức vụ quyền hạn, lợi dụng vị trí quản lý để ăn bớt tiền hoặc thực phẩm của học sinh, họ hoàn toàn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Cụ thể, tùy tính chất vụ việc, người vi phạm có thể bị xử lý về tội tham ô tài sản theo Điều 353 hoặc tội lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ theo Điều 356 Bộ luật Hình sự với mức phạt tù từ 2 đến 7 năm nếu chiếm đoạt tài sản từ 2 triệu đồng đến 100 triệu đồng. Bên cạnh đó, người vi phạm còn có thể bị kỷ luật đến mức cách chức, buộc thôi việc và buộc bồi thường toàn bộ thiệt hại đã gây ra.

Với những trường hợp nhà trường thuê đơn vị bên ngoài cung cấp suất ăn, TS.LS. Đặng Văn Cường cho rằng trách nhiệm không vì thế mà được "chia sẻ" hay giảm nhẹ. Nếu đơn vị cung cấp không đảm bảo chất lượng, nhà trường có quyền chấm dứt hợp đồng và yêu cầu bồi thường. Còn cán bộ được giao giám sát mà để xảy ra vi phạm, bản thân họ cũng phải chịu trách nhiệm kỷ luật.

Ông cũng nhấn mạnh quyền của phụ huynh và học sinh, khi phát hiện bữa ăn không đảm bảo, họ hoàn toàn có thể lưu lại bằng chứng, phản ánh đến nhà trường và cơ quan chức năng để yêu cầu giải trình và xử lý theo quy định.

Cần một cơ chế giám sát thực chất

Theo TS.LS. Đặng Văn Cường, những vụ việc liên tiếp xảy ra cho thấy giải pháp căn cơ không thể chỉ dừng ở xử lý từng vụ một, mà cần xây dựng một cơ chế giám sát bài bản, áp dụng thống nhất trong toàn hệ thống giáo dục.

Cụ thể, mỗi trường cần có quy trình kiểm soát bữa ăn chi tiết, lưu mẫu thực phẩm đúng quy định và có cơ chế giám sát chéo để tránh tình trạng lạm quyền hoặc thiếu trách nhiệm. Bên cạnh đó, cần bố trí cán bộ chuyên trách về an toàn thực phẩm và dinh dưỡng học đường, đồng thời đầu tư hệ thống camera giám sát có kết nối với cơ quan quản lý và phụ huynh. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào kiểm soát tiêu chuẩn bữa ăn cũng được ông đề xuất như một hướng đi cần tính đến trong bối cảnh hiện nay.

Quan trọng hơn, TS.LS. Đặng Văn Cường nhấn mạnh vai trò không thể thiếu của chính phụ huynh và học sinh là những người "trong cuộc" có khả năng phát hiện sai phạm sớm nhất trong việc giám sát và phản ánh kịp thời. Song song với đó, những hành vi lợi dụng chức vụ để trục lợi từ bữa ăn của trẻ em cần phải bị lên án mạnh mẽ và xử lý nghiêm khắc, không có ngoại lệ.

Bữa ăn học đường không chỉ là chuyện no hay đói. Đó là vấn đề sức khỏe, dinh dưỡng và niềm tin mà cả xã hội có quyền đòi hỏi phải được bảo đảm.