Từ 15/5, phạt tới 70 triệu đồng với hành vi trốn đóng bảo hiểm y tế

Từ ngày 15/5, Nghị định số 90/2026/NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế chính thức có hiệu lực. Nghị định quy định chi tiết các mức xử phạt đối với hành vi vi phạm nghĩa vụ đóng bảo hiểm y tế (BHYT), trong đó nhiều hành vi bị áp dụng mức phạt cao nhằm tăng tính răn đe.

Theo quy định, người sử dụng lao động (NSDLĐ) không lập danh sách hoặc lập danh sách không đầy đủ người tham gia BHYT trong thời hạn quy định sẽ bị xử phạt theo số lượng lao động vi phạm. Cụ thể, mức phạt từ 1 - 2 triệu đồng nếu vi phạm dưới 10 người lao động; tăng dần và có thể lên tới 25 - 35 triệu đồng nếu vi phạm từ 1.000 người trở lên.

Đối với hành vi chậm đóng hoặc đóng không đầy đủ số tiền BHYT, mức phạt được xác định theo giá trị vi phạm. Mức thấp nhất là 500.000 đồng và cao nhất lên tới 35 triệu đồng, tùy theo số tiền chậm đóng.

Ngoài xử phạt hành chính, các tổ chức, doanh nghiệp vi phạm còn buộc phải thực hiện đầy đủ các biện pháp khắc phục hậu quả. Cụ thể, phải đóng đủ số tiền còn thiếu, hoàn trả quyền lợi bị ảnh hưởng cho người tham gia (nếu có), nộp lại khoản lợi bất hợp pháp và chịu lãi chậm đóng với mức 0,03%/ngày.

Đối với hành vi trốn đóng BHYT, mức xử phạt được quy định nghiêm khắc hơn. Trường hợp vi phạm chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, cá nhân vi phạm có thể bị phạt từ 300.000 - 500.000 đồng.

Trong khi đó, NSDLĐ không lập danh sách hoặc lập thiếu số người phải tham gia BHYT sau thời hạn quy định sẽ bị xử phạt từ 2 - 4 triệu đồng nếu vi phạm dưới 10 lao động, và tăng dần, có thể lên tới 50 - 70 triệu đồng nếu vi phạm từ 1.000 lao động trở lên.

Ngoài ra, hành vi kê khai tiền lương làm căn cứ đóng BHYT thấp hơn quy định, hoặc không đóng, đóng thiếu sau khi đã bị đôn đốc, cũng bị xử phạt từ 1 triệu đến 45 triệu đồng, tùy theo giá trị vi phạm.

Các biện pháp khắc phục hậu quả được áp dụng bắt buộc, bao gồm việc đóng đủ số tiền trốn đóng vào quỹ BHYT, hoàn trả thiệt hại cho người tham gia (nếu có), nộp lại khoản lợi bất hợp pháp và tiền lãi phát sinh.

Đáng chú ý, nghị định cũng siết chặt việc sử dụng thẻ BHYT trong khám, chữa bệnh. Hành vi cho người khác mượn thẻ hoặc sử dụng thẻ của người khác sẽ bị phạt từ 1 - 2 triệu đồng nếu chưa gây thiệt hại. Trường hợp sử dụng thẻ BHYT để trục lợi, gây thiệt hại cho quỹ BHYT, mức phạt có thể từ 3 - 5 triệu đồng, đồng thời buộc hoàn trả số tiền đã chiếm dụng.