Sinh viên Trung Quốc chuyển hướng sang ngành sản xuất công nghệ cao

Trong nhiều năm, những sinh viên xuất sắc nhất của Trung Quốc thường ưu tiên lựa chọn việc làm trong các lĩnh vực tài chính và công nghệ. Tuy nhiên, xu hướng này đang thay đổi rõ rệt khi ngày càng nhiều cử nhân hàng đầu lựa chọn làm việc trong các ngành sản xuất công nghệ cao và năng lượng, phản ánh sự dịch chuyển trong cấu trúc kinh tế cũng như nhu cầu nhân lực của nền công nghiệp hiện đại.

Theo dữ liệu việc làm do Đại học Thanh Hoa (Tsinghua University), một trong những cơ sở giáo dục đại học hàng đầu Trung Quốc, công bố, số sinh viên tốt nghiệp khóa 2025 gia nhập các ngành sản xuất và năng lượng đã tăng 19,1% so với cùng kỳ năm trước. Đây là mức tăng đáng chú ý trong bối cảnh thị trường lao động Trung Quốc đang trải qua nhiều thay đổi.

Đại học Thanh Hoa cho biết các nhà tuyển dụng lớn của sinh viên tốt nghiệp năm nay bao gồm những tập đoàn công nghệ và công nghiệp hàng đầu của Trung Quốc như Huawei, BYD, Tập đoàn Lưới điện Nhà nước Trung Quốc (State Grid Corporation of China) và Tập đoàn Hạt nhân Quốc gia Trung Quốc (China National Nuclear Corporation).

Huawei là tập đoàn thiết bị viễn thông lớn trên thế giới, trong khi BYD là một trong những nhà sản xuất xe điện lớn nhất toàn cầu. State Grid quản lý hệ thống điện quốc gia của Trung Quốc, còn China National Nuclear Corporation đóng vai trò chủ chốt trong ngành công nghiệp hạt nhân của nước này.

Theo Đại học Thanh Hoa, tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp chọn làm việc trong các ngành sản xuất và năng lượng đã tăng liên tục trong sáu năm qua. Trước đó, số liệu của nhà trường cũng cho thấy số sinh viên khóa 2024 gia nhập hai lĩnh vực này đã tăng khoảng 11% so với năm trước đó.

Đại học Thanh Hoa thường được so sánh với các trường hàng đầu thế giới như MIT hay Stanford và được xem là trung tâm đào tạo kỹ sư và chuyên gia công nghệ hàng đầu Trung Quốc. Đây cũng là nguồn cung nhân lực quan trọng cho các tập đoàn công nghệ và công nghiệp lớn của quốc gia này.

Xu hướng chuyển dịch nghề nghiệp không chỉ xuất hiện tại Thanh Hoa. Tại Đại học Khoa học và Công nghệ Hoa Trung (Huazhong University of Science and Technology), thống kê việc làm của sinh viên tốt nghiệp năm 2025 công bố hồi tháng 1 cho thấy khoảng 2.000 sinh viên gia nhập ngành công nghệ thông tin và khoảng 1.500 người lựa chọn lĩnh vực sản xuất, trong khi chỉ khoảng 300 sinh viên làm việc trong lĩnh vực tài chính và 240 người gia nhập ngành xây dựng.

Theo báo South China Morning Post dẫn báo cáo của Viện MyCOS, tổ chức nghiên cứu chuyên về giáo dục tại Trung Quốc, tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp lựa chọn làm việc trong ngành sản xuất đã tăng từ 17,9% năm 2020 lên 22,5% vào năm 2024.

Các chuyên gia cho rằng sự thay đổi này phản ánh vị thế ngày càng cao của ngành sản xuất công nghệ cao tại Trung Quốc. Nhiều lĩnh vực công nghiệp, đặc biệt là bán dẫn, xe điện, pin năng lượng và năng lượng tái tạo, đang trở nên ngày càng đòi hỏi hàm lượng công nghệ cao và cần đội ngũ kỹ sư trình độ cao.

Phó giáo sư tài chính Fu Fangjian thuộc Đại học Quản lý Singapore cho biết các ngành công nghiệp của Trung Quốc hiện nay, đặc biệt là sản xuất công nghệ cao, đã trở thành những lĩnh vực sử dụng công nghệ tiên tiến, mang lại cơ hội làm việc với các công nghệ hiện đại thay vì hình ảnh công việc nhà máy truyền thống. Ngoài ra, mức thu nhập trong các lĩnh vực này cũng ngày càng cạnh tranh, thu hút nhiều sinh viên giỏi.

Theo ông Zhao Litao, nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Đông Á thuộc Đại học Quốc gia Singapore, bản chất của công việc trong ngành sản xuất đã thay đổi đáng kể khi Trung Quốc nâng cấp nền công nghiệp của mình. Những lĩnh vực như xe điện, thiết bị điện lực hay năng lượng hạt nhân hiện đòi hỏi kiến thức chuyên sâu về kỹ thuật, khoa học dữ liệu và tích hợp hệ thống.

Các chuyên gia nhận định rằng các ngành sản xuất tiên tiến ngày nay không còn bị xem là lĩnh vực lao động phổ thông mà đã trở thành những ngành công nghệ cao, liên quan đến robot, bán dẫn, vật liệu tiên tiến và trí tuệ nhân tạo trong công nghiệp. Sự chuyển dịch này diễn ra trong bối cảnh sức hút của các ngành công nghệ internet và tài chính, vốn từng rất hấp dẫn đối với sinh viên Trung Quốc, đang suy giảm.

Trong nhiều năm, các công ty nền tảng internet phát triển nhanh với mức lương cao đã thu hút đông đảo sinh viên xuất sắc. Tuy nhiên, tốc độ tuyển dụng trong lĩnh vực này đã chậm lại, đồng thời các quy định quản lý chặt chẽ hơn cũng khiến môi trường kinh doanh trở nên thận trọng hơn.

Thị trường lao động Trung Quốc cũng đang đối mặt với những thách thức đối với thanh niên mới tốt nghiệp. Theo số liệu do Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc công bố, tỷ lệ thất nghiệp của nhóm tuổi 16-24 (không bao gồm sinh viên) ở mức 16,5% vào tháng 12 năm ngoái. Con số này cao hơn đáng kể so với tỷ lệ thất nghiệp 6,9% của nhóm tuổi 25–29 và 3,9% của nhóm lao động từ 30–59 tuổi.

Trong khi đó, nhu cầu nhân lực trong ngành sản xuất vẫn ở mức cao. Một kế hoạch phát triển nhân lực cho ngành sản xuất của chính phủ Trung Quốc dự báo đến năm 2025 có thể thiếu gần 30 triệu lao động kỹ thuật trong lĩnh vực này. Các chuyên gia cho rằng chính sách công nghiệp của chính phủ Trung Quốc cũng góp phần định hình xu hướng nghề nghiệp mới.

Trong hơn một thập niên qua, Trung Quốc đã ưu tiên phát triển các ngành chiến lược như xe điện, năng lượng tái tạo, thiết bị điện lực và vật liệu tiên tiến thông qua các chương trình nghiên cứu, chính sách hỗ trợ và đầu tư quy mô lớn.

Nhờ đó, các doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học ngày càng gắn kết với các ưu tiên phát triển quốc gia, tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho sinh viên ngành kỹ thuật. Điều này cũng khuyến khích ngày càng nhiều sinh viên xuất sắc lựa chọn con đường nghề nghiệp trong các lĩnh vực sản xuất công nghệ cao và năng lượng.