Luật Tòa án chuyên biệt: Nâng cao năng lực cạnh tranh pháp lý của Việt Nam

Thảo luận tại hội trường, các Đại biểu đều đồng quan điểm dự án Luật Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế là một bước mở thể chế mang tính đột phá. Lần đầu tiên chúng ta xây dựng một thiết chế tư pháp chuyên biệt, quốc tế hóa ngay trên lãnh thổ Việt Nam, nhằm xử lý tranh chấp thương mại có tính toàn cầu và nâng cao năng lực cạnh tranh pháp lý của Việt Nam trong khu vực.

Giải trình trước Quốc hội, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Quảng khẳng định việc xây dựng Tòa án chuyên biệt là một yêu cầu cấp thiết và đầy thách thức để thu hút nhà đầu tư vào Trung tâm tài chính quốc tế.

Chánh án Nguyễn Văn Quảng cho biết, để đảm bảo cho Trung tâm tài chính đi vào hoạt động hiệu quả, hiệu lực thì một trong những yêu cầu phải có là thu hút được các nhà đầu tư. Để đảm bảo được niềm tin của nhà đầu tư thì một trong những yêu cầu cần là có cơ chế đảm bảo giải quyết các tranh chấp xảy ra trong trung tâm tài chính.

Theo Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, một trong những cơ chế quan trọng là phải có Tòa án trong Trung tâm tài chính quốc tế. Đây là vấn đề rất mới, Việt Nam chưa có kinh nghiệm, yêu cầu đặt ra là cơ chế của Tòa án chuyên biệt phải đảm bảo sự vượt trội và ít nhất là phải bằng với các Tòa án hiện hành ở các Trung tâm tài chính quốc tế khác.

Chánh án Nguyễn Văn Quảng khẳng định trong hệ thống thông luật, uy tín cá nhân và tính độc lập của Thẩm phán là yếu tố cốt lõi, việc xét xử của Thẩm phán sẽ do Chánh án Tòa án chuyên biệt phân công.

Chánh án cũng nhấn mạnh mô hình thông luật không có sự tham gia của Viện kiểm sát hay Hội thẩm; nếu đưa các thiết chế này vào sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tính độc lập tư pháp.

Cũng theo Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, chúng ta phải áp dụng hệ thống thông luật trong việc giải quyết, bởi đây là một trong những yêu cầu để đảm bảo một Tòa án giải quyết tranh chấp trong Trung tâm tài chính quốc tế.

"Chúng ta vừa làm vừa rút kinh nghiệm, nhưng tinh thần là chúng ta phải tiếp cận hệ thống luật thông luật, bảo đảm tính cạnh tranh, để khi có tranh chấp thì nhà đầu tư sẽ lựa chọn Tòa án tại Việt Nam thay vì chọn lựa các quốc gia khác", Chánh án Nguyễn Văn Quảng nói.

Về việc xác định tiêu chí Thẩm phán là người nước ngoài, đề nghị Quốc hội cho phép Chánh án Tòa án nhân dân tối cao chịu trách nhiệm xây dựng Bộ tiêu chí để lựa chọn Thẩm phán trước khi trình Chủ tịch nước bổ nhiệm. Đối với một số các ý kiến khác, người đứng đầu ngành Tòa án cho biết sẽ tiếp thu và phối hợp với cơ quan thẩm tra xem xét trong quá trình chỉnh lý dự án Luật.