Tòa án chuyên biệt: “Nhìn danh sách Thẩm phán là thấy niềm tin công lý”

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 10, chiều 5/12, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội thảo luận ở Hội trường về dự án Luật Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế.

Đa số ý kiến đồng tình với sự cần thiết ban hành Luật này và cho rằng, việc thành lập Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam là cần thiết để thể chế hóa chủ trương của Đảng, Kết luận của các cấp có thẩm quyền nhằm tạo lập cơ chế giải quyết nhanh chóng, hiệu quả các tranh chấp phát sinh trong hoạt động đầu tư, kinh doanh tại Trung tâm tài chính quốc tế, với trình tự, thủ tục hiện đại, vượt trội, phù hợp với thông lệ quốc tế trong bối cảnh hiện nay.

Cho ý kiến tại hội trường, đại biểu Nguyễn Thị Thủy (Đoàn ĐBQH tỉnh Thái Nguyên) đánh giá rất cao đối với quá trình chuẩn bị dự Luật của TANDTC.

Cho đến nay, dự Luật trình cơ bản đã tiếp cận được và theo hướng rất cởi mở, phù hợp với thông lệ quốc tế. “Thậm chí nhiều quy định, chế định trong dự Luật còn có xu hướng hấp dẫn hơn đối với một số quy định trong các Luật về Tòa án chuyên biệt tương tự tại các Trung tâm tài chính quốc tế trên thế giới đã có uy tín trong thời gian rất dài”.

Theo Đại biểu Nguyễn Thị Thủy, để tổ chức thành công và để Tòa án này trở thành địa chỉ tin cậy đối với các nhà đầu tư quốc tế khi xảy ra tranh chấp sẽ lựa chọn để giải quyết thay vì phải gửi đơn khởi kiện sang các Trung tâm khác trên thế giới thì yếu tố luật nội dung được lựa chọn áp dụng phải phù hợp với nội dung thông lệ quốc tế.

Đồng thời yếu tố thủ tục tố tụng công khai minh bạch, nhanh chóng, thuận lợi, hiệu quả và cấp thi hành án nhanh chóng, chính xác… cũng là yếu tố quan trọng khiến các nhà đầu tư quốc tế tin tưởng.

Một trong những yếu tố quan trọng nữa là "nhân lực xét xử" - "nhân sự" này là một trong những điều đặc biệt dẫn đến thành công của Tòa án chuyên biệt.

“Rất nhiều nhà đầu tư quốc tế được mời đến dự hội thảo tại Việt Nam chia sẻ chỉ cần nhìn vào danh sách Thẩm phán thì chúng tôi đã thấy niềm tin công lý rồi”, Đại biểu Nguyễn Thị Thủy nhấn mạnh về vai trò Thẩm phán tại Tòa án này.

Đại biểu khẳng định, việc xây dựng chế định về Thẩm phán có chất lượng, uy tín và kinh nghiệm trong việc giải quyết các tranh chấp đầu tư là một trong những nhân tố đóng góp vào thành công Luật Toà án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế.

“Thống kê cho thấy, Dubai có 16 Thẩm phán thì 11 Thẩm phán là người nước ngoài; Singapore có tổng 41 Thẩm phán thì 23 Thẩm phán là người nước ngoài. Trong đó, đa số Thẩm phán nước ngoài mang quốc tịch Anh, Úc, Canada... cũng theo truyền thống thông luật”.

Theo đại biểu, trong 5 năm trở lại đây, các Trung tâm tài chính quốc tế uy tín trên thế giới lựa chọn giải quyết tranh chấp áp dụng hệ thống thông luật lần lượt của Anh rồi đến Bang New York (Hoa Kỳ), Hồng Kông, Singapore… Điều này cho thấy thủ tục tố tụng theo hệ thống thông luật - là một tố tụng tranh tụng tuyệt đối đảm bảo sự công bằng, sòng phẳng và những nguyên tắc rất nghiêm ngặt về đóng, mở chứng cứ và chấp nhận chứng cứ… rất được các nhà đầu tư đặt niềm tin.

Về vấn đề số lượng Thẩm phán tham gia xét xử, Đại biểu chia sẻ, sau khi nghiên cứu tại Trung tâm tài chính quốc tế của Anh cho thấy, sơ thẩm có 1 Thẩm phán và trường hợp đặc biệt có tới 5 Thẩm phán. Còn dự Luật của Việt Nam xét xử sơ thẩm có 1 Thẩm phán và trường hợp đặc biệt, phức tạp có 3 Thẩm phán, như vậy sẽ phù hợp, vượt trội và tiết kiệm chi phí cho các nhà đầu tư.

Đại biểu Nguyễn Thị Thủy gửi gắm kiến nghị của các nhà đầu tư tới Chánh án TANDTC Việt Nam khi triển khai Luật này nên ưu tiên lựa chọn Thẩm phán là các cựu Thẩm phán đến từ Anh, Úc... đã nghỉ hưu, hiện đang công tác tại các Trung tâm trọng tài quốc tế. Hay lựa chọn Thẩm phán ở các nước có vốn đầu tư nhiều ở Việt Nam, ví dụ như Singapore… để tạo sự uy tín để nhà đầu tư quốc tế vào đầu tư nhiều hơn...

Đặc biệt điều này còn góp phần không chỉ tận dụng và phát huy kinh nghiệm xét xử của các Thẩm phán mà còn giúp cho Tòa án Việt Nam xây dựng Bộ quy tắc tố tụng theo mô hình thông luật.