Luật Tòa án chuyên biệt: Bước đi chiến lược để nâng tầm Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam

Dự án Luật Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế được trình Quốc hội trong phiên làm việc chiều 4/12 và thảo luận tại Tổ ngay sau đó.

Phát biểu tại Tổ thuộc Đoàn ĐBQH TP Hồ Chí Minh, các đại biểu cơ bản tán thành, thống nhất và đánh giá cao về sự cần thiết thông qua sớm dự án Luật Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế.

Các đại biểu cho rằng đây là những nội dung hoàn toàn mới và có thể nói "chưa có tiền lệ". Đặc biệt, trong thời gian rất ngắn, Ban soạn thảo đã tham khảo kinh nghiệm của quốc tế để xây dựng dự thảo Luật khá toàn diện.

Việc thành lập Tòa án chuyên biệt không chỉ cụ thể hóa Nghị quyết số 22 của Quốc hội mà còn là yêu cầu chiến lược nhằm siết lại khuôn khổ, tư pháp đủ mạnh, hiện đại và hội nhập quốc tế để đảm bảo sự thành công của Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam.

Các đại biểu đánh giá tầm quan trọng chiến lược của Tòa án chuyên biệt, là điều kiện tiên quyết để giải quyết những tranh chấp tài chính, đầu tư mang tính đặc thù, phức tạp, có yếu tố nước ngoài, đòi hỏi tính chuyên môn hóa cao và tốc độ xử lý nhanh.

Kinh nghiệm từ các Trung tâm tài chính quốc tế hàng đầu thế giới như Trung tâm tài chính quốc tế Dubai, Singapore… đã cho thấy một thiết chế tư pháp có tính độc lập vận hành theo chuẩn mực quốc tế và đội ngũ Thẩm phán chuyên sâu là yếu tố quyết định tạo nên sự đầu tư quốc tế và nâng cao vị thế pháp lý của quốc gia.

Theo các đại biểu, dự thảo Luật đã tiếp cận kịp thời các thông luật quốc tế như đã thiết lập với mô hình xét xử 2 cấp sơ thẩm và phúc thẩm; đẩy mạnh nguyên tắc tố tụng; sử dụng tiếng Anh là ngôn ngữ chính; mở rộng phạm vi áp dụng công nghệ thông tin trong toàn bộ hoạt động tố tụng…

Đối với một số góp ý cụ thể về: giải thích từ ngữ; cơ chế kiểm soát, giám sát của các cơ quan đoàn thể; tuyển chọn và bổ nhiệm Thẩm phán; quy định về xét xử; lựa chọn luật, quy tắc xét xử... các đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo xem xét và làm rõ hơn.

Cho ý kiến đối với dự án Luật, đại biểu Lê Minh Trí cho biết, trên thế giới, các Trung tâm tài chính quốc tế được thực hiện từ lâu và làm rất hiệu quả, tuy có sự khác biệt theo từng nước nhưng cơ bản là hoạt động giống nhau.

Đại biểu cho biết, khi thành lập Trung tâm, vấn đề đặt ra là cần phải làm vượt trội hơn nếu không sẽ thất bại. Khi có tranh chấp xảy ra sẽ áp dụng theo hệ thống thông luật.

Theo đại biểu, muốn làm để đạt sự vượt trội, phải bỏ qua những ràng buộc và phải theo thông luật chung. Còn "làm theo ý mình", theo trình tự đổi mới dần dần thì rất khó bắt kịp.

Đối với việc lựa chọn Thẩm phán nước ngoài, đại biểu Lê Minh Trí cho biết hiện nay Thẩm phán của Việt Nam chưa đáp ứng trình độ tiếng Anh để xét xử, đồng thời, lĩnh vực chuyên ngành cũng chưa làm được và nhà đầu tư cũng chưa tin.

Đại biểu cho rằng việc lựa chọn Thẩm phán nước ngoài cũng là lợi thế, bởi không chỉ tạo niềm tin cho nhà đầu tư mà còn tranh thủ đào tạo cho Thẩm phán trong nước.

Đại biểu Lê Minh Trí cho biết thêm, các Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế trên thế giới đều không có Viện kiểm sát tham gia. Khi xét xử sơ thẩm đến phúc thẩm là có hiệu lực luôn - điều này làm thỏa mãn yếu tố nhanh chóng đối với nhu cầu của nhà đầu tư tài chính quốc tế.

“Việc này là thực hiện chủ trương của Đảng, Nghị quyết của Quốc hội. Chúng ta đang cố gắng làm và tiếp tục mở rộng. Dù là vấn đề rất khó, rất mới nhưng chúng ta dám mạnh dạn để làm. Nhà đầu tư tin thì họ sẽ vào, họ vào thì đánh giá được sự hiệu quả”, đại biểu nhấn mạnh.

Trước đó, sáng cùng ngày, trình bày Thẩm tra dự án Luật Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm Tài chính quốc tế, ông Hoàng Thanh Tùng, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho biết, Ủy ban tán thành sự cần thiết ban hành Luật Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế với các cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn; nhất trí trình Quốc hội xem xét, thông qua dự án Luật tại Kỳ họp thứ 10 theo trình tự, thủ tục rút gọn.

Ông Tùng đánh giá, hồ sơ dự án Luật được Tòa án nhân dân tối cao chuẩn bị nghiêm túc, công phu, đã bám sát và thể chế hóa đầy đủ các quan điểm chỉ đạo của Đảng, kết luận của cấp có thẩm quyền về việc khẩn trương nghiên cứu thành lập Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm Tài chính quốc tế, áp dụng nguyên tắc của hệ thống thông luật trong giải quyết tranh chấp với nhiều quy định mới, đặc thù, vượt trội nhằm bảo đảm tính thu hút, cạnh tranh quốc tế.