Cảnh giác với việc lấy “sợ sai” làm bình phong cho sự trì trệ

Việc thuộc thẩm quyền phải quyết định, thuộc trách nhiệm phải xử lý

Tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện một số nghị quyết, chỉ thị của Bộ Chính trị sáng 3/9, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc quán triệt những nội dung trọng tâm của Nghị quyết 24 của Bộ Chính trị về phát huy tính tiên phong, gương mẫu, tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới.

Theo ông Nguyễn Duy Ngọc, việc ban hành Nghị quyết 24 xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, nhằm tiếp tục tạo động lực đổi mới, khơi thông nguồn lực và phát huy mạnh mẽ vai trò của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Bộ Chính trị xác định, đã là cán bộ, đảng viên thì phải tiên phong, gương mẫu, có tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Theo đó, tiên phong không chỉ là đi trước trong nhận thức mà phải đi trước trong hành động.

Gương mẫu không chỉ là chấp hành tốt, giữ mình không sai phạm mà còn phải dám nhận việc khó, dám quyết việc thuộc thẩm quyền, dám chịu trách nhiệm về quyết định của mình và kết quả công việc được giao.

“Đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm” chính là những biểu hiện cụ thể của tính tiên phong, gương mẫu trong điều kiện mới, trước hết đối với cán bộ lãnh đạo, quản lý và người đứng đầu.

Ông Nguyễn Duy Ngọc cho biết, Nghị quyết 24 thẳng thắn chỉ ra tình trạng một bộ phận cán bộ làm việc cầm chừng, e ngại rủi ro, sợ sai, đùn đẩy trách nhiệm, né tránh công việc; có nơi còn đổ lỗi cho những hạn chế, bất cập của pháp luật để không dám quyết định. Vì vậy, theo ông, cần vừa khắc phục triệt để tình trạng sợ sai, không dám làm, vừa khơi dậy tinh thần trách nhiệm, tính tiên phong, gương mẫu và khát vọng cống hiến trong mỗi cán bộ, đảng viên.

Cán bộ phải chủ động hơn, quyết đoán hơn, sáng tạo hơn; có khả năng giải quyết những vấn đề mới, khó, phức tạp, chưa có tiền lệ và tạo ra kết quả thực chất.

Trưởng Ban Tổ chức Trung ương cho rằng, Nghị quyết 24 có bước phát triển nền tảng khi chuyển từ khuyến khích, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm sang xác lập tính tiên phong, gương mẫu và trách nhiệm hành động là chuẩn mực của cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới.

Nghị quyết không chỉ đặt câu hỏi cán bộ nào năng động, sáng tạo để khuyến khích và bảo vệ, mà đặt yêu cầu cao hơn: người cán bộ trong kỷ nguyên mới phải hành động như thế nào để đáp ứng yêu cầu của Đảng, đất nước và nhân dân?

Theo ông, không phải cán bộ nào cũng phải có một sáng kiến lớn hay một đề án đột phá, nhưng không thể chấp nhận sự thụ động, trì trệ, né tránh trách nhiệm trong thực thi nhiệm vụ.

“Việc thuộc thẩm quyền phải quyết định; việc thuộc trách nhiệm phải xử lý; khó khăn phải chủ động tìm cách tháo gỡ; vượt thẩm quyền phải báo cáo cùng phương án đề xuất”, ông Nguyễn Duy Ngọc nhấn mạnh.

Bảo vệ cán bộ ngay trong quá trình hành động

Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc cho biết, Nghị quyết 24 chuyển từ cách tiếp cận bảo vệ cán bộ sau khi rủi ro đã xảy ra sang kiến tạo môi trường để cán bộ có thể dấn thân hành động và có trách nhiệm ngay từ đầu.

Bảo vệ cán bộ không thể chỉ bắt đầu khi đã xảy ra sai sót, thiệt hại rồi mới xem xét miễn hoặc giảm trách nhiệm. Trước khi yêu cầu cán bộ chịu trách nhiệm, tổ chức phải giao rõ việc, giao đủ quyền, bố trí nguồn lực cần thiết, xác định giới hạn thẩm quyền, nhận diện và quản trị rủi ro, đồng thời theo dõi, hỗ trợ trong quá trình thực hiện.

Ông Nguyễn Duy Ngọc đánh giá đây là sự chuyển đổi quan trọng, từ “bảo vệ sau sự việc” sang “bảo vệ bằng thể chế, bằng tổ chức và bằng quản trị rủi ro ngay trong quá trình hành động”.

Bảo vệ cán bộ không có nghĩa tạo ra một “vùng an toàn” để cán bộ không phải chịu trách nhiệm, mà phải tạo ra không gian hành động rõ ràng, chấp nhận rủi ro và thử nghiệm có kiểm soát để cán bộ dám chịu trách nhiệm.

Nghị quyết 24 cũng chuyển trọng tâm từ trách nhiệm của cá nhân cán bộ sang xác lập trách nhiệm đồng bộ của cán bộ, tổ chức và người đứng đầu. Người đứng đầu không chỉ là người xem xét, quyết định chủ trương đổi mới mà phải chủ động tạo điều kiện, lựa chọn việc khó, giao người có năng lực, giao quyền, đồng hành, quản trị rủi ro và chịu trách nhiệm trong phạm vi thẩm quyền. Đây là chuyển biến từ “cán bộ phải dám làm” sang “tổ chức phải dám giao việc, dám giao quyền và dám bảo vệ người làm đúng”.

Lấy sản phẩm, kết quả để đánh giá cán bộ

Theo ông Nguyễn Duy Ngọc, Nghị quyết 24 chuyển việc khuyến khích, bảo vệ cán bộ từ một cơ chế riêng lẻ thành nội dung xuyên suốt trong công tác cán bộ và quản trị quốc gia hiện đại. Tinh thần được đặt ra là chọn người theo việc, giao việc để thử thách, lấy sản phẩm và kết quả để đánh giá, lấy thực tiễn để phát hiện, trọng dụng và sàng lọc cán bộ.

Người làm được việc, có sản phẩm, tạo hiệu quả thực chất phải được ghi nhận, tôn vinh và trọng dụng. Ngược lại, người trì trệ, đùn đẩy, né tránh, làm việc cầm chừng hoặc đặt lợi ích cá nhân lên trên lợi ích chung phải được nhận diện, sàng lọc và xử lý phù hợp.

Trưởng Ban Tổ chức Trung ương khẳng định, đích đến của Nghị quyết 24 không chỉ là khắc phục tâm lý sợ sai, sợ trách nhiệm của cán bộ. Yêu cầu cao hơn là hình thành môi trường trong đó chủ động, đổi mới, dấn thân, trách nhiệm, liêm chính và hiệu quả trở thành chuẩn mực; còn trì trệ, né tránh, đùn đẩy không còn là lựa chọn an toàn.

Ông đặc biệt lưu ý phải hiểu đầy đủ hai mặt của vấn đề: vừa bảo vệ người dám làm, vừa kiên quyết xử lý người không chịu làm. Có những cán bộ thực sự muốn làm, có sáng kiến, năng lực, động cơ trong sáng nhưng còn băn khoăn, e ngại vì cơ chế chưa rõ, pháp luật còn chồng chéo, vấn đề mới chưa có tiền lệ, rủi ro khó lường. Với những cán bộ này, trách nhiệm của tổ chức là tháo gỡ, trao quyền, hướng dẫn, chia sẻ rủi ro và bảo vệ họ.

Tuy nhiên, cũng có những cán bộ không phải không dám làm mà thực chất là không muốn làm; ngại khó, ngại va chạm, sợ trách nhiệm, làm việc cầm chừng. Việc dễ thì làm, việc khó thì né; gặp vấn đề thì đẩy lên trên, đẩy xuống dưới hoặc sang cơ quan khác.

Ông Nguyễn Duy Ngọc lưu ý phải cảnh giác với tình trạng lấy “sợ sai”, “sợ trách nhiệm”, “cơ chế còn vướng”, “pháp luật chưa rõ” làm bình phong cho sự trì trệ, thiếu trách nhiệm, thậm chí che giấu động cơ cá nhân.

Tinh thần của Nghị quyết 24 là bảo vệ người dám làm, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của người không chịu làm. Không hành động cũng có thể gây hậu quả. Một quyết định sai phải chịu trách nhiệm; nhưng không quyết định, để công việc đình trệ, cơ hội phát triển bị bỏ lỡ, nguồn lực bị lãng phí, người dân và doanh nghiệp chịu thiệt hại thì cũng phải chịu trách nhiệm.

“Chúng ta lâu nay thường chú ý kiểm tra cán bộ làm sai cái gì. Trong giai đoạn mới, cần quan tâm thêm cả một câu hỏi khác: việc thuộc chức trách, thẩm quyền của đồng chí, tại sao đồng chí không làm?”, ông Nguyễn Duy Ngọc nói.

Theo ông, cần từng bước hình thành một văn hóa rõ trong hệ thống: không làm cũng phải chịu trách nhiệm, làm chậm cũng phải chịu trách nhiệm, làm không đến nơi đến chốn cũng phải được đánh giá đúng mức. Đây cũng là một nội hàm quan trọng của tính tiên phong, gương mẫu.