ĐBQH: Giảm tiền kiểm, phải tăng hậu kiểm thực chất

Người dân cần được tham gia giám sát vật tư nông nghiệp

Chiều 12/8, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.

Thảo luận tại hội trường, các đại biểu Quốc hội thống nhất cao với việc sửa đổi, bổ sung các luật nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về cắt giảm, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh, tạo lập môi trường kinh doanh lành mạnh, công bằng.

Phát biểu thảo luận, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long) đánh giá cao quy định của dự thảo Luật chuyển từ tiền kiểm sang tự công bố và hậu kiểm tại Luật Trồng trọt và Luật Chăn nuôi, qua đó giúp doanh nghiệp giảm đáng kể chi phí, thời gian.

Tuy nhiên, đại biểu lưu ý vật tư nông nghiệp như giống cây trồng, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, thức ăn chăn nuôi tác động trực tiếp đến năng suất, chất lượng cây trồng, vật nuôi, sức khỏe cộng đồng và thu nhập của hàng triệu nông dân. Thực tiễn cho thấy, khi buông lỏng hậu kiểm, người nông dân dễ bị thiệt hại bởi giống giả, phân bón và vật tư kém chất lượng.

Vì vậy, khi giảm tiền kiểm, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi đề nghị tăng cường hậu kiểm thực chất. Theo đó, cần quy định rõ trách nhiệm và chế tài đủ sức răn đe đối với hành vi tự công bố sai sự thật; bố trí nguồn lực, công cụ cho hậu kiểm; thiết lập cơ chế truy xuất nguồn gốc và công khai đầy đủ thông tin tự công bố trên cổng thông tin điện tử để người dân, hiệp hội cùng giám sát.

Đại biểu Nguyễn Lê Ngọc Linh (Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa) cho rằng việc cắt giảm các rào cản tiền kiểm là cần thiết để khơi thông nguồn lực kinh tế, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và người dân.

Để hài hòa giữa mục tiêu cắt giảm thủ tục hành chính với yêu cầu bảo đảm an toàn sinh kế cho đồng bào vùng cao, đại biểu Nguyễn Lê Ngọc Linh đề xuất nghiên cứu quy định trách nhiệm liên đới của nhà phân phối, đại lý tổng cấp tỉnh.

Theo đó, doanh nghiệp sản xuất hoặc đại lý phân phối cấp 1 có pháp nhân trên địa bàn cần có trách nhiệm liên đới về pháp lý đối với thiệt hại mùa màng của người dân nếu cơ quan chức năng phát hiện vật tư nông nghiệp giả, kém chất lượng do thương lái lấy từ hệ thống phân phối của họ để bán ra. Cơ chế này sẽ thúc đẩy doanh nghiệp chủ động quản lý, kiểm soát chặt chẽ hơn mạng lưới phân phối.

Trong khi đó, đại biểu Nguyễn Đình Xuân (Đoàn ĐBQH tỉnh Tây Ninh) cho rằng khi đã phân cấp thì phải gắn với trách nhiệm của cơ quan được giao quyền. Địa phương được giao thẩm quyền cần chủ động giải quyết công việc, không để hồ sơ cuối cùng vẫn phải quay lại xin ý kiến cấp trên.

Theo đại biểu, cùng với phân cấp, cần ứng dụng công nghệ thông tin để các cơ quan có thể giám sát lẫn nhau, qua đó hạn chế tình trạng hồ sơ kéo dài.

Bỏ điều kiện kinh doanh không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý

Phát biểu giải trình, làm rõ ý kiến của các đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng thay mặt cơ quan soạn thảo cảm ơn các đại biểu đã đóng góp ý kiến tâm huyết, trách nhiệm đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư, kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.

Theo Bộ trưởng, cơ quan soạn thảo đã có Báo cáo số 9093/BC-BNNMT ngày 11/8/2026 gửi các đại biểu Quốc hội về việc tiếp thu, giải trình bước đầu ý kiến của cơ quan thẩm tra và các đại biểu Quốc hội.

Trước đề nghị quy định rõ cơ chế hậu kiểm, giám sát, chuyển đổi số và cơ sở dữ liệu gắn với thực hiện thủ tục hành chính, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cho biết dự thảo Luật và dự thảo văn bản quy định chi tiết đã quy định các phương thức quản lý thay thế tương ứng với từng điều kiện, thủ tục được bãi bỏ hoặc phân quyền.

Các quy định này được xây dựng theo hướng thống nhất với pháp luật về thanh tra, kiểm tra, đồng thời gắn với đẩy mạnh chuyển đổi số và kết nối cơ sở dữ liệu trong thực hiện thủ tục hành chính.

Về hậu kiểm, ngoài quy định trách nhiệm kiểm tra, giám sát, pháp luật chuyên ngành hiện đã có các quy định về thanh tra, kiểm tra, kiểm toán và giám sát.

Về chuyển đổi số và cơ sở dữ liệu, Luật Chuyển đổi số, Luật Dữ liệu đã quy định trách nhiệm xây dựng, liên thông, chia sẻ cơ sở dữ liệu quốc gia dùng chung, cơ sở dữ liệu chuyên ngành, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số phục vụ giải quyết thủ tục hành chính.

Đồng thời, thực hiện nguyên tắc không yêu cầu tổ chức, cá nhân cung cấp lại thông tin, dữ liệu đã có trong cơ sở dữ liệu theo yêu cầu của Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.

“Bỏ điều kiện kinh doanh không có nghĩa buông quản lý phân bón, giống cây trồng”, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh.

Liên quan đến hoạt động tự công bố sản phẩm, một số ý kiến đề nghị quy định rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thức ăn chăn nuôi. Theo đó, doanh nghiệp phải kịp thời cập nhật những thay đổi về thành phần, tiêu chuẩn chất lượng và quy trình sản xuất.

Các đại biểu cũng đề nghị việc tự công bố phải gắn với truy xuất nguồn gốc, công khai cảnh báo và thu hồi sản phẩm khi không còn đáp ứng yêu cầu chất lượng, qua đó bảo vệ người chăn nuôi và nâng cao hiệu quả cơ chế hậu kiểm.

Tiếp thu ý kiến này, Bộ trưởng cho biết dự thảo Nghị định quy định chi tiết Luật đã quy định về hồ sơ, tài liệu, thông tin sản phẩm mà tổ chức, cá nhân phải thực hiện công bố, bao gồm các tài liệu liên quan đến điều kiện sản xuất, chất lượng sản phẩm, tiêu chuẩn áp dụng và giấy tờ chứng minh nguồn gốc, xuất xứ. Dự thảo cũng quy định trách nhiệm của tổ chức, cá nhân trong việc cập nhật thông tin khi có thay đổi.

Kết thúc phần giải trình, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng khẳng định, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục tiếp thu, làm rõ ý kiến của các đại biểu Quốc hội để hoàn thiện dự án Luật.