ĐBQH Phan Thị Nguyệt Thu: Chất lượng giải quyết án phải được đặt lên hàng đầu

Phát biểu thảo luận, đại biểu Phan Thị Nguyệt Thu (Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An) đề nghị cân nhắc kỹ các chỉ tiêu định lượng trong dự thảo Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 96/2019/QH14, bởi hoạt động tố tụng có tính đặc thù, chịu sự điều chỉnh chặt chẽ về trình tự, thủ tục và thời hạn.

Không thể chạy theo chỉ tiêu mà bỏ qua thủ tục tố tụng

Theo đại biểu Phan Thị Nguyệt Thu, từ khởi tố, điều tra, truy tố đến xét xử, các cơ quan tiến hành tố tụng phải thực hiện nhiều thủ tục như xác minh, thu thập tài liệu, lấy lời khai, đối chất, định giá, hòa giải, đối thoại. Với những vụ án có đương sự ở nước ngoài, việc tống đạt còn phải thực hiện thông qua cơ quan lãnh sự.

Trường hợp đương sự không cung cấp hồ sơ, tài liệu, Tòa án phải thực hiện niêm yết, thông báo theo quy định. Nếu đương sự vắng mặt tại phiên tòa có lý do chính đáng, Tòa án phải hoãn phiên tòa.

“Tòa án chỉ được phép xét xử khi đã thực hiện đúng, đủ các bước tố tụng mà luật quy định và không được phép bỏ sót bất cứ thủ tục tố tụng nào”, đại biểu nhấn mạnh.

Đại biểu cho rằng tiến độ, tỷ lệ giải quyết vụ việc còn phụ thuộc vào sự phối hợp và việc tuân thủ của các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan. Thực tế còn nhiều trường hợp chậm cung cấp chứng cứ, không tham gia phiên họp, phiên hòa giải, trốn tránh hoặc không cung cấp địa chỉ; nhiều vụ việc phải tạm đình chỉ để chờ kết quả giải quyết của cơ quan khác. Vì vậy, đại biểu đề nghị đặc biệt cân nhắc tỷ lệ giải quyết vụ việc trong dự thảo Nghị quyết.

Đặt chất lượng giải quyết vụ án lên hàng đầu

Đại biểu Phan Thị Nguyệt Thu cũng lưu ý, trong tố tụng hình sự phải bảo đảm nguyên tắc suy đoán vô tội; trong giải quyết tranh chấp dân sự, hành chính phải bảo đảm nguyên tắc hòa giải, đối thoại và quyền tự định đoạt của các bên.

Theo đại biểu, đối với những vụ việc có mâu thuẫn kéo dài 10, 20 hoặc 30 năm, việc kiên trì hòa giải, đối thoại có thể giúp giải quyết tranh chấp mà không phải đưa ra xét xử. Tuy nhiên, nếu đặt nặng chỉ tiêu tiến độ, trong một số trường hợp Tòa án có thể phải mở phiên tòa thay vì tiếp tục hòa giải, đối thoại.

Trong khi đó, số lượng và tính chất vụ việc Tòa án giải quyết ngày càng gia tăng, xuất hiện nhiều loại tội phạm mới, tội phạm trên không gian mạng, tội phạm xuyên quốc gia và các vụ án có hàng nghìn người tham gia tố tụng. Số lượng tranh chấp dân sự cũng tăng khoảng 2 lần so với thời điểm ban hành Nghị quyết số 96, trong khi nguồn lực con người không tăng tương ứng.

Từ thực tiễn trên, đại biểu đề nghị Quốc hội cân nhắc các chỉ tiêu định lượng trong Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 96; đồng thời tăng cường giám sát chất lượng kết quả giải quyết vụ việc, bảo đảm xây dựng nền tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại, công bằng, nghiêm minh, liêm chính; bảo vệ công lý, không làm oan người vô tội, không bỏ lọt tội phạm.

Đại biểu Phan Thị Nguyệt Thu đề nghị Quốc hội phân cấp, phân quyền, giao người đứng đầu ngành quyết định các chỉ tiêu định lượng, phù hợp với đặc thù và yêu cầu thực tiễn.