Bộ Công an lý giải quy định người thân phải thông báo lưu trú khi ở qua đêm

Ngày 14/7, Bộ Công an cho biết, kể từ ngày 01/7/2026, Luật số 118/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật liên quan đến an ninh, trật tự chính thức có hiệu lực. Trong đó có sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan đến Luật Cư trú.

Liên quan vấn đề này, Đại tá Ngô Như Cường, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội - Bộ Công an đã trao đổi, thông tin một số nội dung về Luật Cư trú (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 118/2025/QH15) và Thông tư số 116/2026/TT-BCA ngày 29/06/2026 của Bộ trưởng Bộ Công an quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Cư trú.

Những điểm mới đột phá từ luật định đến thực tiễn

Theo Đại tá Ngô Như Cường, Luật Cư trú sửa đổi lần này tập trung vào 5 điểm mới cơ bản. Trước hết, quy định về cư trú và cơ quan đăng ký cư trú đã được sửa đổi nhằm phù hợp một cách toàn diện với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Bên cạnh đó, luật mới tạo điều kiện thuận lợi cho việc đăng ký cư trú đối với trẻ em dưới 06 tuổi, đồng thời đơn giản hóa điều kiện và hồ sơ đăng ký cư trú của công dân. Quá trình tự động cập nhật, điều chỉnh thông tin cư trú từ các cơ sở dữ liệu cũng được đẩy mạnh. Luật cũng bổ sung trách nhiệm thông báo lưu trú trên phương tiện và sửa đổi các trường hợp xóa đăng ký thường trú, đăng ký tạm trú để đảm bảo tính thống nhất với pháp luật về quốc tịch.

Cụ thể hóa các nội dung của Luật, Thông tư số 116/2026/TT-BCA của Bộ Công an cũng ghi nhận 5 điểm mới căn bản trong công tác triển khai hành chính.

Theo đó, hình thức tiếp nhận hồ sơ đăng ký cư trú đã được thống nhất: Khi nộp hồ sơ trực tiếp, công dân chỉ cung cấp thông tin cơ bản và thông tin về điều kiện đăng ký; cán bộ tiếp nhận có trách nhiệm tự khai thác thông tin từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các cơ sở dữ liệu liên quan để tạo lập hồ sơ. Mỗi hồ sơ sẽ được cấp một mã số định danh riêng để người dân tự theo dõi, tra cứu tiến độ.

Đáng chú ý, cơ quan đăng ký cư trú tuyệt đối không được yêu cầu công dân nộp hoặc xuất trình lại các giấy tờ chứng minh điều kiện đăng ký cư trú nếu các thông tin này đã được kết nối, chia sẻ, khai thác từ cơ sở dữ liệu, hệ thống thông tin hoặc trên ứng dụng VNeID.

Ngoài ra, hình thức thông báo kết quả giải quyết thủ tục được đa dạng hóa; quy định rõ ràng về việc ủy quyền thực hiện thủ tục cư trú; đồng thời bổ sung toàn diện việc tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị của người dân qua nhiều kênh như trực tiếp, điện thoại, đường dây nóng, hòm thư góp ý, hộp thư điện tử, cổng thông tin điện tử, ứng dụng VNeID và các phương tiện thông tin đại chúng.

Thông tư cũng quy định cụ thể việc xác định quan hệ với chủ hộ; tự động điều chỉnh địa chỉ cư trú khi thay đổi địa giới hành chính; quy định rõ trách nhiệm trong đăng ký, xóa tạm trú, hình thức thông báo lưu trú, khai báo tạm vắng và xác nhận thông tin cư trú.

Đổi mới quy định lưu trú: Trách nhiệm đi đôi với tiện ích

Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm của dư luận là các quy định mới liên quan đến công tác thông báo lưu trú. Đại tá Ngô Như Cường cho biết, quy định mới tập trung vào việc mở rộng đối tượng, làm rõ trách nhiệm và đa dạng hóa phương thức thực hiện. Giờ đây, ngoài hộ gia đình, cơ sở lưu trú hay cơ sở khám chữa bệnh, các chủ sở hữu hoặc người được giao quản lý phương tiện cũng có trách nhiệm thông báo khi có người lưu trú qua đêm trên phương tiện của mình. Trong trường hợp chủ hộ hoặc thành viên hộ gia đình vắng mặt, người đến lưu trú phải tự thực hiện nghĩa vụ thông báo này.

Thông tin thông báo lưu trú bao gồm các mục cơ bản: họ tên, ngày tháng năm sinh, số định danh cá nhân hoặc số hộ chiếu, lý do, thời gian và địa chỉ lưu trú. Thời hạn thực hiện trước 23 giờ của ngày bắt đầu lưu trú; đối với người đến sau 23 giờ thì phải thông báo trước 08 giờ ngày hôm sau, với thời gian lưu trú không quá 30 ngày.

Trước băn khoăn về việc liệu quy định mới có gây phiền hà cho nhân dân hay không, đại diện Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội khẳng định quy định này hoàn toàn không gây phiền hà.

Người dân không bắt buộc phải đến trực tiếp cơ quan Công an mà có thể thực hiện linh hoạt qua điện thoại, hộp thư điện tử, trang thông tin điện tử của cơ quan đăng ký cư trú, Cổng dịch vụ công quốc gia, ứng dụng VNeID hoặc phần mềm thông báo lưu trú.

Thủ tục được thực hiện đơn giản, hoàn toàn không thu lệ phí và chủ yếu khai thác dữ liệu điện tử. Mục đích cốt lõi của việc thay đổi này là bảo đảm thông tin nơi ở thực tế của công dân được cập nhật đầy đủ, chính xác, phục vụ hiệu quả công tác quản lý cư trú, bảo đảm an ninh trật tự, phòng chống tội phạm, cứu hộ cứu nạn và hoạch định các chính sách an sinh dân sinh.

Thay thế hồ sơ giấy bằng dữ liệu số: Bước tiến vì nhân dân

Điểm sáng lớn nhất trong đợt cải cách này chính là việc triệt để sử dụng dữ liệu số để thay thế các thành phần hồ sơ cư trú bằng giấy tờ truyền thống. Nguyên tắc được Bộ Công an quán triệt rõ ràng: Những thông tin, giấy tờ nào đã có trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Cơ sở dữ liệu về cư trú, các cơ sở dữ liệu chuyên ngành hoặc đã tích hợp trên VNeID thì cơ quan đăng ký cư trú phải chủ động khai thác, không được bắt công dân nộp lại.

Khi người dân đến nộp hồ sơ trực tiếp, cán bộ sẽ tự tra cứu để tạo lập hồ sơ điện tử. Khi thực hiện trực tuyến, hệ thống sẽ tự động đối chiếu và tái sử dụng các dữ liệu đã có trên biểu mẫu điện tử. Công dân chỉ phải xuất trình giấy tờ gốc để đối chiếu khi thực sự cần thiết trong trường hợp chưa khai thác được dữ liệu và cơ quan đăng ký cư trú phải chịu trách nhiệm kiểm tra, xác minh.

Thậm chí, đối với các thay đổi về hộ tịch hoặc địa chỉ do điều chỉnh địa giới hành chính, cơ quan có thẩm quyền sẽ tự động cập nhật, đồng bộ dữ liệu, người dân hoàn toàn không phải đi làm lại thủ tục điều chỉnh thông tin cư trú.

Việc ứng dụng công nghệ này mang lại lợi ích kép vô cùng rõ rệt. Đối với người dân, quy định mới giúp giảm thiểu tối đa thành phần hồ sơ, hạn chế các loại giấy tờ bản sao, giảm thời gian và chi phí đi lại, xóa bỏ tình trạng phải kê khai lặp đi lặp lại những thông tin mà cơ quan nhà nước đã nắm giữ. Hồ sơ được xử lý một cách nhanh chóng, minh bạch hơn; người dân dễ dàng giám sát tiến độ qua mã hồ sơ và nhận kết quả linh hoạt qua văn bản điện tử, tin nhắn hoặc VNeID. Đối với cơ quan quản lý, phương thức này không chỉ nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân mà còn đảm bảo cho kho dữ liệu thông tin cư trú luôn được cập nhật một cách thống nhất, chính xác và kịp thời.

Có thể thấy, những sửa đổi, bổ sung của Luật Cư trú và các quy định chi tiết tại Thông tư số 116/2026/TT-BCA là minh chứng rõ nét cho tinh thần cải cách quyết liệt của lực lượng Công an nhân dân. Lấy người dân làm trung tâm, lấy sự thuận tiện và minh bạch làm mục tiêu, những chính sách mới này chắc chắn sẽ tạo ra những chuyển biến tích cực, sâu rộng trong đời sống xã hội thời gian tới.