Tuyển sinh đại học 2026: 1/3 thí sinh chọn ngành STEM

Tuyển sinh đại học 2026 chuyển sang quản trị bằng dữ liệu

Theo Bộ GD&ĐT, công tác tuyển sinh đại học 2026 được chuẩn bị từ sớm. Ngày 3/11/2025, Bộ ban hành Kế hoạch triển khai công tác tuyển sinh đại học, cao đẳng năm 2026. Đến ngày 15/2/2026, Quy chế tuyển sinh được ban hành.

Việc chuẩn bị sớm giúp các cơ sở đào tạo có thời gian xây dựng phương án, công khai thông tin. Thí sinh cũng chủ động hơn trong lựa chọn ngành, trường.

Từ năm 2026, thí sinh xét tuyển vào đại học phải đạt tối thiểu 15 điểm thi tốt nghiệp THPT của tổ hợp 3 môn. Ngưỡng bảo đảm chất lượng đầu vào cụ thể của từng ngành do cơ sở đào tạo xác định và công bố.

Với các lĩnh vực đặc thù, ngưỡng đầu vào được quy định cao hơn.

Các ngành đào tạo giáo viên trình độ đại học yêu cầu 20 điểm. Riêng Giáo dục thể chất, Sư phạm Âm nhạc, Sư phạm Mỹ thuật là 19 điểm đối với tổ hợp 3 môn văn hóa. Giáo dục Mầm non trình độ cao đẳng là 17 điểm.

Đối với lĩnh vực sức khỏe, Y khoa và Răng - Hàm - Mặt có ngưỡng 22 điểm. Y học cổ truyền và Dược học là 20 điểm. Điều dưỡng, Y học dự phòng, Hộ sinh và các ngành kỹ thuật y học liên quan là 18 điểm. Lĩnh vực pháp luật có ngưỡng 20 điểm.

Một thay đổi có tính nền tảng là tuyển sinh ngày càng được tổ chức theo hướng quản trị bằng dữ liệu.

100% thí sinh đăng ký tuyển sinh đại học trực tuyến. Các khâu xét tuyển, nộp lệ phí và đăng ký nhập học đều được thực hiện trên hệ thống số.

Dữ liệu được làm sạch, đối soát và sử dụng xuyên suốt quá trình tuyển sinh. Qua đó, công tác tuyển sinh đang chuyển từ quản lý một kỳ tuyển sinh hành chính sang quản trị một quy trình tuyển sinh bằng dữ liệu.

Hơn 633 nghìn thí sinh xác nhận nhập học

Tính đến ngày 21/8, hơn 633 nghìn thí sinh đã xác nhận nhập học đại học, tăng khoảng 4,2% so với đợt 1 năm 2025.

Đáng chú ý là sự thay đổi trong cơ cấu lựa chọn ngành học.

Có khoảng 212,6 nghìn thí sinh xác nhận nhập học vào các ngành STEM, chiếm 33,6% tổng số xác nhận nhập học đại học. Con số này tương đương khoảng một phần ba tổng số thí sinh đã xác nhận nhập học.

Trong 15 nhóm ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược thuộc phạm vi Nghị định 179/2026/NĐ-CP, có hơn 121 nghìn người xác nhận nhập học, chiếm khoảng 19,1% tổng số nhập học đại học.

Trong đó, nhóm khoa học cơ bản có hơn 11 nghìn người xác nhận nhập học. Nhóm kỹ thuật then chốt, công nghệ chiến lược có gần 110 nghìn người.

Những con số trên cho thấy sự chuyển dịch không chỉ thể hiện ở số ngành được mở hay chỉ tiêu tuyển sinh. Xu hướng này đã đi vào quyết định nhập học thực tế của người học.

Theo Bộ GD&ĐT, tuyển sinh đại học năm 2026 cơ bản ổn định. Tuy nhiên, cơ cấu nguồn nhân lực đang dịch chuyển rõ hơn về khoa học, công nghệ và những lĩnh vực đất nước đang cần.

AI, bán dẫn, kỹ thuật thu hút thí sinh

Trong nhóm STEM, mức độ quan tâm của thí sinh có sự phân hóa rõ giữa các ngành.

Ở nhóm trí tuệ nhân tạo và khoa học dữ liệu, nhiều chương trình có điểm chuẩn trên 25 điểm.

Đối với các chương trình có tên liên quan đến vi mạch - bán dẫn, hơn 60% lượt ngành có điểm chuẩn từ 22,5 trở lên.

Các nhóm máy tính, điện - điện tử, cơ khí và vật liệu cũng xuất hiện nhiều chương trình có nguồn tuyển tốt. Nhiều chương trình có điểm chuẩn trên 22,5.

Một số lĩnh vực gắn với chiến lược và các dự án phát triển dài hạn của đất nước cũng bắt đầu hình thành quy mô nhập học đáng kể. Trong đó có biển và hàng hải, đường sắt.

Đây là tín hiệu tích cực khi STEM không chỉ tăng về tỷ trọng. Bên trong nhóm ngành này cũng bắt đầu hình thành những lĩnh vực có sức hút và chất lượng đầu vào cao.

Tuy nhiên, xu hướng lựa chọn ngành cần tiếp tục được theo dõi trong nhiều năm. Quyết định của người học còn phụ thuộc thị trường lao động, uy tín của từng cơ sở đào tạo và kỳ vọng nghề nghiệp.

Học bổng tạo cú hích cho nhóm ngành chiến lược

Nghị định 179/2026/NĐ-CP được đánh giá đã tạo tác động bước đầu trong việc thu hút người học vào những lĩnh vực ưu tiên.

Chính sách hỗ trợ tài chính trực tiếp với mức học bổng khoảng 3,7-8,4 triệu đồng/tháng, tùy đối tượng và trình độ. Đây là động lực để học sinh giỏi cân nhắc những ngành có yêu cầu học tập cao, thời gian đào tạo dài hoặc chưa có sức hút đủ lớn từ thị trường.

Kết quả xác nhận nhập học cho thấy hơn 121 nghìn sinh viên đã lựa chọn các ngành thuộc 15 nhóm chiến lược.

Trong số này, khoảng 11,4 nghìn thuộc khoa học cơ bản và gần 109,7 nghìn thuộc kỹ thuật then chốt, công nghệ chiến lược.

Như vậy, gần một phần năm số sinh viên xác nhận nhập học đại học đang theo học các nhóm ngành thuộc diện chính sách ưu tiên.

Trên cơ sở tính toán sơ bộ theo tiêu chí nhóm 30% và ngưỡng điểm từ 22,5 trở lên, hiện ước tính khoảng 23 nghìn sinh viên có thể nằm trong phạm vi tiếp tục được xem xét về tiêu chí đầu vào để hưởng học bổng năm học 2026-2027.

Đây là số dự kiến, chưa phải số chính thức được cấp học bổng. Các cơ sở đào tạo còn phải đối soát dữ liệu và xét đầy đủ điều kiện theo quy định.

Chính sách được kỳ vọng tạo tiền đề thu hút nhân lực cho khoa học cơ bản, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, điện hạt nhân, đường sắt, năng lượng mới, công nghệ biển và các lĩnh vực chiến lược khác.

Dữ liệu tuyển sinh cần gắn với việc làm

Sau khi hoàn thành xác nhận nhập học, thí sinh cần thực hiện thủ tục theo hướng dẫn chính thức của cơ sở đào tạo. Đồng thời, kiểm tra kỹ học phí, học bổng, ký túc xá và các khoản phải nộp.

Thí sinh cần cảnh giác với đường link, tài khoản hoặc yêu cầu chuyển tiền không chính thức. Các hình thức giả mạo giấy thông báo trúng tuyển, kêu gọi đóng góp tài chính hoặc gói học bổng không xác định cũng cần được lưu ý.

Với các cơ sở đào tạo, yêu cầu đặt ra là tiếp tục cải cách thủ tục ngay từ bước nhập học.

Việc nhập học không nên trở thành quy trình giấy tờ sau khi toàn bộ tuyển sinh đã được số hóa. Các trường cần nhanh chóng đối soát dữ liệu, giảm tối đa việc yêu cầu người học cung cấp lại thông tin hệ thống đã có.

Đồng thời, các trường cần sớm xác định đúng đối tượng được xem xét hưởng học bổng theo Nghị định 179.

Về lâu dài, dữ liệu tuyển sinh cần được theo dõi xuyên suốt từ đăng ký, xác nhận nhập học, quá trình học tập đến tốt nghiệp, việc làm và thu nhập.

Khi đó, dữ liệu tuyển sinh không chỉ phục vụ xét tuyển. Đây còn là nguồn dữ liệu quan trọng cho quản trị chất lượng đào tạo và hoạch định chính sách nhân lực.

Đối với tân sinh viên, hành trang vào đại học không chỉ là hồ sơ nhập học hay phương tiện học tập. Khả năng tự học, ngoại ngữ, năng lực bản thân, tính kỷ luật và liêm chính học thuật sẽ ngày càng có ý nghĩa.

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo phát triển nhanh, lợi thế lâu dài không chỉ nằm ở lượng kiến thức ghi nhớ. Khả năng tiếp tục học hỏi, thích ứng và giải quyết những vấn đề thực tiễn của xã hội, đất nước sẽ ngày càng quan trọng.