Tòa án địa phương

TAND TP Cần Thơ giữ tiến độ, giữ chất lượng trong cao điểm giải quyết án

Hà Giang • 23/08/2026 13:15

Tăng tốc giải quyết án trong cao điểm 90 ngày, TAND TP Cần Thơ đặt yêu cầu tiến độ phải song hành với chất lượng, bảo đảm mỗi vụ, việc được giải quyết đúng pháp luật và quyền lợi hợp pháp của người dân.

Tăng tốc giải quyết án trong cao điểm 90 ngày, TAND TP Cần Thơ đặt yêu cầu tiến độ phải song hành với chất lượng, bảo đảm mỗi vụ, việc được giải quyết đúng pháp luật và quyền lợi hợp pháp của người dân.

Những ngày thực hiện cao điểm “90 ngày giải quyết đơn, án” do TANDTC phát động, không khí làm việc tại TAND TP Cần Thơ trở nên khẩn trương hơn.

Tại các phòng xét xử, những phiên tòa được bố trí liên tục; khu vực tiếp công dân đông người đến liên hệ, làm việc. Còn tại các phòng chuyên môn, trên bàn làm việc là những tập hồ sơ đang chờ nghiên cứu, xử lý.

Nhịp công việc ấy kéo dài cả sau giờ hành chính. Đến cuối ngày, khi nhiều người đã rời công sở, một số phòng làm việc tại TAND TP Cần Thơ vẫn sáng đèn. Thẩm phán, Thư ký tiếp tục nghiên cứu, rà soát hồ sơ, chuẩn bị các thủ tục cho những vụ án sắp được đưa ra xét xử.

Phía sau mỗi lịch xét xử là nhiều phần việc ít được nhìn thấy: nghiên cứu tài liệu, chứng cứ; tống đạt văn bản tố tụng; xác minh địa chỉ đương sự; đo đạc, định giá; liên hệ với cơ quan liên quan và kiểm tra lại các thủ tục trước khi mở phiên tòa.

Có hồ sơ đã đủ điều kiện để sớm đưa ra xét xử, nhưng cũng có vụ việc chỉ một khâu tống đạt chưa hoàn tất, một kết quả xác minh hoặc tài liệu chưa được cung cấp đầy đủ cũng có thể ảnh hưởng đến tiến độ chung.

Phó Chánh án TAND TP Cần Thơ Nguyễn Hoàng Lâm cho biết, không chỉ số lượng mà nội dung tranh chấp dân sự ngày càng phức tạp, đương sự ở nhiều nơi, có trường hợp không hợp tác; việc phối hợp với chính quyền địa phương, nhất là UBND cấp xã, có nơi chưa đạt yêu cầu. Trong khi thời hạn giải quyết vụ án được pháp luật quy định cụ thể, thực tế này buộc các Tòa án và từng Thẩm phán phải đổi mới phương pháp làm việc để bảo đảm chỉ tiêu và chất lượng đề ra.

Để không bị động trước lượng án mới tiếp tục phát sinh, lãnh đạo TAND TP Cần Thơ yêu cầu các Tòa chuyên trách, Thẩm phán phân loại hồ sơ, kiểm soát tiến độ ngay từ đầu.

Đối với án phúc thẩm còn tồn, các vụ án phải được lên lịch xét xử lần đầu từ tháng 6; trường hợp phiên tòa phải hoãn thì tiếp tục bố trí lịch xét xử lần thứ hai trong tháng 7.

Án sơ thẩm còn tồn cũng được kiểm soát theo hướng tương tự. Đối với án mới thụ lý, chủ yếu là án phúc thẩm, ngay sau khi nhận hồ sơ, Thẩm phán phải khẩn trương nghiên cứu, lên lịch xét xử, đồng thời dự kiến kế hoạch xét xử lần tiếp theo nếu phải hoãn, không để án quá thời hạn chuẩn bị xét xử.

Việc kiểm soát tiến độ được thực hiện đến từng hồ sơ. Hằng ngày, Thẩm phán cập nhật tiến độ, kết quả giải quyết án lên bảng thống kê nội bộ.

Văn phòng tổng hợp cụ thể vụ nào đã giải quyết, vụ nào hoãn và lý do hoãn, vụ nào ngừng phiên tòa và nguyên nhân. Trên cơ sở đó, Chánh án kịp thời chỉ đạo xử lý đối với những trường hợp hoãn hoặc ngừng phiên tòa không có căn cứ pháp luật.

Nếu những con số phản ánh tiến độ chung thì phía sau đó là áp lực rất cụ thể đối với những người trực tiếp giải quyết án.

Ở lĩnh vực hình sự, sau khi thực hiện chủ trương sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh, số lượng Thẩm phán, Thư ký của Tòa Hình sự giảm, trong khi khối lượng án hình sự phải thụ lý, giải quyết tăng đáng kể. Cùng với yêu cầu về tiến độ ngày càng cao, đặc biệt trong cao điểm 90 ngày, áp lực đối với Thẩm phán trực tiếp giải quyết, xét xử án hình sự càng lớn.

Trong bối cảnh đó, chủ trương của Đảng ủy, lãnh đạo TAND TP Cần Thơ về tăng cường làm việc thêm ngày thứ Bảy là giải pháp thiết thực để có thêm thời gian nghiên cứu hồ sơ, chuẩn bị xét xử và giải quyết án.

Để đẩy nhanh tiến độ, ngay khi được phân công, Thẩm phán phải chủ động nghiên cứu, phân loại án sơ thẩm hoặc phúc thẩm, đánh giá tính chất, mức độ phức tạp để xây dựng kế hoạch xử lý phù hợp.

Những vụ án đơn giản, đủ điều kiện được ưu tiên giải quyết sớm; đối với những vụ có nhiều bị cáo, tính chất phức tạp, Thẩm phán phải dành thời gian nghiên cứu, đánh giá chứng cứ, lời khai, những vấn đề cần chứng minh và phối hợp với các cơ quan tiến hành tố tụng khi cần thiết.

Dù áp lực công việc lớn, yêu cầu về tiến độ không đồng nghĩa với rút ngắn thời gian cần thiết dành cho việc nghiên cứu hồ sơ.

Nếu án hình sự đặt ra áp lực lớn trong việc nghiên cứu hồ sơ, đánh giá chứng cứ thì ở lĩnh vực dân sự, nhiều “điểm nghẽn” lại xuất hiện từ những khâu tố tụng trước khi một vụ án có thể được đưa ra xét xử.

Thẩm phán Võ Hoàng Khải, Phó Chánh tòa phụ trách Tòa Dân sự TAND TP Cần Thơ cho biết, qua thực tế cao điểm 90 ngày, tống đạt văn bản tố tụng cho đương sự là một trong những khâu ảnh hưởng rất lớn đến tiến độ giải quyết án dân sự.

Có những vụ án Thẩm phán đã nghiên cứu tương đối đầy đủ cả về tố tụng và nội dung nhưng nếu việc tống đạt chưa hoàn thành hoặc chưa bảo đảm hợp lệ thì vẫn chưa thể giải quyết.

Bên cạnh đó, các hoạt động xác minh, đo đạc, xem xét thẩm định tại chỗ, định giá tài sản và thu thập chứng cứ cũng thường làm phát sinh thời gian, đặc biệt với tranh chấp đất đai, tài sản. Một khâu chậm có thể kéo theo những công việc tiếp theo, ảnh hưởng đến toàn bộ tiến độ vụ án.

Thực tế công tác tống đạt hiện vẫn còn những khó khăn. TAND TP Cần Thơ đã phối hợp với chính quyền địa phương, Công an, Thừa phát lại và Bưu chính, song nguồn lực dành cho công tác này còn hạn chế. Theo thông tin từ tòa Dân sự, một số bưu tá từng được tập huấn về tống đạt tố tụng đã nghỉ việc, trong khi nhân sự mới chưa được hướng dẫn kịp thời, dẫn đến có trường hợp việc tống đạt chậm hoặc giấy báo phát hoàn chưa bảo đảm tính hợp lệ, ảnh hưởng đến tiến độ xét xử.

Trước những vướng mắc đó, yêu cầu đặt ra là phải chuyển từ chờ công việc phát sinh sang chủ động dự liệu và xử lý ngay từ đầu. Ngay khi nhận án, Thẩm phán phải rà soát hồ sơ, xác định vụ án đang ở giai đoạn nào, những công việc tố tụng còn phải thực hiện và xây dựng lịch giải quyết.

Vụ án đủ điều kiện xét xử được ưu tiên đưa vào kế hoạch; những vụ còn phải xác minh, đo đạc, định giá hoặc thu thập chứng cứ phải xác định ngay phần việc còn thiếu và chủ động phối hợp thực hiện.

Một vụ án phúc thẩm tranh chấp quyền sử dụng đất là ví dụ. Sau khi nhận hồ sơ, qua nội dung kháng cáo xác định kết quả đo đạc, định giá ở cấp sơ thẩm bị cho rằng không còn phù hợp với thực tế, hiện trạng tài sản đã thay đổi và các bên vẫn có ý kiến khác nhau về diện tích, tài sản trên đất. Nếu chỉ căn cứ hồ sơ hiện có sẽ chưa đủ cơ sở đánh giá toàn diện nội dung kháng cáo.

Thẩm phán đã chủ động xác định những vấn đề cần làm rõ, xây dựng kế hoạch xử lý; đồng thời phối hợp với cấp sơ thẩm và các đơn vị liên quan để xác minh, đo đạc, làm rõ hiện trạng.

Trong thời gian đó, những phần khác của hồ sơ vẫn tiếp tục được nghiên cứu, không để một khâu chưa hoàn thành làm đình trệ toàn bộ quá trình chuẩn bị xét xử. Sau khi những vấn đề chưa rõ được bổ sung, hồ sơ đủ cơ sở để Hội đồng xét xử xem xét và vụ án được đưa ra xét xử theo kế hoạch.

Thẩm phán Trịnh Thị Bích Hạnh, Chánh tòa Hành chính TAND TP Cần Thơ cho biết, số lượng các vụ án hành chính không ngừng gia tăng, tính chất ngày càng phức tạp, liên quan nhiều cấp, nhiều ngành, nhiều lĩnh vực.

Việc thu thập hồ sơ, tài liệu từ các cơ quan hành chính Nhà nước vẫn còn nhiều bất cập; có trường hợp dù Tòa án đã ban hành quyết định yêu cầu cung cấp chứng cứ nhưng việc cung cấp vẫn chậm hoặc chưa nhận được sự phối hợp cần thiết, ảnh hưởng đến thời gian giải quyết, xét xử.

Một trong những nguyên nhân là việc tập hợp tài liệu, chứng cứ từ kho lưu trữ mất nhiều thời gian, có tài liệu qua nhiều thời kỳ thiếu đồng bộ. Đặc biệt, khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, việc kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng cũng như tiếp cận, lưu trữ hồ sơ từ chính quyền trước đây tại một số nơi còn lúng túng, ảnh hưởng đến quá trình thu thập tài liệu, chứng cứ của Tòa án.

Theo Phó Chánh án TAND TP Cần Thơ Nguyễn Hoàng Lâm, án hành chính là một trong những nhóm vụ việc gặp nhiều khó khăn hiện nay. Mặc dù số lượng thụ lý không nhiều, nhưng có trường hợp người bị kiện trong suốt quá trình giải quyết không tham gia, không có văn bản trả lời Tòa án về căn cứ, tính hợp pháp của quyết định hành chính, hành vi hành chính bị kiện; không tham gia đối thoại, thậm chí không cung cấp hoặc cung cấp không đầy đủ hồ sơ để chứng minh cho việc ban hành quyết định hoặc thực hiện hành vi hành chính. Điều này khiến vụ án kéo dài, người khởi kiện bức xúc.

Để hạn chế tình trạng hồ sơ phải chờ đợi kéo dài, sau khi ban hành quyết định yêu cầu cung cấp chứng cứ, Thẩm phán phải thường xuyên theo dõi, ban hành văn bản đôn đốc các cơ quan chuyên ngành kịp thời cung cấp tài liệu, đặc biệt là những hồ sơ liên quan đến đo đạc, thẩm định và quản lý đất đai.

Cùng với đó, tòa Hành chính chú trọng tổ chức đối thoại giữa người khởi kiện và người bị kiện. Tại phiên đối thoại, Thẩm phán phân tích tính hợp pháp của quyết định hành chính, hành vi hành chính bị kiện trên cơ sở quy định pháp luật, tạo điều kiện để các bên thỏa thuận nội dung giải quyết vụ án. Đây cũng là một trong những giải pháp góp phần rút ngắn thời gian nhưng vẫn bảo đảm trình tự, thủ tục và quyền, lợi ích hợp pháp của các bên.

Không chỉ Thẩm phán, áp lực cao điểm còn thể hiện rõ trong công việc của đội ngũ Thư ký – những người trực tiếp thực hiện nhiều phần việc phía sau mỗi hồ sơ và phiên tòa.

Thư ký Trần Nguyễn Phương Nhã, TAND TP Cần Thơ cho biết: “Trong đợt thi đua cao điểm ‘90 ngày giải quyết đơn, án’, khối lượng công việc của Thư ký tăng khá rõ, không chỉ về số lượng hồ sơ thụ lý mới cần phải giải quyết mà còn do yêu cầu phải xử lý đồng thời nhiều vụ án ở các giai đoạn khác nhau”.

Ngoài nghiên cứu hồ sơ, tổng hợp tài liệu, chứng cứ và soạn thảo văn bản tố tụng, Thư ký còn tập trung nhiều thời gian cho việc tống đạt giấy tờ, triệu tập đương sự, xác minh địa chỉ, liên hệ với các cơ quan và chuẩn bị các điều kiện cần thiết để vụ án được giải quyết đúng hạn. Trong đó, liên hệ, tống đạt văn bản tố tụng và xác minh địa chỉ đương sự là những phần việc thường mất nhiều thời gian nhất.

Có vụ án đã gần đến thời hạn giải quyết nhưng việc triệu tập, tống đạt cho một đương sự gặp khó khăn do người này không còn ở địa chỉ đã cung cấp. Thư ký phải nhiều lần liên hệ với đương sự, người thân hoặc chính quyền địa phương để xác minh nơi cư trú và theo dõi việc gửi, nhận các văn bản tố tụng.

“Khi đã xác định được thông tin, Thư ký phải nhanh chóng hoàn thiện việc tống đạt, cập nhật tài liệu vào hồ sơ, kiểm tra lại các thủ tục còn thiếu và phối hợp chuẩn bị hồ sơ cho phiên tòa. Có những thời điểm phải làm thêm ngoài giờ để rà soát, sắp xếp và hoàn thiện hồ sơ, nhất là ngay trước ngày dự kiến xét xử, nhằm tránh việc phải hoãn phiên tòa do thiếu thủ tục hoặc tài liệu”, Thư ký Nguyễn Phương Nhã chia sẻ.

Những công việc phía sau phiên tòa cho thấy tiến độ giải quyết một vụ án không được quyết định ở một khâu riêng lẻ. Từ Thẩm phán nghiên cứu, đánh giá chứng cứ đến Thư ký thực hiện tống đạt, xác minh, chuẩn bị hồ sơ; từ sự điều hành của lãnh đạo đơn vị đến việc phối hợp của các cơ quan liên quan, mỗi mắt xích đều tác động trực tiếp đến thời gian giải quyết.

Vì vậy, cùng với việc giao chỉ tiêu giải quyết án cho từng Thẩm phán, lãnh đạo TAND TP Cần Thơ theo dõi tiến độ hằng ngày để kịp thời đôn đốc, nhắc nhở khi chưa đạt yêu cầu. Tuy nhiên, yêu cầu về tỷ lệ không được đặt tách rời chất lượng xét xử.

Cao điểm 90 ngày không chỉ là cuộc chạy đua với những con số. Từ việc kiểm soát tiến độ từng hồ sơ, chủ động tháo gỡ những khâu còn vướng đến việc dành thêm thời gian nghiên cứu án, mục tiêu cuối cùng vẫn là đưa vụ việc đến đích đúng hạn nhưng mỗi bản án, quyết định phải được ban hành trên cơ sở xem xét đầy đủ, thận trọng và đúng pháp luật.

Hà Giang