Thanh Hóa: Hàng trăm hộ dân vùng sạt lở vẫn mòn mỏi chờ tái định cư

Theo báo cáo của Ban Dân tộc HĐND tỉnh Thanh Hóa, việc bố trí, sắp xếp dân cư thời gian qua được các địa phương triển khai gắn với các chương trình phát triển kinh tế - xã hội, góp phần điều chỉnh các điểm dân cư theo quy hoạch, tạo điều kiện thuận lợi cho đầu tư hạ tầng và các công trình phúc lợi.

Việc lồng ghép nguồn vốn từ các chương trình mục tiêu quốc gia đã mang lại nhiều chuyển biến tích cực. Tỷ lệ hộ nghèo trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số giảm bình quân trên 3% mỗi năm.

Tình trạng di cư tự do, phá rừng làm nương rẫy cơ bản được kiểm soát. Đến hết năm 2025, tỷ lệ che phủ rừng toàn tỉnh đạt 54%, góp phần nâng cao khả năng phòng hộ và giảm thiểu rủi ro thiên tai.

Tuy nhiên, kết quả thực hiện Đề án sắp xếp, ổn định dân cư khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ ống, lũ quét, sạt lở đất giai đoạn 2021-2025 vẫn chưa đạt mục tiêu đề ra. Đến nay, toàn tỉnh mới bố trí, ổn định được 574 trong tổng số 2.225 hộ thuộc diện phải di dời, đạt khoảng 25,8% kế hoạch.

Nhiều khu tái định cư còn thiếu quỹ đất ở, đất sản xuất; hạ tầng kỹ thuật chưa đồng bộ, hệ thống giao thông còn nhiều khó khăn. Bên cạnh đó, tỷ lệ hộ nghèo tại các khu tái định cư vẫn ở mức cao, người dân còn hạn chế trong việc tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản, ảnh hưởng đến quá trình ổn định cuộc sống lâu dài.

Tại buổi giám sát việc thực hiện đề án, Ban Dân tộc HĐND tỉnh Thanh Hóa chỉ ra những tồn tại, hạn chế cũng như nguyên nhân dẫn đến tiến độ chậm. Nhiều ý kiến cho rằng công tác chỉ đạo, tổ chức thực hiện ở một số địa phương còn thiếu quyết liệt; cơ chế, chính sách hỗ trợ đầu tư chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn; việc phối hợp giữa các ngành và chính quyền địa phương còn nhiều bất cập.

Đoàn giám sát đề nghị tăng cường vai trò của Ban Chỉ đạo cấp tỉnh trong công tác điều hành, thường xuyên kiểm tra, đánh giá tiến độ để kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh.

Các địa phương cần rà soát toàn diện hiện trạng các khu vực dự kiến bố trí tái định cư, bảo đảm phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, quy mô dân cư và tạo được sự đồng thuận của người dân, hạn chế phải điều chỉnh dự án nhiều lần.

Bên cạnh đó, cần tiếp tục lồng ghép hiệu quả các nguồn lực từ các chương trình mục tiêu quốc gia; tập trung giải quyết các vấn đề về đất ở, đất sản xuất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, tạo sinh kế và đầu tư đồng bộ hạ tầng thiết yếu để người dân yên tâm an cư, phát triển sản xuất tại nơi ở mới.

Thanh Hóa là địa phương có điều kiện địa hình phức tạp với diện tích tự nhiên chủ yếu là đồi núi, chiếm khoảng ba phần tư diện tích toàn tỉnh và thấp dần từ Tây Bắc xuống Đông Nam. Địa hình được chia thành ba vùng rõ rệt gồm miền núi, đồng bằng và ven biển, mỗi khu vực đều thường xuyên chịu tác động của nhiều loại hình thiên tai.

Trong đó, vùng miền núi gồm 74 xã có địa hình dốc, chia cắt mạnh, thường xuyên xảy ra lũ quét, sạt lở đất, mưa đá, rét hại, lốc xoáy, sương muối và cháy rừng. Vùng đồng bằng với 76 xã, phường chịu ảnh hưởng của bão, lũ, ngập lụt và hạn hán. Khu vực ven biển gồm 16 xã, phường với chiều dài bờ biển khoảng 102 km thường xuyên đối mặt với bão, nước dâng do bão, xâm nhập mặn và ngập lụt.

Toàn tỉnh hiện có khoảng 3,77 triệu dân, trong đó gần 77% dân số sinh sống ở khu vực nông thôn. Đáng chú ý, khoảng 1,3 triệu người thuộc nhóm dễ bị tổn thương trước thiên tai; trên 700.000 đồng bào dân tộc thiểu số đang sinh sống tại 78 xã miền núi - nơi chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của lũ quét và sạt lở đất.

Trước thực trạng này, UBND tỉnh đã phê duyệt Đề án sắp xếp, ổn định dân cư khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất tại các xã miền núi giai đoạn 2026-2030.

Đây được kỳ vọng sẽ là cơ sở để huy động nguồn lực, đẩy nhanh tiến độ di dời các hộ dân ra khỏi vùng nguy hiểm, từng bước bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản và tạo điều kiện ổn định cuộc sống lâu dài cho người dân trước diễn biến ngày càng cực đoan của thiên tai.