Tàu ngầm Mỹ bắn chìm tàu khu trục Iran

IRIS Dena là khinh hạm lớp Moudge thuộc Hạm đội miền Nam của Hải quân Iran, phát tín hiệu cầu cứu vào khoảng 5h30 sáng giờ địa phương khi đang hoạt động cách thành phố Galle khoảng 40 hải lý, ngoài lãnh hải Sri Lanka nhưng nằm trong vùng đặc quyền kinh tế của nước này.

Ngày 4/3, Mỹ nhận trách nhiệm về vụ tấn công bằng tàu ngầm nhằm vào tàu chiến Iran. Theo Thứ trưởng Ngoại giao Sri Lanka, ít nhất 80 người thiệt mạng trong vụ việc, Reuters đưa tin.

Hải quân Sri Lanka cho biết đã cứu được 32 người trong số khoảng 180 người được cho là có mặt trên tàu, song chưa xác định được chính xác số người mất tích.

IRIS Dena là một trong 19 tàu chiến nước ngoài tham gia Duyệt binh Hạm đội Quốc tế tổ chức tại Vishakapatnam (Ấn Độ) ngày 17-18/2 và được cho là đang trên đường trở về sau sự kiện khi bị tấn công.

“Một tàu ngầm Mỹ đã đánh chìm một tàu chiến Iran vốn nghĩ rằng họ an toàn ở vùng biển quốc tế. Thay vào đó, nó đã bị đánh chìm bởi một quả ngư lôi”, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth nói, đồng thời gọi đây là vụ đánh chìm tàu đối phương bằng ngư lôi đầu tiên kể từ Thế chiến II.

Vụ việc xảy ra trong khi xung đột quân sự giữa Iran và Mỹ, Israel bước sang ngày thứ 5. Hai bên vẫn đang tấn công vào cơ sở hạ tầng quân sự của nhau bằng tên lửa và máy bay không người lái.

IRIS Dena được đưa vào biên chế năm 2021, thuộc lớp khinh hạm đa năng mang tên lửa dẫn đường Moudge (Mowj) do Iran tự sản xuất. Tehran gọi đây là tàu khu trục, song phân loại này không được quốc tế công nhận.

Tàu được trang bị tên lửa phòng không, tên lửa chống hạm, pháo, súng máy và bệ phóng ngư lôi. Dena là tàu đầu tiên của Iran lắp hệ thống động cơ Bonyan 4 gồm 4 động cơ nội địa, mỗi động cơ 5.000 mã lực, cùng hệ thống Bow Thruster tăng khả năng cơ động.

Năm 2023, Dena cùng tàu IRIS Makran – một tàu chở dầu được cải hoán thành tàu hỗ trợ – thực hiện hành trình vòng quanh thế giới, trong đó có ghé Brazil bất chấp sức ép từ Mỹ. Tháng 2/2023, Bộ Tài chính Mỹ đưa cả hai tàu vào danh sách trừng phạt.

Vụ tấn công ngoài khơi Sri Lanka làm dấy lên tranh luận về tính hợp pháp của việc sử dụng vũ lực ở vùng biển quốc tế. Theo Điều 88 Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS), các vùng biển quốc tế được dành cho “mục đích hòa bình”.

Một số tài liệu pháp lý cho rằng quốc gia có thể sử dụng vũ lực tại đây nếu hành động trong khuôn khổ tự vệ, hoặc được Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc cho phép. Hiện chưa rõ IRIS Dena có tham gia hoạt động thù địch tại thời điểm bị tấn công hay không.

Mỹ không phải là thành viên UNCLOS, công ước năm 1982 được xem là khuôn khổ pháp lý toàn diện điều chỉnh quyền và nghĩa vụ của các quốc gia trên biển.