Thủ tướng: Phải cắt giảm tối đa đầu mối, khâu trung gian xăng dầu

Sáng 11/9, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chủ trì cuộc làm việc với Bộ Công Thương và các bộ, cơ quan liên quan về cơ cấu, tổ chức lại hệ thống phân phối xăng dầu.

Bảo đảm nguồn cung xăng dầu trong mọi tình huống

Tại cuộc họp, các cơ quan đơn vị liên quan đã tập trung báo cáo, thảo luận về các nội dung: Tổ chức lại hệ thống phân phối, cắt giảm các khâu trung gian; phân định rõ trách nhiệm, chức năng, nhiệm vụ giữa khâu tạo nguồn và khâu phân phối, bán lẻ, giảm triệt để yếu tố trung gian không cần thiết, tăng hiệu quả, giảm giá; ứng dụng khoa học, công nghệ trong các khâu, bảo đảm thị trường thông suốt, không biến động và thiếu hụt nguồn cung; tiếp tục đổi mới cơ chế giá theo nguyên tắc thị trường có sự quản lý của Nhà nước; các cơ chế, biện pháp, công cụ bảo đảm nguồn cung, kể cả lúc thị trường biến động, sử dụng và vận hành Quỹ Bình ổn giá xăng dầu.

Phát biểu kết luận cuộc họp, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định xăng dầu là mặt hàng chiến lược, thiết yếu, là đầu vào quan trọng của nền kinh tế, tác động trực tiếp đến sản xuất, kinh doanh, đời sống người dân, kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô.

Trong bối cảnh tình hình thế giới có nhiều biến động, thời gian qua, Chính phủ đã triển khai các biện pháp về ngân sách, thuế, quản lý thị trường, bảo đảm nguồn cung và kiểm soát giá xăng dầu. Những giải pháp này góp phần hạn chế tác động đến mặt bằng giá và ổn định kinh tế vĩ mô.

Nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm cung ứng đủ xăng dầu trong mọi tình huống, Thủ tướng cho rằng đây là “mạch máu” của nền kinh tế, đồng thời là một bộ phận quan trọng của an ninh quốc gia, được Bộ Chính trị xác định tại Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Bên cạnh những kết quả đạt được, hệ thống phân phối xăng dầu vẫn còn nhiều bất cập. Nền kinh tế còn phụ thuộc lớn vào thị trường quốc tế; cơ chế, chính sách và phương thức điều hành chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu thực tiễn, dẫn đến nguy cơ thiếu hụt cục bộ khi nguồn cung bị gián đoạn.

Đáng chú ý, tổ chức hệ thống phân phối chưa hợp lý, số lượng thương nhân đầu mối nhiều nhưng năng lực chưa đồng đều, khả năng tạo nguồn còn hạn chế. Nhiều khâu trung gian làm tăng chi phí đầu vào, giảm hiệu quả. Tình trạng găm hàng, đầu cơ, mua bán lòng vòng, nhập lậu và vi phạm trong các khâu của hoạt động kinh doanh xăng dầu vẫn còn xảy ra.

Cắt giảm tối đa đầu mối, khâu trung gian

Ghi nhận nỗ lực của Bộ Công Thương và các cơ quan liên quan trong xây dựng dự thảo sửa đổi Nghị định 83, Thủ tướng yêu cầu tiếp tục rà soát, hoàn thiện các nội dung, trong đó trọng tâm là đổi mới thực chất hệ thống phân phối xăng dầu.

Theo đó, Nghị định mới về kinh doanh xăng dầu phải khắc phục căn bản những bất cập của cơ chế hiện hành; xây dựng thị trường và hệ thống phân phối hoạt động thông suốt, hiệu quả, ổn định, minh bạch, cạnh tranh, vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước.

Hệ thống trong nước cũng phải được nâng cao năng lực thích ứng, chống chịu trước những tác động từ thị trường thế giới, đồng thời bảo đảm an ninh năng lượng và nguồn cung trong mọi tình huống.

Thủ tướng nhấn mạnh, việc sửa đổi lần này phải thực chất, không chỉ thay đổi tên gọi hay hình thức tổ chức; phải cắt giảm tối đa đầu mối, khâu trung gian, kiểm soát và điều tiết được giá, giảm chi phí, xác định rõ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của từng chủ thể,bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng; khắc phục triệt để các bất cập, không để xảy ra lợi ích nhóm, gian lận, trục lợi.

Đối với tổ chức hệ thống phân phối, Thủ tướng giao Bộ Công Thương rà soát, thiết kế lại hệ thống phân phối theo hướng cắt giảm thực chất các tầng nấc trung gian; phân định rõ chức năng giữa khâu tạo nguồn và khâu hạ nguồn; khắc phục tình trạng mua bán lòng vòng giữa các thương nhân làm tăng chi phí và khó xác định trách nhiệm khi xảy ra thiếu hụt nguồn cung. Quy định rõ trách nhiệm của từng chủ thể trong việc bảo đảm nguồn hàng đến hệ thống bán lẻ, nhất là trong trường hợp thị trường có biến động, không để xảy ra tình trạng đứt gãy, thiếu hụt cục bộ.

Rà soát điều kiện thương nhân đầu mối, cơ chế giá

Về thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu, Thủ tướng yêu cầu rà soát các điều kiện theo hướng gắn với năng lực tạo nguồn thực tế, năng lực tài chính, cơ sở vật chất, dự trữ và trách nhiệm bảo đảm nguồn cung.

Các điều kiện không nên chỉ tập trung vào kho, cảng, phương tiện và cửa hàng mà cần phù hợp với năng lực thực tế của doanh nghiệp, trong đó nghiên cứu quy định phù hợp với mô hình các tập đoàn, doanh nghiệp nhà nước.

Trên cơ sở đánh giá tác động, Bộ Công Thương nghiên cứu tiêu chí phù hợp để tái cơ cấu số lượng thương nhân đầu mối, tổ chức lại hệ thống thương nhân phân phối, bán lẻ, bảo đảm các thương nhân đầu mối thực sự có năng lực và thực hiện đầy đủ trách nhiệm về nguồn cung. Cơ chế mua bán giữa các thương nhân, tiêu chuẩn, quy trình, điều kiện, thủ tục và việc ứng dụng công nghệ trong kiểm soát, kiểm tra cũng cần được rà soát.

Về điều hành giá xăng dầu, Thủ tướng thống nhất tiếp tục đổi mới theo nguyên tắc thị trường có sự quản lý, điều tiết của Nhà nước, nhất là khi thị trường có biến động.

Bộ Công Thương phối hợp với Bộ Tài chính rà soát công thức giá, chi phí kinh doanh, lợi nhuận, việc kê khai và công bố giá; vừa tạo điều kiện để doanh nghiệp tiết giảm chi phí, cạnh tranh giảm giá, vừa ngăn ngừa việc lợi dụng vị trí thị trường để hình thành mức giá bất hợp lý.

Đối với nguồn cung, dự trữ và Quỹ Bình ổn giá xăng dầu, các bộ, ngành liên quan được yêu cầu hoàn thiện cơ chế bảo đảm nguồn cung, dự trữ lưu thông và các công cụ bình ổn thị trường theo quy định của pháp luật về giá, bảo đảm Nhà nước có đủ công cụ can thiệp khi xảy ra biến động bất thường.

Bộ Công Thương phối hợp với Bộ Tài chính rà soát, xây dựng đầy đủ quy định chuyển tiếp và lộ trình áp dụng phù hợp, không để phát sinh khoảng trống pháp lý, nhất là đối với Quỹ Bình ổn giá xăng dầu.

Thủ tướng yêu cầu Bộ Công Thương khẩn trương hoàn thiện dự thảo Nghị định, tiếp tục lấy ý kiến doanh nghiệp, hiệp hội, người dân và chuyên gia với tinh thần cầu thị, trình ban hành sớm, chậm nhất vào đầu tháng 10/2026.