Quy định mới về viện trợ không hoàn lại của Việt Nam cho nước ngoài

Nghị định gồm 7 chương, 82 điều, áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức và cá nhân tham gia hoạt động viện trợ, thuộc nhiệm vụ chi của ngân sách trung ương và ngân sách địa phương theo Luật Ngân sách nhà nước và các luật có liên quan.

Nghị định không điều chỉnh các khoản đóng góp mang tính niên liễm, nghĩa vụ hoặc khoản tài chính khác của Việt Nam cho các tổ chức, diễn đàn quốc tế mà Việt Nam là thành viên, cũng như viện trợ trong lĩnh vực quốc phòng và an ninh.

Nghị định quy định 5 hình thức viện trợ gồm đầu tư xây dựng, hỗ trợ kỹ thuật, cung cấp hàng hóa, viện trợ bằng tiền và hình thức khác theo quyết định của Thủ tướng. Viện trợ được triển khai theo chương trình, dự án hoặc phi dự án.

Theo quy định, viện trợ cho nước ngoài nhằm thực hiện chính sách đối ngoại và là một bộ phận của dự toán chi ngân sách nhà nước. Việc quản lý phải bảo đảm công khai, minh bạch, phù hợp với pháp luật Việt Nam, điều ước quốc tế và ưu tiên của bên tiếp nhận. Nghị định nhấn mạnh ưu tiên sử dụng hàng hóa, dịch vụ, kỹ thuật, nhân lực và nhà thầu của Việt Nam; chỉ sử dụng nguồn lực nước ngoài khi Việt Nam không đáp ứng được yêu cầu hoặc nhằm bảo đảm hiệu quả và an toàn.

Bên tiếp nhận viện trợ có trách nhiệm chi trả thuế, phí và các chi phí liên quan đến bồi thường, giải phóng mặt bằng, trừ trường hợp được Việt Nam hỗ trợ. Ngân sách viện trợ phải được sử dụng trong năm tài chính, việc chuyển nguồn thực hiện theo quy định pháp luật ngân sách.

Đối với viện trợ từ ngân sách địa phương, các tỉnh, thành phố được phép hỗ trợ các địa phương nước ngoài đã có thỏa thuận hợp tác, với mức viện trợ không vượt quá 10% dự phòng ngân sách cấp tỉnh. Nội dung viện trợ bao gồm đầu tư, hỗ trợ phát triển kinh tế – xã hội và khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh.

Nghị định quy định ba phương thức viện trợ, gồm Việt Nam trực tiếp thực hiện và chuyển giao kết quả; chuyển tiền để bên tiếp nhận tự thực hiện; và phương thức đặc biệt được cho phép tại bước phê duyệt danh mục. Việc chuyển tiền chỉ áp dụng khi Việt Nam không đủ điều kiện trực tiếp thực hiện hoặc đối với viện trợ bằng tiền.

Thủ tướng Chính phủ quyết định chủ trương viện trợ đối với chương trình và các dự án, phi dự án có quy mô từ 500 tỷ đồng trở lên. Một số trường hợp không phải thực hiện thủ tục quyết định chủ trương viện trợ, như dự án thuộc chương trình đã được phê duyệt, phi dự án đào tạo theo kế hoạch năm hoặc viện trợ sử dụng ngân sách địa phương.

Trình tự thẩm định chủ trương viện trợ được quy định chặt chẽ. Cơ quan chủ quản lập Báo cáo chủ trương viện trợ gửi Bộ Tài chính thẩm định trên cơ sở lấy ý kiến Bộ Ngoại giao và các cơ quan liên quan. Nội dung thẩm định bao gồm sự cần thiết, tính phù hợp, hiệu quả kinh tế – xã hội, khả năng ngân sách, phương thức thực hiện, rủi ro và tính bền vững của khoản viện trợ. Bộ Tài chính trình Thủ tướng quyết định trong vòng 30 ngày kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ.

Nghị định 305/2025/NĐ-CP góp phần hoàn thiện khung pháp lý, bảo đảm quản lý tập trung, hiệu quả và minh bạch đối với hoạt động viện trợ của Việt Nam cho các đối tác quốc tế.