Ninh Bình: Kiến nghị xử lý trách nhiệm tại dự án BT của Công ty Tùng Phát

Thanh tra ghi nhận giao dịch liên quan quỹ đất, chỉ rõ nhiều tồn tại

Như Báo Công lý đã phản ánh, trong quá trình tìm hiểu hồ sơ hai dự án BT, phóng viên tiếp cận một số tài liệu thể hiện việc thỏa thuận, giao dịch giữa doanh nghiệp và khách hàng trong giai đoạn từ năm 2019 đến năm 2020, liên quan các khoản "tạm thu tiền đất", "tạm thu tiền DA đường sắt Bắc Nam" với số tiền lên tới nhiều tỷ đồng. Tại thời điểm đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Ninh Bình cho biết quỹ đất đối ứng của dự án chưa được giải phóng mặt bằng, chưa được giao đất. Sở Xây dựng Ninh Bình cũng xác nhận dự án chưa đủ điều kiện huy động vốn, ký hợp đồng góp vốn.

Tại kết luận thanh tra số 42/KL-TTr, Thanh tra tỉnh Ninh Bình phát hiện đã phát sinh việc cá nhân giao tiền cho người đại diện doanh nghiệp liên quan đến các thỏa thuận đầu tư, góp vốn. Đây được xác định là giao dịch dân sự, không thuộc hồ sơ dự án BT đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tranh chấp và phản ánh về việc huy động vốn, giao dịch liên quan đến quỹ đất dự kiến của dự án khi chưa hoàn thành đầy đủ các điều kiện pháp lý theo quy định. Nguyên nhân chủ yếu do doanh nghiệp chưa quản lý chặt chẽ các giao dịch liên quan đến quỹ đất dự kiến của dự án, chưa tách bạch rõ giữa các giao dịch dân sự với hoạt động thực hiện dự án BT.

Bên cạnh đó, Thanh tra tỉnh còn chỉ ra một số tồn tại ngay từ khâu chuẩn bị đầu tư đối với cả hai dự án. UBND tỉnh Hà Nam (cũ) và nhà đầu tư chưa có văn bản thỏa thuận về việc giao lập báo cáo nghiên cứu khả thi theo quy định. Nhà đầu tư cũng chưa cung cấp đầy đủ hồ sơ để cơ quan có thẩm quyền kiểm tra năng lực, kinh nghiệm nhà thầu và kết quả lựa chọn nhà thầu. Riêng Dự án kênh Chính Tây, nhà đầu tư còn gửi hồ sơ đề nghị Sở Công thương thẩm định hạng mục điện chiếu sáng không đúng thẩm quyền. Theo quy định, việc này thuộc trách nhiệm của UBND thành phố Phủ Lý (cũ).

Chưa có cơ sở xác định nguyên tắc ngang giá

Đối với Dự án kênh Chính Tây, hợp đồng BT dự kiến sử dụng 6 vị trí đất để hoàn trả vốn cho nhà đầu tư. Đến thời điểm thanh tra, mới có vị trí số 1 được giao đất, xác định tiền sử dụng đất với diện tích khoảng 2.903,8 m² và giá trị hơn 15,34 tỷ đồng. Vị trí số 2 đã được giao đất nhưng chưa phê duyệt giá đất cụ thể. Các vị trí còn lại chưa hoàn thành việc giao đất và các thủ tục liên quan. Trong khi đó, giá trị công trình đã được nghiệm thu là hơn 57,83 tỷ đồng. Thanh tra tỉnh Ninh Bình xác định, việc nghiệm thu giá trị hoàn thành và tính toán hoàn trả vốn cho dự án BT chưa đảm bảo, giá trị vốn hoàn trả mới đạt khoảng 26% giá trị công trình đã nghiệm thu. Do vị trí số 2 chưa được phê duyệt giá đất, các vị trí còn lại chưa hoàn thành giao đất và xác định nghĩa vụ tài chính nên chưa có cơ sở xác định tổng giá trị quỹ đất thanh toán có bảo đảm nguyên tắc ngang giá theo Nghị định số 69/2019/NĐ-CP.

Nguyên nhân được xác định là do Ban Quản lý đầu tư, phát triển đô thị và quỹ đất khu vực 2, đơn vị mới tiếp nhận dự án từ ngày 01/7/2025, chưa tổ chức nghiệm thu phần còn lại. Bên cạnh đó, việc thay đổi cơ quan đại diện sau sắp xếp đơn vị hành chính và cơ chế thanh toán BT chuyển tiếp còn phức tạp cũng ảnh hưởng đến tiến độ xử lý.

Đối với Dự án nạo vét, chỉnh trang hạ tầng kỹ thuật xung quanh các hồ tại phường Thanh Châu, dự án đã thi công khoảng 95% khối lượng, giá trị nghiệm thu hơn 70,9 tỷ đồng (khoảng 78% giá trị hợp đồng BT) nhưng chưa nghiệm thu hoàn thành, chưa quyết toán. Trong 3 vị trí đất dự kiến hoàn trả, một vị trí đã được giao đất và phê duyệt giá đất cụ thể (hơn 70,83 tỷ đồng, 121 lô đất). Hai vị trí còn lại đã giao đất, đang thi công nhưng chưa xác định giá đất.

Thanh tra tỉnh Ninh Bình xác định nguyên nhân là do UBND thành phố Phủ Lý (trước đây) chưa xác định giá trị khối lượng công trình BT hoàn thành. Bên cạnh đó, việc giải phóng mặt bằng chưa hoàn thành cũng ảnh hưởng đến tiến độ, đến thời điểm thanh tra vẫn còn khoảng 805 m² tồn tại. Do đó, chưa có cơ sở xác định tổng giá trị quỹ đất thanh toán đã bảo đảm nguyên tắc ngang giá hay chưa.

Kiến nghị kiểm điểm trách nhiệm nhiều tổ chức, cá nhân

Từ các tồn tại nêu trên, Thanh tra tỉnh Ninh Bình kiến nghị UBND tỉnh Ninh Bình chỉ đạo các sở, ngành và địa phương khẩn trương hoàn thiện việc xác định giá trị công trình BT, giá trị quỹ đất thanh toán, đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, hoàn thiện thủ tục giao đất, nghiệm thu và quyết toán. Thanh tra đồng thời kiến nghị kiểm điểm trách nhiệm nhiều tổ chức, cá nhân thuộc UBND thành phố Phủ Lý (cũ), các sở, ngành, Hội đồng giải phóng mặt bằng, UBND cấp xã, phường theo từng giai đoạn.

Riêng đối với Công ty Tùng Phát và Công ty Đại Cát, Thanh tra tỉnh Ninh Bình kiến nghị hai doanh nghiệp khẩn trương hoàn thiện hồ sơ hoàn công, quyết toán. Đồng thời, hai doanh nghiệp cần chủ động phối hợp xác định giá trị công trình BT, giá trị quỹ đất thanh toán, rà soát toàn bộ các thỏa thuận đầu tư, góp vốn, giao nhận tiền liên quan quỹ đất dự kiến, chấn chỉnh quản lý nội bộ, bảo đảm tách bạch giao dịch dân sự cá nhân với hoạt động thực hiện dự án BT.

Kết luận thanh tra cũng xác định hai dự án đều thuộc nhóm dự án BT chuyển tiếp được xem xét áp dụng cơ chế tháo gỡ theo các quy định của Quốc hội và Chính phủ đối với các dự án BT chuyển tiếp, không thuộc trường hợp phải dừng hoặc chấm dứt hợp đồng mà tiếp tục được rà soát, xử lý theo quy định. Đến thời điểm ban hành kết luận, chưa phát hiện thiệt hại ngân sách nhà nước. Hai dự án vẫn chưa hoàn thành, chưa quyết toán và nhiều nội dung đang tiếp tục được xử lý.