Lễ Thiết triều Nguyên đán – Dấu ấn Tết cung đình triều Nguyễn

Nguyên đán là lễ triều hội được tổ chức vào ngày mồng Một Tết, mở đầu cho một năm mới của triều đình phong kiến. Theo sử liệu, triều Nguyễn thường tiến hành thiết Đại triều tại điện Thái Hòa và thiết Thường triều tại điện Cần Chánh. Khi thiết Đại triều, nhà vua ngự giá từ điện Cần Chánh, qua Đại Cung Môn, tiến lên điện Thái Hòa để thân hành chủ lễ.

Trong không gian uy nghi của sân Đại triều, các quan văn, quan võ triều Nguyễn xếp hàng chỉnh tề theo thứ tự phẩm cấp, trong đó các quan đứng đầu Lục bộ giữ vị trí hàng đầu.

Nghi lễ diễn ra với phần dâng biểu chúc mừng nhà vua nhân dịp Nguyên đán, tiếp đó là nghi thức tuyên đọc chỉ dụ ban ân của nhà vua. Toàn bộ buổi lễ được cử hành trong không khí trang trọng, gắn liền với các tiết mục Đại nhạc và Tiểu nhạc cung đình.

Sau khi kết thúc phần thiết Đại triều tại điện Thái Hòa, nhà vua trở về điện Cần Chánh để tiếp tục các nghi thức Nguyên đán. Tại đây, các hoàng đệ, hoàng tử nhỏ tuổi cùng thân công, hoàng tử tiến hành lễ bái mừng vua. Nghi thức tuyên chỉ ban yến tiệc và thưởng xuân được cử hành ngay sau đó.

Những yến tiệc đầu năm do nhà vua ban được tổ chức tại điện Cần Chánh và các công trình phụ cận như Tả Vu, Hữu Vu, Tả Đãi Lậu Viện và Hữu Đãi Lậu Viện, thể hiện tinh thần ban ân, cầu chúc quốc thái dân an trong ngày đầu năm mới.

Lễ Thiết triều Nguyên đán thời Nguyễn được Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế tổ chức tái hiện lần đầu tiên vào năm 2021 dưới hình thức sân khấu hóa. Trước khi đưa vào phục dựng, các nghi thức đã được nghiên cứu công phu dựa trên nhiều nguồn tư liệu lịch sử, từ quy trình lễ nghi đến trang phục của vua quan, bảo đảm tính chuẩn mực và sát với không gian cung đình xưa.

Thông qua việc tái hiện nghi lễ đặc biệt này, công chúng và du khách có cơ hội tìm hiểu sâu hơn về nghi thức triều đình triều Nguyễn, đồng thời cảm nhận rõ nét không khí Tết cổ truyền trong không gian di sản Cố đô Huế.