Bảo vệ quyền lợi người lao động một cách thực chất

Mới đây, TAND khu vực 12 - Hà Nội đã mở phiên tòa xét xử vụ kiện công ích do VKSND khu vực 12 - Hà Nội là nguyên đơn khởi kiện bị đơn là Công ty TNHH hệ thống cơ điện MD (Công ty MD), có địa chỉ tại thôn Lương Đình, xã Ứng Thiên (Hà Nội).

Đây là vụ kiện đòi tiền nợ bảo hiểm xã hội đầu tiên trên địa bàn thành phố Hà Nội, nhằm bảo vệ lợi ích công theo Nghị quyết số 205/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội về việc thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công.

Ảnh hưởng nghiêm trọng đến chính sách an sinh xã hội

Trước đó, qua thông tin phản ánh từ Bảo hiểm xã hội cơ sở Ứng Hòa (Hà Nội), Công ty MD là doanh nghiệp có đăng ký đóng Bảo hiểm xã hội bắt buộc, nhưng đã nợ tiền Bảo hiểm xã hội kéo dài với số tiền lớn (hơn 200 triệu đồng).

Sau khi tiếp nhận thông tin, VKS tiến hành kiểm tra, xác minh và phối hợp với Bảo hiểm xã hội cơ sở Ứng Hòa làm việc với doanh nghiệp. Sau đó, Công ty MD nộp số tiền 81 triệu đồng, còn lại hơn 148 triệu đồng hiện vẫn chưa thực hiện nghĩa vụ nộp tiền bảo hiểm xã hội.

Do vậy, VKSND khu vực 12 - Hà Nội khởi kiện yêu cầu Công ty MD thực hiện nghĩa vụ nộp tiền chậm đóng bảo hiểm xã hội với số tiền hơn 148 triệu đồng.

Tại phiên tòa, nguyên đơn là VKS đã bổ sung yêu cầu khởi kiện với số tiền chậm nộp lên tới 158 triệu đồng (do bổ sung thêm tiền lãi chậm đóng bảo hiểm xã hội).

Sau khi xem xét toàn bộ các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra, kiểm tra công khai, nghe ý kiến trình bày của các đương sự và kết quả tranh tụng tại phiên tòa, HĐXX cho rằng, bị đơn là Công ty MD đã có hành vi chậm đóng bảo hiểm xã hội kéo dài. Mặc dù đã được cơ quan Bảo hiểm xã hội và VKSND khu vực 12 - Hà Nội đôn đốc, yêu cầu khắc phục nhưng vẫn không chấp hành đầy đủ.

Hành vi vi phạm của doanh nghiệp không chỉ xâm phạm trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến chính sách an sinh xã hội - lợi ích công cộng cần được pháp luật bảo vệ.

Theo đó, HĐXX quyết định chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của VKSND khu vực 12 - Hà Nội; buộc Công ty MD phải thực hiện ngay nghĩa vụ nộp toàn bộ số tiền chậm đóng bảo hiểm và tiền lãi chậm đóng tính đến ngày 31/8/2026 với tổng số tiền hơn 158 triệu đồng.

Ngoài ra, kể từ sau ngày xét xử sơ thẩm, Công ty MD tiếp tục phải chịu tiền lãi chậm đóng đối với số tiền chậm đóng bảo hiểm theo quy định của pháp luật cho đến khi hoàn thành toàn bộ nghĩa vụ; đồng thời phải chịu toàn bộ án phí dân sự sơ thẩm theo quy định.

Giải quyết thấu đáo, đúng quy định

Chia sẻ với PV Báo Công lý, ông Nguyễn Văn Thiện - Chánh án TAND khu vực 12 - Hà Nội cho biết, sau khi tiếp nhận hồ sơ khởi kiện của VKSND khu vực 12, Tòa án xác định đây là vụ án có tính chất đặc thù, không chỉ liên quan đến nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp mà còn gắn trực tiếp với quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động và chính sách an sinh xã hội. Vì vậy, việc giải quyết vụ án phải vừa bảo đảm chặt chẽ về trình tự, thủ tục tố tụng, vừa đáp ứng yêu cầu bảo vệ lợi ích công theo tinh thần Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội.

Trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền, Tòa án đã chủ động thực hiện các thủ tục tố tụng theo quy định; phân công Thẩm phán nghiên cứu hồ sơ, xác định đầy đủ quan hệ pháp luật tranh chấp, tư cách tố tụng của các bên, đồng thời kiểm tra, đánh giá các tài liệu, chứng cứ liên quan đến quá trình đóng và chậm đóng bảo hiểm xã hội của doanh nghiệp.

Trong quá trình giải quyết, Tòa án và VKS thực hiện đúng nguyên tắc độc lập trong hoạt động tố tụng, đồng thời bảo đảm sự phối hợp trên cơ sở quy định pháp luật và quy chế phối hợp giữa hai ngành. Việc trao đổi tập trung vào những vấn đề cần thiết cho quá trình giải quyết vụ án như tình trạng chậm đóng bảo hiểm xã hội, số tiền còn phải thực hiện nghĩa vụ, các tài liệu chứng minh yêu cầu khởi kiện và những vấn đề tố tụng phát sinh.

Đặc biệt, Tòa án chú trọng tiến độ giải quyết vụ án, hạn chế tối đa việc kéo dài thời gian tố tụng không cần thiết. Các tài liệu, chứng cứ được kiểm tra, đánh giá toàn diện; quyền trình bày ý kiến, cung cấp chứng cứ và tranh tụng của các bên được bảo đảm.

Trên cơ sở đó, vụ án được đưa ra xét xử kịp thời, đúng quy định, bảo đảm phán quyết của HĐXX có căn cứ pháp luật và phù hợp với các tình tiết khách quan của vụ án.

Để đưa ra phán quyết, HĐXX không chỉ xem xét đơn thuần việc doanh nghiệp còn nợ bao nhiêu tiền bảo hiểm xã hội, mà phải đánh giá toàn diện các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ, kết quả thẩm tra công khai tại phiên tòa, ý kiến trình bày của các đương sự và kết quả tranh tụng.

Qua xem xét, HĐXX có đủ căn cứ xác định Công ty MD là đơn vị thuộc đối tượng phải tham gia và đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc nhưng đã để phát sinh tình trạng chậm đóng trong thời gian kéo dài. Mặc dù cơ quan Bảo hiểm xã hội và VKS đã làm việc, đôn đốc, yêu cầu khắc phục, doanh nghiệp mới thực hiện một phần nghĩa vụ, còn khoản tiền chậm đóng tiếp tục tồn tại.

HĐXX cũng xem xét việc VKS bổ sung yêu cầu khởi kiện tại phiên tòa, trong đó có phần tiền lãi chậm đóng, trên cơ sở đối chiếu với quy định pháp luật và các tài liệu, chứng cứ đã được công khai, kiểm tra tại phiên tòa.

Sau khi đánh giá toàn diện, HĐXX nhận thấy các yêu cầu khởi kiện có căn cứ nên đã chấp nhận toàn bộ, buộc Công ty MD thực hiện nghĩa vụ đối với số tiền chậm đóng và tiền lãi chậm đóng tính đến ngày 31/8/2026, với tổng số tiền hơn 158 triệu đồng; đồng thời tiếp tục chịu khoản tiền lãi phát sinh theo quy định cho đến khi hoàn thành nghĩa vụ.

Điều quan trọng trong phán quyết của Tòa án là phải bảo đảm tính có căn cứ, khách quan, khoa học và logic; mỗi nhận định đều phải được đặt trên cơ sở các tài liệu, chứng cứ đã được kiểm tra công khai và các quy định pháp luật được áp dụng. Tòa án không đứng về bất kỳ bên nào, mà căn cứ vào pháp luật và kết quả tranh tụng để đưa ra phán quyết.

Theo Chánh án Nguyễn Văn Thiện, tinh thần của Nghị quyết số 205/2025/QH15 không chỉ đặt ra yêu cầu đối với VKS trong việc khởi kiện để bảo vệ lợi ích công, mà còn đặt ra trách nhiệm đối với Tòa án trong việc tiếp nhận, giải quyết và phán quyết vụ án một cách khách quan, thận trọng, đúng pháp luật. Qua đó, quyền và lợi ích mà pháp luật hướng tới bảo vệ được bảo đảm trên thực tế.

Việc buộc doanh nghiệp thực hiện đầy đủ nghĩa vụ không chỉ giải quyết một khoản nợ bảo hiểm xã hội cụ thể, mà còn góp phần bảo đảm quyền lợi của người lao động, bảo vệ tính nghiêm minh của pháp luật về bảo hiểm xã hội và giữ gìn sự công bằng trong việc thực hiện nghĩa vụ của các chủ thể tham gia quan hệ lao động.

Đặc biệt, trong bối cảnh Nghị quyết số 205/2025/QH15 đang được triển khai thí điểm, việc Tòa án giải quyết vụ án đúng thời hạn, đúng trình tự tố tụng và ra phán quyết có căn cứ pháp luật sẽ góp phần làm rõ hơn cơ chế phối hợp giữa VKS và Tòa án trong bảo vệ lợi ích công. Qua đó, bảo đảm rằng quyền, lợi ích của những chủ thể được pháp luật bảo vệ không chỉ được xác định về mặt pháp lý mà còn được bảo vệ một cách thực chất trên thực tế.