Từ 1/7: Nhiều quy định mới về phí thi hành các bản án, quyết định của Tòa án

Quy định rõ đối tượng nộp phí và các trường hợp không phải chịu phí

Theo Thông tư, người phải nộp phí thi hành án dân sự là đương sự có yêu cầu thi hành án, gồm người được thi hành án và người phải thi hành án, trừ các trường hợp được pháp luật quy định miễn hoặc không phải chịu phí.

Đáng chú ý, người được nhận tiền hoặc tài sản cũng phải nộp phí trong một số trường hợp đặc thù như bản án, quyết định có nhiều người cùng được nhận chung tài sản hoặc khoản tiền nhưng chỉ một hoặc một số người yêu cầu thi hành án; vụ việc chia tài sản chung, chia thừa kế, chia tài sản khi ly hôn hoặc trường hợp các bên vừa có quyền, vừa có nghĩa vụ đối với tài sản nhưng chỉ một số người yêu cầu thi hành án.

Thông tư đồng thời quy định rõ nhiều trường hợp không phải chịu phí thi hành án dân sự nhằm bảo đảm chính sách an sinh xã hội và quyền lợi của người dân.

Theo đó, không thu phí đối với các khoản tiền cấp dưỡng; tiền bồi thường thiệt hại về tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm; tiền lương, tiền công; trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc; tiền bảo hiểm xã hội; tiền bồi thường do bị sa thải hoặc chấm dứt hợp đồng lao động.

Bên cạnh đó, các khoản kinh phí thực hiện chương trình xóa đói, giảm nghèo; hỗ trợ vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn; hiện vật chỉ mang ý nghĩa tinh thần gắn với nhân thân người nhận; khoản tiền hoặc giá trị tài sản không vượt quá một lần mức lương tối thiểu vùng nơi cơ quan thi hành án dân sự đặt trụ sở; khoản thu hồi nợ vay của Ngân hàng Chính sách xã hội đối với người nghèo và các đối tượng chính sách... cũng thuộc diện không phải nộp phí.

Thông tư cũng quy định không thu phí đối với các khoản thi hành án nộp trực tiếp vào ngân sách nhà nước như hình phạt tiền, tịch thu tài sản, truy thu tiền, tài sản thu lợi bất chính, truy thu thuế, án phí, lệ phí Tòa án và một số khoản thu khác theo quy định của pháp luật.

Việc quy định cụ thể các trường hợp không phải chịu phí góp phần bảo đảm tính nhân văn của chính sách, đồng thời bảo vệ quyền lợi của các đối tượng yếu thế trong quá trình thi hành án.

Quy định mức thu lũy tiến, bổ sung nhiều trường hợp được miễn, giảm phí

Thông tư quy định mức thu phí thi hành án dân sự theo phương thức lũy tiến căn cứ vào giá trị tiền hoặc tài sản mà người được thi hành án thực nhận.

Cụ thể, trường hợp giá trị thực nhận từ trên một lần mức lương tối thiểu vùng đến 5 tỷ đồng, mức thu là 3%. Từ trên 5 tỷ đồng đến 7 tỷ đồng, mức thu là 150 triệu đồng cộng 2% phần giá trị vượt 5 tỷ đồng. Từ trên 7 tỷ đồng đến 10 tỷ đồng, mức thu là 190 triệu đồng cộng 1% phần vượt 7 tỷ đồng. Từ trên 10 tỷ đồng đến 15 tỷ đồng, mức thu là 220 triệu đồng cộng 0,5% phần vượt 10 tỷ đồng. Đối với giá trị thực nhận trên 15 tỷ đồng, mức thu là 245 triệu đồng cộng 0,01% phần vượt quá 15 tỷ đồng.

Đối với trường hợp các bên tự giao nhận tiền, tài sản sau khi cơ quan thi hành án đã ra quyết định thi hành án nhưng chưa thực hiện cưỡng chế thì người nộp phí chỉ phải nộp 1/3 mức phí theo quy định. Trong khi đó, nếu việc thi hành án đã hết thời hạn tự nguyện hoặc đã áp dụng biện pháp cưỡng chế thì phải nộp đủ mức phí tương ứng với giá trị tài sản hoặc số tiền thực nhận.

Một điểm đáng chú ý khác là Thông tư tiếp tục mở rộng chính sách miễn, giảm phí đối với nhiều nhóm đối tượng. Người có công với cách mạng; hộ nghèo, hộ cận nghèo; người cao tuổi không có người phụng dưỡng; người khuyết tật; người mắc bệnh cần điều trị dài ngày; đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn được miễn phí theo quy định.

Ngoài ra, người được thi hành án còn được giảm từ 20% đến 80% mức phí trong một số trường hợp như chủ động xác minh điều kiện thi hành án, hỗ trợ cơ quan thi hành án xử lý tài sản hoặc việc thi hành án không phải áp dụng biện pháp cưỡng chế cần huy động lực lượng.

Thông tư cũng quy định cụ thể trình tự thu, nộp và quyết toán phí; việc thu phí trong trường hợp thanh toán nhiều lần, giao tài sản nhiều lần, bù trừ nghĩa vụ thi hành án hoặc ủy thác thi hành án. Toàn bộ số tiền phí thu được phải nộp vào ngân sách nhà nước theo quy định.

Việc ban hành Thông tư số 72/2026/TT-BTC không chỉ tạo cơ sở pháp lý thống nhất để triển khai Luật Thi hành án dân sự năm 2025 mà còn góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống cơ quan thi hành án dân sự, bảo đảm việc tổ chức thi hành các bản án, quyết định của Tòa án được thực hiện công khai, minh bạch, đúng pháp luật, qua đó củng cố niềm tin của người dân đối với hoạt động tư pháp.