ĐBQH đề nghị mở rộng diện hỗ trợ nhà ở cho vùng dân tộc thiểu số, biên giới

Quỹ nhà ở xã hội phải sát nhu cầu thực tế

Tại phiên thảo luận, nhiều đại biểu Quốc hội (ĐBQH) nhất trí cao với định hướng sửa đổi Luật Nhà ở, đặc biệt là chuyển từ mục tiêu chủ yếu khuyến khích sở hữu nhà sang bảo đảm cho người dân có chỗ ở an toàn, ổn định và phù hợp với khả năng chi trả.

Đại biểu Trương Thị Bích Hạnh (Đoàn ĐBQH TP. Hồ Chí Minh) cho rằng, dự thảo Luật đã thể hiện bước tiến lớn trong tư duy quản lý, tháo gỡ những điểm nghẽn của pháp luật hiện hành; bổ sung quy định về nhà ở cho thuê, nhà ở chính sách và cải tạo chung cư cũ, bám sát nhu cầu thực tế của thị trường, góp phần bảo đảm an sinh xã hội.

Để đạt mục tiêu mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận nhà ở phù hợp, đại biểu đề nghị trước hết cần thay đổi thước đo chính sách nhà ở, không chỉ là phát triển thêm bao nhiêu căn nhà mà quan trọng là có bao nhiêu người dân thực sự có khả năng tiếp cận nhà ở phù hợp với khả năng chi trả.

Đại biểu Trương Thị Bích Hạnh đề nghị chuyển từ tư duy tạo lập quỹ đất sang tạo lập quỹ nhà ở xã hội có khả năng sử dụng thực tế. Quỹ đất là cần thiết, nhưng phải ở vị trí phù hợp, kết nối hạ tầng, gần nơi có nhu cầu và phù hợp với khả năng tài chính của người dân.

Dự thảo Luật cần quy định rõ trách nhiệm của địa phương trong xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch phát triển nhà ở xã hội phù hợp với nhu cầu thực tế trên địa bàn; tránh tình trạng đã bố trí quỹ đất nhưng không sát với nhu cầu của người dân. Đồng thời, thủ tục phát triển nhà ở xã hội cần đơn giản hơn.

Đại biểu Trương Thị Bích Hạnh cũng đề nghị bổ sung các chính sách khuyến khích mang tính đột phá hơn để phát triển nhà ở xã hội cho thuê, thuê mua và nhà lưu trú cho công nhân, người lao động, hướng tới mục tiêu cốt lõi là bảo đảm người thu nhập thấp có chỗ ở phù hợp, ổn định và trong khả năng chi trả, qua đó thực hiện tốt hơn chính sách an sinh xã hội.

Cần luật hóa thời hạn xét duyệt hồ sơ

Phát biểu thảo luận, đại biểu Phan Thị Thúy Linh (Đoàn ĐBQH TP. Đà Nẵng) đề nghị luật hóa thời hạn và cơ chế xét duyệt hồ sơ mua nhà ở xã hội. Theo đại biểu, thời gian qua, quy trình xét duyệt hồ sơ, chứng minh thu nhập còn phức tạp, kéo dài nhiều năm, trong khi pháp luật hiện hành chưa quy định thời hạn cụ thể.

Đại biểu đề nghị quy định rõ thời hạn xét duyệt trong Luật; trường hợp số hồ sơ vượt số căn hộ thì cần áp dụng tiêu chí ưu tiên công khai, minh bạch, thay vì chỉ dựa vào hình thức bốc thăm.

Liên quan đến giá nhà ở xã hội, đại biểu Phan Thị Thúy Linh đề nghị rà soát giá bán, giá thuê theo hướng sát hơn với khả năng chi trả của người lao động.

Theo đại biểu, thu nhập bình quân của người lao động cả nước hiện khoảng 9 triệu đồng/tháng, tại nhiều địa phương chỉ khoảng 6 - 8 triệu đồng. Trong khi đó, một căn nhà ở xã hội khoảng 50m² mở bán đầu năm nay có giá trên 1 tỷ đồng, tương đương khoảng 10 năm thu nhập của người lao động. Giá thuê khoảng 5 triệu đồng/tháng nếu áp theo công thức tính hiện nay cũng là mức khó chi trả đối với nhiều người lao động.

Đại biểu cho rằng, dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) có nhiều quy định về cách tính giá nhà ở cho thuê nhưng chủ yếu dựa trên chi phí đầu tư, chưa tính đến khả năng chi trả của người thuê. Do đó, giá nhà ở cho thuê cần được xác định theo hướng phù hợp với khả năng chi trả của người dân, không chỉ căn cứ vào chi phí đầu tư.

Đề nghị bố trí đất ở an toàn cho hộ khó khăn

Trước những khó khăn về nhà ở của đồng bào dân tộc thiểu số, người dân vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, đại biểu Sí Thị Mai Anh (Đoàn ĐBQH tỉnh Lào Cai) cho rằng, đây không chỉ là vấn đề chính sách mà còn liên quan trực tiếp đến đời sống, sự ổn định và cơ hội phát triển lâu dài của đồng bào.

Theo đại biểu, dự thảo Luật quy định đối tượng được hỗ trợ về nhà ở gồm hộ gia đình nghèo, cận nghèo, hộ mới thoát nghèo tại khu vực nông thôn, vùng thường xuyên bị ảnh hưởng bởi thiên tai, biến đổi khí hậu là chưa bao quát.

Do vậy, đại biểu đề nghị bổ sung “vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng biên giới” vào diện được hỗ trợ về nhà ở, nhằm bảo đảm tương thích với Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc thiểu số và miền núi, không bỏ sót các hộ gia đình ở địa bàn đặc thù.

Khoản 2 Điều 59 dự thảo Luật quy định điều kiện được hỗ trợ về nhà ở là hộ gia đình có đất ở nhưng chưa có nhà ở hoặc nhà ở bị hư hỏng, dột nát. Theo đại biểu, thực tế nhiều hộ đồng bào dân tộc thiểu số đang sinh sống trên đất nông nghiệp do cha ông để lại, chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Như vậy, quy định này có thể loại trừ những người khó khăn nhất.

Do đó, đại biểu đề nghị dự thảo Luật sửa theo hướng Nhà nước có trách nhiệm quy hoạch, bố trí đất ở an toàn và đầu tư đồng bộ hạ tầng thiết yếu như nước sinh hoạt, giao thông, điện trước hoặc đồng thời với hỗ trợ hộ gia đình xây dựng, sửa chữa nhà ở.

Phát biểu tiếp thu, giải trình một số nội dung đại biểu nêu, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trân trọng cảm ơn các ý kiến của đại biểu, đồng thời khẳng định sẽ tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu để hoàn thiện dự thảo Luật.

Đối với chính sách nhà ở cho đồng bào vùng dân tộc thiểu số, miền núi, Bộ trưởng cho biết, đây là vấn đề được Nhà nước đặc biệt quan tâm thông qua các chương trình mục tiêu. Năm 2024, Chính phủ phát động chương trình xóa nhà dột, nhà tạm cho bà con.

Tuy nhiên, một khó khăn hiện nay là Luật Đất đai đang được nghiên cứu, sửa đổi; nhiều bà con ở vùng miền núi chưa có đất ở, phải sinh sống trên đất rừng, đất nương rẫy. Vấn đề này sẽ tiếp tục được nghiên cứu để đưa vào chính sách, Bộ trưởng khẳng định.