Từ 01/10, doanh nhân, doanh nghiệp được tôn vinh phải đáp ứng điều kiện gì?

Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà đã ký Quyết định số 45/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ quy định thi hành một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng.

Quyết định gồm 6 chương, 72 điều, quy định về thẩm quyền khen thưởng, đề nghị khen thưởng đối với doanh nghiệp, tổ chức kinh tế khác, các hội ở Trung ương và địa phương, cơ sở giáo dục nghề nghiệp tư thục, cơ sở giáo dục đại học tư thục.

Đáng chú ý, Quyết định quy định cụ thể việc xét tôn vinh và trao tặng danh hiệu, giải thưởng cho doanh nhân, doanh nghiệp và tổ chức kinh tế khác; đồng thời quy định trình tự, thủ tục xét tặng, truy tặng Huy chương Thanh niên xung phong vẻ vang, khen thưởng tổng kết thành tích kháng chiến và một số nội dung liên quan đến hiện vật khen thưởng.

Doanh nhân phải đáp ứng nhiều tiêu chí về quản trị, đổi mới và trách nhiệm xã hội

Theo quy định mới, doanh nhân tham gia xét tôn vinh, trao tặng danh hiệu, giải thưởng phải có phẩm chất đạo đức tốt, chấp hành chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, nội quy, quy chế của cơ quan, tổ chức và nơi cư trú.

Về thời gian giữ chức vụ quản lý, doanh nhân phải giữ chức vụ quản lý doanh nghiệp, tổ chức kinh tế khác ổn định và phát triển liên tục từ 5 năm trở lên khi tham gia danh hiệu, giải thưởng của bộ, ngành, đoàn thể Trung ương; từ 3 năm trở lên khi tham gia xét tôn vinh, trao tặng danh hiệu, giải thưởng của tỉnh, thành phố.

Trường hợp doanh nhân điều hành nhiều doanh nghiệp hoặc chuyển việc, thời gian tham gia điều hành tại các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế khác được cộng dồn để tính điều kiện tham gia xét danh hiệu, giải thưởng.

Một trong những nhóm tiêu chí đáng chú ý là yêu cầu về đổi mới và ứng dụng công nghệ. Doanh nhân phải có sáng kiến cải tiến, biện pháp quản lý hoặc ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh vào sản xuất, kinh doanh có hiệu quả. Việc ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và năng lực cạnh tranh cũng được quy định trong tiêu chí xét tôn vinh.

Bên cạnh đó, doanh nhân phải quan tâm đào tạo, nâng cao trình độ, tay nghề cho người lao động; thực hiện đầy đủ các chế độ đối với người lao động theo quy định pháp luật.

Doanh nhân cũng phải tích cực tham gia các phong trào thi đua do bộ, ngành, địa phương hoặc Trung ương phát động, có đóng góp, ủng hộ và thực hiện tốt trách nhiệm xã hội; quan tâm phát triển tổ chức Đảng, Công đoàn và các tổ chức quần chúng nếu có trong doanh nghiệp.

Đối với doanh nghiệp, tổ chức kinh tế khác do doanh nhân quản lý, Quyết định yêu cầu phải có doanh thu, lợi nhuận, nộp ngân sách nhà nước, thu nhập người lao động ổn định và có tăng trưởng. Các chỉ tiêu về ổn định và tăng trưởng phải được cụ thể hóa trong quy chế xét tặng danh hiệu, giải thưởng của cơ quan, đơn vị tổ chức.

Doanh nhân tham gia xét tôn vinh cũng không được có vụ việc vi phạm pháp luật đã được cơ quan có thẩm quyền kết luận.

Đối với doanh nghiệp và tổ chức kinh tế khác, các điều kiện được quy định cụ thể hơn. Doanh nghiệp phải hoạt động đúng ngành, nghề đã đăng ký hoặc được cấp phép, đồng thời tuân thủ pháp luật về doanh nghiệp, đầu tư, lao động, đất đai, xây dựng, bảo vệ môi trường, sở hữu trí tuệ, chất lượng sản phẩm, hàng hóa và các lĩnh vực liên quan.

Hoạt động sản xuất, kinh doanh phải mang lại lợi nhuận, nộp ngân sách nhà nước ổn định và có tăng trưởng dương. Các chỉ tiêu này phải được lượng hóa trong quy chế xét tặng.

Doanh nghiệp cũng phải có sáng kiến, cải tiến kỹ thuật hoặc ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh có hiệu quả; trong đó việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo để tự động hóa quy trình, tối ưu hóa năng suất, nâng cao chất lượng và hiệu quả sản xuất, kinh doanh được ghi nhận trong nhóm tiêu chí xét tôn vinh.

Ngoài nghĩa vụ tài chính, thuế và các khoản thu khác của ngân sách nhà nước, doanh nghiệp phải bảo đảm việc làm ổn định, mức thu nhập của người lao động không thấp hơn mức thu nhập trung bình của ngành, lĩnh vực; thực hiện đầy đủ, kịp thời các chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và các chính sách liên quan.

Doanh nghiệp cũng phải thực hiện tốt công tác an sinh xã hội, tích cực tham gia các phong trào thi đua và phát triển tổ chức Đảng, Công đoàn, các tổ chức quần chúng nếu có. Đồng thời, không có vụ việc vi phạm pháp luật đã được cơ quan có thẩm quyền kết luận.

Không được thu kinh phí của doanh nhân, doanh nghiệp tham gia xét tặng

Quyết định 45/2026/QĐ-TTg cũng quy định cụ thể về hồ sơ, thủ tục tổ chức xét tôn vinh, trao tặng danh hiệu, giải thưởng ở phạm vi toàn quốc và cấp tỉnh.

Đối với chương trình tổ chức trong phạm vi toàn quốc, hồ sơ phải có văn bản đề nghị của cơ quan, tổ chức, đơn vị thuộc bộ, ngành, đoàn thể Trung ương; đề án tổ chức và quy chế xét tặng danh hiệu, giải thưởng.

Đề án phải nêu rõ tên danh hiệu, giải thưởng, mục đích, yêu cầu, thời gian, địa điểm, phạm vi và hình thức tổ chức; số lượng, cơ cấu danh hiệu, giải thưởng; thành phần Ban Tổ chức và Hội đồng xét tôn vinh, trao tặng.

Trong đó, Trưởng Ban Tổ chức và Chủ tịch Hội đồng xét tặng là lãnh đạo bộ, ngành, đoàn thể Trung ương hoặc lãnh đạo tỉnh, thành phố. Thành viên Hội đồng gồm đại diện các cơ quan liên quan, chuyên gia am hiểu và có trình độ về ngành, lĩnh vực, nội dung của danh hiệu, giải thưởng.

Đề án cũng phải có phương án tài chính, nêu rõ nguồn thu, nguyên tắc thu, nguyên tắc chi, nội dung chi, trách nhiệm quản lý tài chính và tổ chức thực hiện. Đặc biệt, đơn vị tổ chức phải cam kết không thu kinh phí của doanh nhân, doanh nghiệp tham gia danh hiệu, giải thưởng dưới bất kỳ hình thức nào.

Quy chế xét tặng phải quy định ngành nghề, đối tượng tham dự, tiêu chí xét tặng, cách thức tổ chức xét tặng và các trường hợp bị thu hồi danh hiệu, giải thưởng đã trao.

Cơ quan, tổ chức, đơn vị lập hồ sơ trình Thủ trưởng bộ, ngành, đoàn thể Trung ương thông qua cơ quan tham mưu thực hiện công tác thi đua, khen thưởng cấp bộ. Trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ, cơ quan tham mưu có trách nhiệm thẩm định, trình Thủ trưởng bộ, ngành, đoàn thể Trung ương quyết định.

Đối với chương trình tổ chức trong phạm vi cấp tỉnh, hồ sơ gồm văn bản đề nghị của sở, ban, ngành thuộc tỉnh, thành phố và đề án tổ chức. Đề án phải nêu rõ ngành nghề, đối tượng tham dự, tiêu chí, cách thức và quy trình xét tặng; đồng thời cam kết không thu kinh phí của đối tượng tham gia dưới bất kỳ hình thức nào.

Sở, ban, ngành lập hồ sơ trình Chủ tịch UBND cấp tỉnh thông qua cơ quan chuyên trách công tác thi đua, khen thưởng cấp tỉnh. Trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ, cơ quan chuyên trách có trách nhiệm thẩm định, trình Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định.

Trường hợp UBND cấp tỉnh đã ban hành quy chế về tổ chức xét tôn vinh, trao tặng danh hiệu, giải thưởng cho doanh nhân, doanh nghiệp phù hợp với các quy định của Quyết định 45/2026/QĐ-TTg, việc tổ chức xét tôn vinh, trao tặng được thực hiện theo quy chế của địa phương.

Quyết định 45/2026/QĐ-TTg có hiệu lực từ ngày 1/10/2026, thay thế Quyết định số 01/2026/QĐ-TTg ngày 1/1/2026 của Thủ tướng Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng.