Thanh Hóa tìm lời giải cho gần 500 trụ sở công dôi dư

Sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, Thanh Hóa dự kiến còn 166 xã, phường. Cùng với việc giảm mạnh đầu mối hành chính, toàn tỉnh đang tồn đọng gần 500 cơ sở nhà, đất công dôi dư chưa được xử lý dứt điểm.

Để giải quyết vấn đề này, UBND tỉnh đã ban hành quyết định chuyển giao hơn 300 tài sản công là cơ sở nhà, đất dôi dư cho 72 xã, phường quản lý, khai thác và xử lý theo quy định.

Danh mục tài sản chuyển giao rất đa dạng, bao gồm trụ sở UBND xã cũ, trường học, trung tâm văn hóa, nhà làm việc của các cơ quan, đơn vị và nhiều cơ sở khác không còn nhu cầu sử dụng sau sáp nhập.

Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm tránh tình trạng "cửa đóng then cài", nhà công bỏ không trong thời gian dài, gây xuống cấp tài sản và lãng phí nguồn lực ngân sách nhà nước.

Tuy nhiên, việc chuyển giao mới chỉ là bước khởi đầu. Bài toán lớn hơn nằm ở việc khai thác như thế nào để các cơ sở này thực sự phát huy giá trị.

Thực tế cho thấy, nhiều địa phương trên cả nước từng gặp khó khăn khi xử lý tài sản công dôi dư. Một số trụ sở nằm ở vị trí thuận lợi nhưng thiếu cơ chế khai thác; một số công trình xuống cấp, cần nguồn kinh phí lớn để cải tạo; nhiều nơi chưa xác định được nhu cầu sử dụng phù hợp.

Nhận diện rõ nguy cơ đó, Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa đã yêu cầu các sở, ngành, địa phương khẩn trương rà soát, hoàn thiện các quy định về tiêu chuẩn, định mức sử dụng tài sản công; xây dựng phương án quản lý, khai thác và xử lý đối với từng cơ sở nhà đất dôi dư.

Sở Tài chính được giao vai trò đầu mối, trực tiếp làm việc với từng xã, phường để hướng dẫn xây dựng phương án sử dụng, xác định lộ trình và trách nhiệm thực hiện. Đồng thời, Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh được giao xây dựng bảng giá cho thuê đối với các cơ sở đủ điều kiện khai thác nhằm nhanh chóng đưa tài sản vào sử dụng.

Yêu cầu xuyên suốt được đặt ra là không để tài sản công bị bỏ hoang, thất thoát hoặc sử dụng sai mục đích.

Trong bối cảnh nguồn lực đầu tư công còn nhiều hạn chế, các cơ sở nhà đất dôi dư không nên chỉ được nhìn nhận là tài sản cần bảo quản mà phải trở thành nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Nhiều chuyên gia cho rằng cần chuyển từ tư duy "giữ tài sản" sang tư duy "khai thác tài sản". Những trụ sở còn tốt có thể chuyển đổi thành trung tâm sinh hoạt cộng đồng, nhà văn hóa, cơ sở giáo dục, y tế, điểm sinh hoạt cho các tổ chức đoàn thể. Các vị trí thuận lợi có thể được cho thuê theo quy định để tạo nguồn thu cho ngân sách địa phương.

Đối với những cơ sở không còn nhu cầu sử dụng hoặc không phù hợp với quy hoạch phát triển, cần mạnh dạn thực hiện các thủ tục điều chuyển, thanh lý hoặc đấu giá theo quy định pháp luật để thu hồi nguồn lực đầu tư cho các công trình thiết yếu khác.

Việc áp dụng các quy định mới tại Nghị định số 108/2024/NĐ-CP và Nghị định số 186/2025/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý thuận lợi hơn cho quá trình khai thác và xử lý tài sản công dôi dư.

Dù lãnh đạo tỉnh Thanh Hóa đã ban hành nhiều chỉ đạo cụ thể, thành công của quá trình xử lý tài sản công vẫn phụ thuộc rất lớn vào sự chủ động của chính quyền cơ sở.

Các xã, phường là đơn vị trực tiếp tiếp nhận tài sản cần nhanh chóng rà soát hiện trạng, đánh giá nhu cầu thực tế của địa phương, xây dựng phương án khai thác khả thi và có tính lâu dài. Mỗi cơ sở nhà đất cần được xem xét như một nguồn lực phát triển thay vì chỉ là một công trình cần quản lý.

Bên cạnh đó, công tác giám sát, thanh tra và công khai phương án sử dụng tài sản cũng cần được tăng cường nhằm bảo đảm tính minh bạch, ngăn ngừa thất thoát, lợi ích nhóm hoặc sử dụng sai mục đích.

Sắp xếp đơn vị hành chính là chủ trương lớn nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước. Song cùng với thành quả tinh gọn bộ máy là bài toán quản lý hàng trăm cơ sở nhà đất dôi dư.

Với gần 500 trụ sở, nhà đất công đang chờ được xử lý, Thanh Hóa đang đứng trước cả thách thức lẫn cơ hội. Nếu có giải pháp phù hợp, đây sẽ là nguồn lực đáng kể để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao chất lượng dịch vụ công và tạo thêm nguồn thu cho ngân sách địa phương.

Theo chủ trương, Thanh Hóa sẽ sắp xếp hàng nghìn thôn, tổ dân phố, ngoài ra cũng báo cáo cấp có thẩm quyền tinh gọn số xã, phường hiện có. Tài sản công dôi dư theo đó tiếp tục sẽ tăng lên. Cần sự chủ động, quyết liệt từ cơ quan quản lý để tài sản công không rơi vào tình huống phơi mưa dầm nắng.

Điều quan trọng là quá trình xử lý phải được thực hiện quyết liệt, minh bạch, đúng quy định và gắn với nhu cầu phát triển thực tế của từng địa phương. Chỉ khi đó, những trụ sở dôi dư sau sắp xếp mới thực sự được "đánh thức", trở thành tài sản sinh lợi cho cộng đồng thay vì là gánh nặng trong quản lý tài sản công.