Siết an toàn thực phẩm từ cánh đồng đến bàn ăn

Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) gồm 9 chương, 75 điều, đang được Bộ Y tế cập nhật, hoàn thiện với nhiều nội dung đổi mới trong phương thức quản lý, kiểm soát an toàn thực phẩm (ATTP).

Một trong những chính sách nền tảng của dự thảo là quản lý ATTP dựa trên kiểm soát nguy cơ theo chuỗi cung ứng, hướng tới kiểm soát toàn bộ quá trình từ sản xuất ban đầu đến khi thực phẩm đến tay người tiêu dùng, tiệm cận phương thức quản lý đang được áp dụng tại nhiều nước phát triển.

Theo đó, phạm vi quản lý sẽ được mở rộng và bao quát toàn bộ chuỗi cung ứng thực phẩm, từ trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản, thu hái, đánh bắt, khai thác, giết mổ, sơ chế, chế biến đến phân phối, lưu thông trên thị trường và tiêu dùng.

Kiểm soát nguy cơ xuyên suốt chuỗi cung ứng

Dự thảo bổ sung các quy định về giới hạn tồn dư thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật và các tác nhân gây ô nhiễm trong thực phẩm. Đồng thời, dự thảo quy định điều kiện đối với một số nhóm cơ sở sản xuất thực phẩm và xây dựng phương thức quản lý phù hợp với đặc thù của từng nhóm thực phẩm.

Cùng với việc tăng cường kiểm soát tại các khâu trong chuỗi cung ứng, vai trò của cơ quan quản lý nhà nước và các cơ sở kiểm nghiệm cũng được đề xuất nâng cao. Các cơ quan chức năng sẽ chủ động hơn trong hoạt động kiểm tra, giám sát và lấy mẫu thực phẩm đang lưu thông trên thị trường, qua đó góp phần phát hiện sớm các nguy cơ mất ATTP và có biện pháp xử lý kịp thời.

Dự thảo Luật cũng đề xuất cải cách phương thức quản lý và cơ chế kiểm tra thực phẩm trên thị trường, hướng tới quản lý sản phẩm theo toàn bộ vòng đời. Theo cách tiếp cận này, tất cả thực phẩm lưu hành trên thị trường sẽ được giám sát trên cơ sở đánh giá nguy cơ thay vì chỉ tập trung vào kiểm tra trước khi sản phẩm được đưa ra thị trường.

Đối với giai đoạn trước lưu hành, từng nhóm thực phẩm sẽ được áp dụng phương thức quản lý phù hợp. Trong khi đó, ở giai đoạn sau lưu hành, cơ quan quản lý sẽ tập trung vào các hoạt động giám sát, phân tích nguy cơ, phòng ngừa, xử lý sự cố và truy xuất nguồn gốc.

Các hoạt động này dự kiến được thực hiện thông qua hệ thống thông tin ATTP thống nhất từ Trung ương đến địa phương, tạo cơ sở để nâng cao khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu và phản ứng nhanh khi phát sinh nguy cơ hoặc sự cố về ATTP.

Theo Bộ Y tế, cách tiếp cận mới sẽ góp phần chuyển mạnh từ tiền kiểm sang quản lý dựa trên đánh giá nguy cơ kết hợp với hậu kiểm, qua đó vừa tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, vừa nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về ATTP.

Đẩy mạnh số hóa, siết quản lý thức ăn đường phố

Một điểm đáng chú ý khác trong Dự thảo Luật là định hướng số hóa công tác quản lý ATTP và xây dựng hệ thống thông tin dữ liệu ATTP quốc gia theo hướng liên thông, thống nhất.

Việc xây dựng hệ thống dữ liệu dùng chung được kỳ vọng hỗ trợ cơ quan quản lý trong theo dõi, giám sát, phân tích nguy cơ, truy xuất nguồn gốc và xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình lưu thông, tiêu dùng thực phẩm.

Bên cạnh đó, Dự thảo cũng đề cập việc nâng cao hiệu quả quản lý đối với thức ăn đường phố và các loại hình cung cấp suất ăn tập thể. Đây là những lĩnh vực có phạm vi hoạt động rộng, liên quan trực tiếp đến đời sống hằng ngày của người dân và tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng nếu không được kiểm soát chặt chẽ.

Việc tăng cường quản lý các loại hình này được đặt trong tổng thể đổi mới phương thức quản lý ATTP, với trọng tâm là phòng ngừa nguy cơ, giám sát thường xuyên và xử lý kịp thời các vi phạm, sự cố.

Dự án Luật ATTP (sửa đổi) đã được Chính phủ xem xét, cho ý kiến tại phiên họp chuyên đề xây dựng pháp luật tháng 8/2026. Theo kế hoạch, Chính phủ dự kiến trình Quốc hội xem xét, thông qua dự án Luật tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI vào tháng 10/2026.

Nếu được thông qua, các quy định mới được kỳ vọng tạo chuyển biến trong phương thức quản lý ATTP, từ cách tiếp cận chủ yếu dựa trên kiểm tra hành chính sang quản lý theo nguy cơ và theo toàn bộ chuỗi cung ứng. Qua đó, công tác phòng ngừa, phát hiện và xử lý nguy cơ mất ATTP sẽ được tăng cường, hướng tới mục tiêu cao nhất là bảo vệ sức khỏe người dân.