Sắc xuân miền biên viễn

Có một loài hoa gắn liền với hơi thở của Tết, đó là hoa đào. Với đồng bào vùng cao, hoa đào không chỉ là một loài hoa, mà là biểu tượng của hy vọng. Giữa cái lạnh tái tê của những ngày cuối năm, sắc hồng dịu ngọt của đào như một ngọn lửa nhỏ, âm thầm lan tỏa hơi ấm và nhắc nhở rằng mùa xuân đã về. Đó là khoảnh khắc kỳ diệu khi vạn vật bừng tỉnh, khép lại giấc ngủ đông để chào đón một vòng quay mới đầy nắng ấm.

Tại "thủ phủ" hoa đào Tả Phìn (Sa Pa), những gốc đào cổ thụ rêu phong, xù xì bắt đầu "thức giấc", bung nở sắc thắm đặc trưng len lỏi vào từng nếp nhà gỗ, tạo nên bức tranh đối lập giữa vẻ thô mộc của đại ngàn và nét thanh tao của hoa xuân.

Khác với vẻ yểu điệu của đào bích, đào phai miền xuôi, đào Sa Pa mang cái hồn cốt của núi rừng Tây Bắc. Sinh trưởng ở độ cao gần 2.000m, quanh năm hứng gió rét và sương muối, những gốc đào nơi đây luyện được lớp vỏ xù xì, mốc thếch địa y, nhưng bên trong lại ẩn chứa sức sống mãnh liệt. Chính cái vẻ "cổ thụ", phong trần ấy lại là thứ mà người chơi đào sành sỏi khao khát.

Từ một loại cây mọc hoang hoặc chỉ trồng để lấy quả, đồng bào các xã Ngũ Chỉ Sơn, Tả Phìn đã biết biến lợi thế khí hậu thành "mỏ vàng". Thu nhập từ vụ đào Tết không chỉ giúp họ có một cái Tết ấm no mà còn là nguồn vốn tái sản xuất, cải thiện đời sống, xây dựng nhà cửa khang trang. Đây là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của việc khai thác đặc sản địa phương đúng hướng.

Cây đào được trồng cạnh nhà, sát bờ rào dọc lối đi hay trên nương rẫy, đó là điểm đặc sắc rất riêng có của đồng bào dân tộc Mông vùng Cao nguyên đá. Bởi người Mông quan niệm cây đào là người bạn thân thiết, biểu trưng cho sức sống mãnh liệt và khát vọng sinh tồn của dân tộc.

Đó là giống đào địa phương, còn gọi là đào ta hay đào rừng, hoa có cánh to, màu hồng tươi tắn, nở đều và lâu rụng. Có lẽ được nuôi dưỡng bằng những hạt đất chắt chiu trong sườn núi đá, bằng cái lạnh cắt da cắt thịt mà cây đào trở nên kiên cường.

Vẻ đẹp của hoa đào nay đã vượt qua ranh giới của những bản làng để có mặt trong không gian Tết của người dân phố thị. Những cành đào rêu mốc, mang đậm dấu ấn của núi rừng được săn đón bởi dáng vẻ độc đáo, không lẫn vào đâu được. Chính sự yêu chuộng này đã biến cây đào thành “cây thoát nghèo”, giúp người dân rẻo cao có thêm thu nhập từ vốn quý của quê hương. Để rồi khi xuân tới, nhìn đào nở, người ta không chỉ thấy hoa đẹp mà còn thấy cả một sự gắn kết bền chặt giữa con người và thiên nhiên.

Một cành đào nở giữa bản làng, vừa mang nét dịu dàng tĩnh lặng, vừa ẩn chứa nhịp sống náo nức, hồi sinh. Mùa xuân gõ cửa bằng những cánh hoa, bằng tiếng khèn môi nồng nàn quyện vào gió núi và những câu hát lượn dặt dìu bên dòng suối mát, thắp lên lời hẹn thề của đôi lứa yêu nhau. Đứng trước sự giao hòa của đất trời, người ta chợt thấy thời gian như ngưng đọng; tâm hồn trở nên dung dị, bình yên và trẻ lại như chính sức sống vĩnh cửu của nàng xuân.