Quy định mới về thôn, tổ dân phố: Hà Nội, TP.HCM phải đạt tối thiểu 500-700 hộ

Nghị định được ban hành nhằm thực hiện Kết luận số 34-KL/TW ngày 18/5/2026 của Bộ Chính trị về sắp xếp thôn, tổ dân phố và bố trí, sử dụng đội ngũ người hoạt động không chuyên trách ở cơ sở phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Theo Chính phủ, Nghị định số 185/2026/NĐ-CP gồm 5 chương, 20 điều, quy định tương đối toàn diện về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố cũng như chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở địa bàn dân cư.

Quy định cụ thể tiêu chuẩn số hộ của thôn, tổ dân phố

Nghị định quy định rõ tiêu chuẩn quy mô số hộ gia đình đối với thôn, tổ dân phố theo từng khu vực.

Cụ thể, tại Hà Nội và TP.HCM, thôn phải có từ 500 hộ gia đình trở lên, trong khi tổ dân phố phải có tối thiểu 700 hộ.

Tại vùng trung du và miền núi phía Bắc, thôn phải có từ 150 hộ trở lên, tổ dân phố từ 300 hộ trở lên.

Đối với vùng đồng bằng sông Hồng, tiêu chuẩn được quy định là từ 400 hộ đối với thôn và từ 550 hộ đối với tổ dân phố.

Tại khu vực Bắc Trung Bộ, thôn phải đạt tối thiểu 350 hộ, tổ dân phố từ 450 hộ trở lên.

Ở khu vực duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, thôn phải có từ 300 hộ, tổ dân phố từ 450 hộ.

Đối với vùng Đông Nam Bộ và đồng bằng sông Cửu Long, thôn phải đạt từ 400 hộ trở lên, tổ dân phố từ 550 hộ trở lên.

Nghị định cũng cho phép áp dụng quy mô hộ gia đình thấp hơn đối với các địa bàn có yếu tố đặc thù như miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, khu vực biên giới, hải đảo, nơi dân cư sinh sống phân tán hoặc giao thông đi lại khó khăn.

UBND cấp tỉnh sẽ hướng dẫn cụ thể việc áp dụng đối với các trường hợp đặc thù này nhằm bảo đảm phù hợp điều kiện thực tế, yêu cầu quản lý địa bàn, quốc phòng, an ninh và tính ổn định của cộng đồng dân cư.

Quy định rõ trình tự thành lập, sắp xếp, giải thể thôn, tổ dân phố

Theo Nghị định, căn cứ tiêu chuẩn và hướng dẫn của UBND cấp tỉnh, UBND cấp xã sẽ xây dựng đề án thành lập, sắp xếp hoặc tổ chức lại thôn, tổ dân phố để trình HĐND cùng cấp xem xét, quyết định.

Trước khi trình cấp có thẩm quyền, UBND cấp xã phải tổ chức lấy ý kiến Nhân dân bằng hình thức phù hợp theo quy định về thực hiện dân chủ ở cơ sở.

Hồ sơ thành lập hoặc sắp xếp thôn, tổ dân phố gồm tờ trình của UBND cấp xã; đề án thành lập, sắp xếp; báo cáo tổng hợp, tiếp thu ý kiến người dân và dự thảo nghị quyết của HĐND cấp xã.

Đối với đặc khu không tổ chức cấp chính quyền địa phương, UBND đặc khu sẽ trực tiếp tổ chức xây dựng đề án, lấy ý kiến Nhân dân và ban hành quyết định thành lập, sắp xếp hoặc tổ chức lại thôn, tổ dân phố.

Nghị định cũng quy định cụ thể trình tự, thủ tục giải thể, đổi tên thôn, tổ dân phố hoặc ghép cụm dân cư vào thôn, tổ dân phố hiện có.

Theo đó, UBND cấp xã phải xây dựng phương án hoặc tờ trình, tổ chức lấy ý kiến Nhân dân, tổng hợp giải trình trước khi trình HĐND cấp xã xem xét, quyết định.

Đối với việc ghép cụm dân cư, việc lấy ý kiến sẽ được thực hiện tại cả cụm dân cư được ghép và thôn, tổ dân phố tiếp nhận.

Tại các đặc khu không tổ chức cấp chính quyền địa phương, UBND đặc khu sẽ thực hiện toàn bộ quy trình và ban hành quyết định theo thẩm quyền.

Nghị định số 185/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 26/5/2026. Đồng thời, các quy định liên quan đến người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố tại Nghị định số 33/2023/NĐ-CP cũng chính thức bị bãi bỏ kể từ thời điểm nghị định mới có hiệu lực.