Phú Thọ: Gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa Đất Tổ

Lan tỏa giá trị văn hóa Đất Tổ

Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ, giai đoạn 2021-2025, tỉnh Phú Thọ đã dành nguồn lực cho công tác bảo tồn, tôn tạo di tích. Hơn 250 lượt di tích được tu bổ, sửa chữa, mang lại diện mạo mới và đảm bảo sự bền vững cho các công trình kiến trúc cổ. Điều này không chỉ bảo vệ những chứng tích lịch sử mà còn tạo điều kiện thuận lợi hơn cho du khách và người dân tiếp cận, tìm hiểu về cội nguồn.

Hàng loạt quy hoạch di tích quốc gia đặc biệt đã được triển khai đồng bộ, bao gồm các địa điểm mang tính biểu tượng như: Đền Hùng, hang Xóm Trại và mái đá làng Vành, đình Thổ Tang và tháp Bình Sơn, hay quần thể Tây Thiên - Tam Đảo.

Đến tháng 10/2025, Phú Thọ có 2.778 di tích, trong đó có 979 di tích được xếp hạng, bao gồm 6 di tích quốc gia đặc biệt, 176 di tích quốc gia và 797 di tích cấp tỉnh. Bên cạnh đó, 6 bảo vật quốc gia cùng hàng nghìn di vật, cổ vật quý giá đang được lưu giữ cẩn trọng tại Bảo tàng Hùng Vương, các bảo tàng tư nhân và các di tích lịch sử văn hóa trên địa bàn.

Không chỉ chú trọng di sản vật thể, Phú Thọ còn đặc biệt quan tâm đến việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể. Tỉnh Phú Thọ hiện có gần 2.000 di sản phi vật thể, trong đó 5 di sản đã được UNESCO ghi danh, khẳng định vị thế quốc tế của văn hóa Đất Tổ. Điều đáng tự hào là Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ và Hát Xoan Phú Thọ được công nhận là di sản với tư cách chủ thể.

Để tiếp tục gìn giữ và phát huy những giá trị, tỉnh Phú Thọ đang khẩn trương hoàn thiện 15 hồ sơ khoa học trình Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch để đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Hơn 40 di sản phi vật thể đã được bảo tồn, phục dựng, góp phần giữ gìn sự sống động và sức lan tỏa của các loại hình nghệ thuật dân gian, lễ hội truyền thống.

Đầu tư cho công tác bảo tồn

Tổng nguồn lực đầu tư cho công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa trong giai đoạn 2021-2025 đạt hơn 1.100 tỷ đồng, bao gồm 430,5 tỷ đồng từ ngân sách Trung ương, 20,3 tỷ đồng từ chương trình mục tiêu quốc gia, 305,2 tỷ đồng từ ngân sách tỉnh và đặc biệt là 344 tỷ đồng từ nguồn xã hội hóa. Sự tham gia của cộng đồng và các tổ chức xã hội hóa đã thể hiện trách nhiệm chung đối với việc bảo vệ di sản.

Tỉnh Phú Thọ cũng đã ban hành và triển khai nhiều cơ chế, chính sách đặc thù nhằm thúc đẩy công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa. Nổi bật là Nghị quyết hỗ trợ đầu tư tu bổ di tích được xếp hạng, hỗ trợ người trông coi di tích, nghệ nhân được phong tặng danh hiệu; Kế hoạch hỗ trợ chống xuống cấp di tích; và Đề án bảo tồn và phát huy giá trị Hát Xoan, văn hóa dân tộc Mường và Nền văn hóa Hòa Bình. Những chính sách này không chỉ cung cấp nguồn lực mà còn tạo hành lang pháp lý vững chắc cho công tác bảo tồn.

Công tác bảo tồn di sản tại tỉnh Phú Thọ không chỉ dừng lại ở việc gìn giữ mà còn hướng đến phát huy giá trị trong giáo dục truyền thống yêu nước, khơi dậy niềm tự hào dân tộc và phát triển du lịch bền vững. Nhiều di tích, lễ hội truyền thống đã trở thành điểm đến hấp dẫn, thu hút đông đảo du khách, đóng góp tích cực vào tăng trưởng du lịch và phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Song song đó, công tác nghiệp vụ bảo tàng cũng được quan tâm đặc biệt với hơn 50.000 hiện vật được sưu tầm, lưu trữ, tư liệu hóa, phục vụ công tác bảo tồn và nghiên cứu. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ còn đẩy mạnh truyền thông, tổ chức các trưng bày chuyên đề như “Phú Thọ - 80 năm vững bước phát triển và hội nhập” và tham gia Triển lãm thành tựu kinh tế - xã hội chào mừng 80 năm Quốc khánh.

Đến nay, Phú Thọ đã công bố 571 di sản văn hóa phi vật thể và đang xây dựng hồ sơ đề nghị đưa 03 di sản mới vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Điều này một lần nữa khẳng định vị thế và sức sống trường tồn của văn hóa vùng đất Tổ trong dòng chảy văn hóa dân tộc Việt Nam.