“Niềm tin Công lý” số 2: Xét xử trực tuyến - Dấu ấn trong cải cách tư pháp

Tiếp nối số đầu tiên với chủ đề “Tòa án điện tử - Bước tiến vì Công lý”, chương trình “Niềm tin Công lý” trên VTV1 kỳ này dành thời lượng phản ánh một nội dung đang nhận được sự quan tâm trong quá trình chuyển đổi số của hệ thống Tòa án: xét xử trực tuyến.

Điểm nhấn của chương trình là phiên tòa xét xử vụ án ma túy VN10 do Tòa án nhân dân TP.HCM tổ chức. Đây là vụ án có quy mô đặc biệt lớn với 227 bị cáo, hơn 40.000 bút lục và hơn 120 luật sư tham gia.

Để tổ chức phiên tòa vừa bảo đảm yêu cầu xét xử theo quy định của pháp luật, vừa bảo đảm an ninh, trật tự, Tòa án đã lựa chọn hình thức xét xử trực tiếp kết hợp trực tuyến.

Phiên tòa được kết nối giữa hai điểm cầu cách nhau hơn 50km. Tại điểm cầu trung tâm, Hội đồng xét xử cùng những người tham gia tố tụng theo quy định có mặt trực tiếp; trong khi 214 bị cáo đang bị tạm giam tham gia phiên tòa thông qua hệ thống trực tuyến tại Trại tạm giam Chí Hòa - cơ sở T30.

Hai điểm cầu ở hai không gian địa lý khác nhau nhưng được vận hành trong một phiên tòa thống nhất. Mô hình này đặt ra yêu cầu cao về hạ tầng kỹ thuật, công tác phối hợp cũng như việc bảo đảm đầy đủ các quyền tố tụng của những người tham gia phiên tòa.

Tại phiên tòa VN10, dấu ấn chuyển đổi số không chỉ nằm ở việc kết nối hai điểm cầu. Hồ sơ điện tử, tài liệu và chứng cứ cũng được khai thác trên môi trường số, mở ra một cách thức tổ chức xét xử mới.

Từ một phiên tòa có quy mô đặc biệt lớn, chương trình đặt ra câu hỏi: Khi công nghệ ngày càng được đưa sâu vào phòng xử án, xét xử trực tuyến đang tạo ra những thay đổi như thế nào đối với hoạt động tư pháp?

Câu trả lời sẽ được “Niềm tin Công lý” số 2 làm rõ thông qua thực tiễn tổ chức phiên tòa VN10, từ bài toán bảo đảm an ninh, giảm áp lực về nhân lực, chi phí dẫn giải, đến việc khai thác hồ sơ và chứng cứ trên môi trường điện tử.

Theo số liệu thống kê, từ ngày 1/1/2022 đến hết ngày 11/9/2026, các Tòa án đã phối hợp với các cơ quan tiến hành tố tụng tổ chức xét xử trực tuyến 66.852 vụ án; riêng trong năm công tác 2026 đã tổ chức xét xử trực tuyến 12.887 vụ án.

Việc triển khai xét xử trực tuyến trong thời gian qua cũng mang lại hiệu quả đáng kể về sử dụng nguồn lực. Theo tính toán của các đơn vị chuyên môn thuộc Tòa án nhân dân tối cao, hơn 66.000 vụ án được xét xử trực tuyến đã ước tính tiết kiệm hơn 100 tỷ đồng cho ngân sách nhà nước.

Những con số này cho thấy xét xử trực tuyến đang từng bước trở thành một phương thức được triển khai trong thực tiễn, gắn với quá trình chuyển đổi số và hiện đại hóa hoạt động của hệ thống Tòa án.

Thông qua câu chuyện từ phiên tòa VN10, “Niềm tin Công lý” số 2 không chỉ phản ánh một cách thức tổ chức xét xử mới mà còn cho thấy công nghệ đang từng bước trở thành một phần của quá trình cải cách tư pháp.

Từ hai điểm cầu cách nhau hơn 50km đến một phiên tòa thống nhất trong môi trường số, từ hồ sơ giấy đến khai thác dữ liệu điện tử, những thay đổi ấy đang mở ra một phương thức tổ chức hoạt động tư pháp hiện đại, hiệu quả và minh bạch hơn.

“Niềm tin Công lý” số 2 - “Xét xử trực tuyến - Dấu ấn trong cải cách tư pháp”, phát sóng lúc 20 giờ 50 phút tối thứ Tư trên Kênh VTV1 - Đài Truyền hình Việt Nam.