Những điểm chính trong dự thảo Luật Dân số

Trình bày Tờ trình về dự thảo Luật Dân số, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết, công tác dân số có nội hàm rộng, liên quan đến nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội. Trong khi đó, các yếu tố về quy mô, cơ cấu, phân bố và chất lượng dân số đã được điều chỉnh rải rác trong nhiều đạo luật khác nhau như Luật Trẻ em, Luật Người cao tuổi, Luật Bình đẳng giới, Luật Cư trú, Luật Giáo dục, Luật Bảo hiểm y tế, Luật Khám bệnh, chữa bệnh..

Dự thảo gồm 08 chương, 28 điều, tập trung vào các chính sách cốt lõi, không trùng lặp, gồm: duy trì mức sinh thay thế; giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh; thích ứng với già hóa dân số; nâng cao chất lượng dân số; truyền thông - vận động - giáo dục về dân số; và bảo đảm các điều kiện thực hiện công tác dân số.

Dự thảo đưa ra các chính sách khuyến khích sinh đủ hai con, trong đó có hỗ trợ tài chính cho phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi, phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người, và phụ nữ tại các địa phương có mức sinh thấp. Ngoài ra, phụ nữ thuộc các nhóm đối tượng này được ưu tiên mua hoặc thuê nhà ở xã hội, tăng thời gian nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai.

Dự thảo bổ sung các biện pháp đồng bộ, tăng cường truyền thông thay đổi định kiến giới, kiểm soát hành vi lựa chọn giới tính thai nhi, đồng thời yêu cầu Chính phủ định kỳ công bố danh sách địa phương có mức mất cân bằng cao hoặc đã đạt cân bằng tự nhiên để có chính sách can thiệp phù hợp.

Dự thảo dành riêng một chương quy định các chính sách hỗ trợ chăm sóc người cao tuổi, khuyến khích phát triển dịch vụ chăm sóc dài hạn, chăm sóc tại cộng đồng; phát triển nguồn nhân lực lão khoa, đào tạo đội ngũ y, bác sĩ, nhân viên xã hội phục vụ người cao tuổi...

Theo Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan, việc ban hành Luật Dân số không chỉ kế thừa các quy định hiện hành mà còn hướng đến một khung chính sách hiện đại, nhân văn, linh hoạt, góp phần xây dựng dân số phát triển toàn diện, thích ứng với già hóa, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và bảo đảm an sinh xã hội bền vững.

Báo cáo tóm tắt Thẩm tra Dự thảo Luật Dân số, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh khẳng định, dự thảo luật đã thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng về công tác dân số, phù hợp với Hiến pháp và cơ bản bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ trong hệ thống pháp luật.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra cũng đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, bổ sung một số nội dung cụ thể để bảo đảm tính khả thi và thống nhất giữa Tờ trình, dự thảo Luật và các báo cáo thành phần, đồng thời đánh giá kỹ lưỡng tác động của chính sách, nguồn lực thực hiện và kinh nghiệm quốc tế phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Ủy ban đề nghị cơ quan soạn thảo bổ sung và có giải pháp đối với các vấn đề, như: chính sách tổng thể về công tác dân số; giải pháp duy trì mức sinh thay thế, kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh; thích ứng với già hóa dân số và nâng cao chất lượng cuộc sống người cao tuổi; nâng cao chất lượng dân số toàn diện.