Nâng cao trách nhiệm trong thi hành án hành chính

Báo cáo của Tòa án nhân dân tối cao về kết quả công tác của các Tòa án trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV cho thấy, việc thụ lý, xét xử giải quyết các vụ án hành chính đã trở thành “điểm sáng” rất đáng ghi nhận. Theo đó, ở nhiệm kỳ này, Tòa án đã thụ lý 46.254 vụ; đã giải quyết, xét xử 43.930 vụ; đạt tỷ lệ 94,98% (Nghị quyết Quốc hội yêu cầu trên 60%). Chỉ tính riêng năm 2025, các Tòa án đã thụ lý 12.901 vụ; đã giải quyết, xét xử được 10.577 vụ; đạt tỷ lệ 81,99%, cao hơn năm trước 5,07%, vượt 21,99% so với chỉ tiêu Nghị quyết Quốc hội giao. Tính đến ngày 30/9/2025, không có vụ án hành chính nào để quá thời hạn giải quyết do nguyên nhân chủ quan.

Kết quả thi hành án hành chính trong năm 2025 cho thấy, các cơ quan hành chính Nhà nước đã thi hành xong 868 bản án, quyết định (giảm 27 bản án so với năm 2024). Các cơ quan thi hành án dân sự đã thực hiện theo dõi 2.105 bản án, quyết định, trong đó, đã ban hành văn bản thông báo tự nguyện thi hành án đối với 1.520 bản án; đăng tải công khai 532 quyết định buộc thi hành án hành chính của Tòa án...

Bên cạnh kết quả nói trên, việc thi hành đối với án hành chính vẫn còn gặp không ít khó khăn. Chính phủ cũng thẳng thắn nhìn nhận, vẫn còn nhiều bản án, quyết định của Tòa án về vụ án hành chính đã có hiệu lực pháp luật nhưng chưa được thi hành xong.

Một trong những nguyên nhân dẫn đến thực trạng này là do số bản án hành chính phải thi hành có xu hướng ngày càng tăng cao. Trong khi đó, hầu hết các bản án hành chính chưa thi hành xong có liên quan đến lĩnh vực đất đai - vấn đề vốn được coi là phức tạp. Một số địa phương, cơ quan, người có thẩm quyền trong cơ quan Nhà nước là bên phải thi hành án chưa dành sự quan tâm đúng mức và đầy đủ cho công tác thi hành án hành chính trên địa bàn. Thủ trưởng cơ quan cấp trên trực tiếp của một số cơ quan, người phải thi hành án chưa quyết liệt trong việc chỉ đạo đôn đốc, kiểm tra, xem xét, xử lý trách nhiệm đối với người phải thi hành án thuộc thẩm quyền quản lý có hành vi chậm thi hành án, không chấp hành, chấp hành không đúng hoặc không đầy đủ nội dung bản án, quyết định của Tòa án.

Pháp luật hiện hành quy định, người đứng đầu cơ quan, tổ chức, cá nhân là người phải thi hành án có trách nhiệm xử lý kỷ luật đối với cá nhân thuộc phạm vi quản lý có hành vi chậm thi hành án, không chấp hành bản án, quyết định của Tòa án. Công chức, viên chức có hành vi vi phạm pháp luật về thi hành án hành chính thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm và vị trí công tác có thể bị xử lý kỷ luật. Cơ quan, tổ chức, cá nhân cố ý không chấp hành án hoặc cản trở thi hành án tùy từng trường hợp mà bị xử phạt vi phạm hành chính.

Các quy định của pháp luật liên quan đến thi hành án hành chính đã có, vấn đề là cần thực hiện đầy đủ và hiệu quả quy định pháp luật về tiếp công dân và cơ chế, trách nhiệm đối thoại, giải trình công khai, minh bạch; kịp thời xử lý các vấn đề phát sinh, kiến nghị của nhân dân để không xảy ra khiếu nại, khiếu kiện.

Bên cạnh đó, cần xem xét tổng thể các quy định pháp luật hiện nay, nhất là những bất cập để kịp thời kiến nghị bổ sung, hoàn chỉnh hành lang pháp lý vững chắc, bảo đảm hiệu lực, hiệu quả khi thi hành pháp luật về hành chính. Tập trung tổng kết, đề xuất sớm sửa đổi Luật Tố tụng hành chính và các văn bản có liên quan, qua đó khắc phục những hạn chế về mặt thể chế.

Đồng thời, tăng cường kiểm tra, giám sát các địa phương có nhiều án hành chính tồn đọng, kiên quyết kiến nghị và theo dõi thực hiện kiến nghị về việc xử lý trách nhiệm đối với trường hợp không thi hành hoặc chậm thi hành. Thực hiện nghiêm chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Chỉ thị 26, trong đó có việc đề nghị Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương xử lý nghiêm trách nhiệm của người phải thi hành vi phạm nghĩa vụ thi hành án hành chính thuộc thẩm quyền quản lý; kiến nghị Thủ tướng Chính phủ xử lý đối với các trường hợp người phải thi hành là Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có vi phạm nghĩa vụ thi hành án hành chính.