Xét xử công khai, nghiêm minh các vụ án tham nhũng, kinh tế: Minh chứng sinh động cho quyết tâm xây dựng Nhà nước của dân, do dân, vì dân

Những phiên tòa ấy không chỉ thể hiện tính nghiêm minh của pháp luật mà còn là minh chứng sinh động cho quyết tâm chính trị của Đảng và Nhà nước ta trong xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền của dân, do dân và vì dân.

Bước phát triển quan trọng trong tư duy lý luận của Đảng

Đại hội XIV của Đảng tiếp tục xác định nhiệm vụ “đẩy mạnh xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam”, trong đó nhấn mạnh yêu cầu tăng cường kiểm soát quyền lực, kiên quyết đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; xây dựng nền tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại, công bằng, nghiêm minh, liêm chính, phụng sự Tổ quốc và nhân dân.

Trong tiến trình đó, hoạt động xét xử công khai, nghiêm minh các vụ án tham nhũng, kinh tế không chỉ góp phần giữ vững kỷ cương phép nước mà còn củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước ta và chế độ xã hội chủ nghĩa.

Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam là chủ trương lớn, nhất quán của Đảng ta trong tiến trình đổi mới đất nước. Đại hội XIII của Đảng xác định: “Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng”.

Đại hội XIV tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu: “Kiểm soát chặt chẽ quyền lực; kiên quyết, kiên trì đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; xây dựng nền tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại, công bằng, nghiêm minh, liêm chính, phụng sự Tổ quốc và nhân dân”.

Điều đó cho thấy, đấu tranh phòng, chống tham nhũng không chỉ là nhiệm vụ trước mắt mà còn là yêu cầu chiến lược gắn liền với sự tồn vong của Đảng và chế độ.

Đặc biệt, Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 09/11/2022 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới đã xác định rõ: “Quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp, kiểm soát chặt chẽ giữa các cơ quan trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp”.

Nghị quyết đồng thời nhấn mạnh yêu cầu: “Đẩy mạnh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; kiểm soát hiệu quả quyền lực nhà nước; xây dựng cơ chế phòng ngừa chặt chẽ để không thể tham nhũng”.

Đây là bước phát triển rất quan trọng trong tư duy lý luận của Đảng về xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Thực tiễn thời gian qua cho thấy, ở đâu quyền lực không được kiểm soát chặt chẽ thì ở đó dễ phát sinh tham nhũng, tiêu cực. Vì vậy, kiểm soát quyền lực vừa là yêu cầu của xây dựng Đảng, vừa là điều kiện bảo đảm cho bộ máy nhà nước hoạt động đúng pháp luật, vì lợi ích của nhân dân.

Tư tưởng đó cũng hoàn toàn thống nhất với quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về xây dựng Nhà nước của dân, do dân và vì dân. Người luôn yêu cầu cán bộ, đảng viên phải: “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư”, đồng thời nghiêm khắc phê phán các biểu hiện: tham ô, lãng phí, lợi dụng chức quyền để trục lợi cá nhân.

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nhấn mạnh: “Pháp luật phải thẳng tay trừng trị những kẻ bất liêm, bất kể kẻ ấy giữ chức vụ gì”.

Quan điểm đó đến nay vẫn còn nguyên giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc trong công cuộc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực ở nước ta.

Theo đồng chí Lê Minh Trí, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Nội chính Trung ương, sau 20 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 3 khóa X, công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực đã được lãnh đạo, chỉ đạo “kiên trì, quyết liệt, đồng bộ, toàn diện, với quyết tâm chính trị cao, không có vùng cấm, không có ngoại lệ và đạt nhiều kết quả rất quan trọng, toàn diện, có bước tiến mạnh, đột phá lớn”.

Đó không chỉ là đánh giá tổng kết về mặt lý luận, mà còn được chứng minh bằng thực tiễn sinh động qua hàng loạt phiên tòa xét xử các đại án tham nhũng, kinh tế thời gian qua.

Có thể khẳng định rằng, xét xử nghiêm minh các vụ án tham nhũng là yêu cầu tất yếu của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Trong một Nhà nước pháp quyền thực sự, mọi tổ chức, cá nhân đều phải hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật; mọi công dân đều bình đẳng trước pháp luật, bất kể người đó là ai, giữ cương vị nào.

Tinh thần ấy được thể hiện rõ trong chủ trương nhất quán của Đảng: “Không có vùng cấm, không có ngoại lệ”.

Chính nguyên tắc đó đã tạo nên niềm tin rất lớn trong xã hội. Nhân dân không chỉ nhìn thấy quyết tâm của Đảng trong xử lý tham nhũng mà còn cảm nhận rõ tính nghiêm minh, công bằng của pháp luật.

Không dung túng cho bất kỳ hành vi tham nhũng nào

Thực tiễn những năm gần đây cho thấy, nhiều vụ án đặc biệt nghiêm trọng trong các lĩnh vực y tế, đất đai, tài chính, ngân hàng, chứng khoán, đầu tư công, đấu thầu… đã được điều tra, truy tố, xét xử nghiêm minh. Nhiều cán bộ cấp cao, kể cả cán bộ diện Trung ương quản lý, bị xử lý kỷ luật và xử lý hình sự. Điều đó cho thấy pháp luật không dung túng cho bất kỳ hành vi tham nhũng nào.

Các đại án như Việt Á, chuyến bay giải cứu, Tập đoàn Vạn Thịnh Phát hay AIC đã trở thành những dấu mốc quan trọng trong lịch sử đấu tranh phòng, chống tham nhũng ở nước ta.

Điều đặc biệt quan trọng là các phiên tòa tham nhũng, kinh tế lớn đều được tổ chức công khai, bảo đảm quyền tranh tụng dân chủ theo tinh thần cải cách tư pháp. Các bị cáo được bảo đảm đầy đủ quyền bào chữa; luật sư được tham gia tranh tụng; báo chí được thông tin rộng rãi; Nhân dân theo dõi sát sao diễn biến phiên tòa. Chính điều đó tạo nên tính minh bạch và sức thuyết phục rất lớn.

Thông qua các phiên tòa đó, nhân dân thấy rõ tinh thần thượng tôn pháp luật; thấy rõ sự nghiêm minh nhưng cũng rất nhân văn của nền tư pháp Việt Nam. Không chỉ xử lý nghiêm người phạm tội, các cơ quan tiến hành tố tụng còn chú trọng thu hồi tài sản bị thất thoát, khuyến khích bị cáo khắc phục hậu quả, thành khẩn khai báo để được xem xét khoan hồng.

Điều này thể hiện rõ bản chất nhân văn của pháp luật xã hội chủ nghĩa Việt Nam: nghiêm trị nhưng không cực đoan; xử lý nghiêm để răn đe, giáo dục, phòng ngừa; đồng thời tạo điều kiện cho người phạm tội sửa chữa sai lầm.

Thực tiễn công tác xét xử tại địa phương cũng cho thấy vai trò đặc biệt quan trọng của ngành Tòa án trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực.

Tại thành phố Cần Thơ, công tác phòng, chống tham nhũng trong hệ thống Tòa án được triển khai đồng bộ, nghiêm túc. Trong những năm qua, TAND thành phố Cần Thơ tiếp tục quán triệt thực hiện nhiều chỉ thị, nghị quyết, quy định quan trọng của Đảng và Nhà nước về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; đặc biệt là các quy định về kiểm soát quyền lực trong hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án.

Đồng thời, TAND thành phố Cần Thơ cũng ban hành nhiều văn bản lãnh đạo, chỉ đạo nhằm tăng cường phòng ngừa tham nhũng, nâng cao đạo đức công vụ, xây dựng đội ngũ cán bộ “kỷ cương, liêm chính”.

Trong kế hoạch phòng, chống tham nhũng năm 2026, ngành Tòa án xác định rõ yêu cầu “kiên quyết, kiên trì đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực”, đồng thời nhấn mạnh việc “tăng cường kiểm soát quyền lực”, “xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức Tòa án nhân dân kỷ cương, liêm chính”.

Điều đó cho thấy ngành Tòa án không chỉ là cơ quan thực hiện quyền tư pháp mà còn là lực lượng nòng cốt trong bảo vệ pháp luật, bảo vệ công lý, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Năm 2025, TAND hai cấp thành phố Cần Thơ đã đưa ra xét xử 28 vụ án tham nhũng, kinh tế, tiêu cực với 62 bị cáo; trong đó Tòa án các khu vực xét xử 17 vụ với 30 bị cáo, TAND thành phố xét xử 11 vụ với 32 bị cáo. Các bản án đã tuyên thu hồi hơn 27,1 tỷ đồng tài sản tham nhũng, thất thoát cho Nhà nước.

Những con số đó không chỉ phản ánh hiệu quả đấu tranh phòng, chống tham nhũng mà còn cho thấy quyết tâm xây dựng nền tư pháp nghiêm minh, thượng tôn pháp luật tại địa phương.

Trong số đó, nhiều vụ án được dư luận đặc biệt quan tâm bởi liên quan cán bộ, công chức, người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan nhà nước và lực lượng thực thi pháp luật.

Điển hình là vụ án Phan Việt Đ và 6 đồng phạm. TAND thành phố Cần Thơ đã tổ chức xét xử công khai với sự tham gia của nhiều luật sư bào chữa, bảo đảm quyền tranh tụng dân chủ, khách quan theo quy định pháp luật.

Các bị cáo là cán bộ, công chức liên quan công tác quản lý đất đai, bồi thường, hỗ trợ tái định cư đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn, thiếu trách nhiệm trong thực thi công vụ, gây thiệt hại cho ngân sách Nhà nước hơn 1,67 tỷ đồng.

Quá trình giải quyết vụ án, các cơ quan tiến hành tố tụng đã thu hồi, khắc phục hơn 2,56 tỷ đồng cho Nhà nước. Riêng bị cáo Phan Việt Đ bị tuyên phạt 01 năm 10 tháng 09 ngày tù. Việc xử lý nghiêm các bị cáo trong vụ án không chỉ góp phần thu hồi tài sản thất thoát cho Nhà nước mà còn cảnh báo, răn đe đội ngũ cán bộ, công chức trong thực thi công vụ; khẳng định mọi hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn để trục lợi đều phải bị xử lý nghiêm minh theo quy định pháp luật.

Vụ án Trần Văn P và đồng phạm cũng là minh chứng rõ nét cho quyết tâm xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn để trục lợi. Trong vụ án này, 04 bị cáo nguyên là lãnh đạo, cán bộ quản lý doanh nghiệp đã lợi dụng chức vụ để thực hiện các giao dịch ngoài hợp đồng, chiếm đoạt và sử dụng trái quy định hơn 1,64 tỷ đồng của doanh nghiệp.

TAND thành phố Cần Thơ đã tuyên phạt bị cáo Trần Văn P 16 năm tù, Trương Văn T 13 năm tù, Trần Ngọc T 07 năm tù và Đặng Minh T 04 năm tù. Bản án nghiêm khắc đối với các bị cáo cho thấy quyết tâm của các cơ quan tiến hành tố tụng trong đấu tranh với các hành vi lợi dụng quyền lực, thao túng hoạt động doanh nghiệp để trục lợi; đồng thời góp phần bảo vệ môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, lành mạnh.

Không chỉ các vụ án kinh tế, tham nhũng trong lĩnh vực đất đai, doanh nghiệp, nhiều vụ án liên quan cán bộ trong lực lượng thực thi pháp luật cũng được đưa ra xét xử công khai, nghiêm minh.

Điển hình như vụ Lê Chí V bị TAND khu vực 3 – Cần Thơ xét xử về tội “Lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản”.

Theo nội dung vụ án, bị cáo Lê Chí V là Trưởng Công an xã T đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong quá trình tiếp nhận, giải quyết tin báo của người dân liên quan đến việc chuyển tiền nhầm để đưa ra thông tin sai lệch, yêu cầu bị hại chuyển tiền nhằm chiếm đoạt 180 triệu đồng. Với hành vi đó, bị cáo Lê Chí V bị xử phạt 09 năm tù.

Việc đưa nguyên cán bộ công an phạm tội ra xét xử công khai đã thể hiện rõ tinh thần thượng tôn pháp luật trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam; đồng thời củng cố niềm tin của nhân dân đối với quyết tâm làm trong sạch bộ máy của Đảng và Nhà nước.

Tương tự, vụ án Hồ Hải P, Phạm Quốc C và đồng phạm cũng thu hút sự quan tâm của dư luận bởi hai bị cáo nguyên là cán bộ công an xã TB. Trong quá trình công tác, các bị cáo đã lợi dụng nhiệm vụ được giao để bỏ lọt hành vi vận chuyển thuốc lá nhập lậu, đồng thời nhận tiền của đối tượng vi phạm nhằm không xử lý theo quy định pháp luật.

Bị cáo Hồ Hải P bị tuyên phạt 03 năm tù; bị cáo Phạm Quốc C bị tuyên phạt 02 năm 06 tháng tù. Đây là minh chứng rõ ràng cho thấy công cuộc phòng, chống tham nhũng, tiêu cực hiện nay không có “vùng cấm” đối với bất kỳ ai, kể cả cán bộ trong lực lượng bảo vệ pháp luật.

Hay như vụ án Nguyễn Thanh L bị xét xử về tội “Lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản”. Bị cáo Nguyễn Thanh L, nguyên Chấp hành viên Chi cục Thi hành án dân sự, trong quá trình được phân công tổ chức thi hành án đã nhiều lần trực tiếp nhận tiền thi hành án nhưng không lập biên lai thu tiền, không nộp vào quỹ cơ quan và không thực hiện nghĩa vụ chi trả theo quy định mà chiếm đoạt sử dụng cá nhân.

Bị cáo đã 05 lần nhận tiền của người phải thi hành án với tổng số 45 triệu đồng để chiếm đoạt sử dụng cá nhân. Đáng chú ý, sau khi nhận tiền, bị cáo không lập biên lai, không báo cáo cơ quan, đồng thời vẫn tham mưu ban hành quyết định “chưa có điều kiện thi hành án” nhằm che giấu hành vi vi phạm.

Với hành vi đó, bị cáo Nguyễn Thanh L bị xử phạt 03 năm tù và buộc nộp lại toàn bộ số tiền đã chiếm đoạt để khắc phục hậu quả.

Việc xét xử nghiêm minh cán bộ trong cơ quan thi hành án dân sự đã cho thấy quyết tâm làm trong sạch bộ máy tư pháp; đồng thời khẳng định mọi cán bộ, đảng viên nếu vi phạm pháp luật đều phải chịu trách nhiệm trước pháp luật và nhân dân.

Việc xử lý nghiêm cán bộ trong lực lượng bảo vệ pháp luật thể hiện quyết tâm làm trong sạch bộ máy, củng cố niềm tin của nhân dân đối với các cơ quan tư pháp. Thông qua các phiên tòa này có thể thấy rõ vai trò trung tâm của Tòa án trong bảo vệ công lý, bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa và củng cố niềm tin của Nhân dân vào sự nghiêm minh của pháp luật.

Bác bỏ những luận điệu xuyên tạc

Thực tiễn xét xử tại Cần Thơ và khu vực Tây Nam Bộ thời gian qua cho thấy công cuộc phòng, chống tham nhũng, tiêu cực không chỉ dừng ở khẩu hiệu hay nghị quyết, mà đã được cụ thể hóa bằng những hành động thực tế, bằng những phiên tòa công khai, dân chủ, nghiêm minh. Đó cũng là minh chứng sinh động bác bỏ những luận điệu xuyên tạc của các thế lực thù địch cho rằng Việt Nam “né tránh xử lý cán bộ” hoặc “không có nền tư pháp công bằng”.

Thực tế cho thấy, chưa bao giờ công tác phòng, chống tham nhũng ở Việt Nam được triển khai mạnh mẽ, đồng bộ và quyết liệt như hiện nay. Nếu đây chỉ là “đấu đá nội bộ” như các thế lực thù địch xuyên tạc thì không thể có việc hàng loạt cán bộ cấp cao, cán bộ đương chức hay cán bộ trong lực lượng bảo vệ pháp luật bị xử lý công khai trước pháp luật. Ngược lại, chính việc dám nhìn thẳng vào sai phạm, kiên quyết xử lý cán bộ vi phạm đã thể hiện bản lĩnh, năng lực tự chỉnh đốn và sức mạnh của Đảng cầm quyền vì lợi ích của nhân dân.

Mặt khác, các thế lực thù địch thường cố tình phủ nhận tính độc lập của hoạt động xét xử ở Việt Nam. Tuy nhiên, thực tế các phiên tòa thời gian qua cho thấy hoạt động tranh tụng ngày càng được mở rộng; quyền bào chữa của bị cáo được bảo đảm; các phán quyết đều dựa trên chứng cứ, kết quả tranh tụng công khai tại phiên tòa và quy định của pháp luật.

Đó là những minh chứng không thể phủ nhận cho quá trình cải cách tư pháp và xây dựng Nhà nước pháp quyền ở Việt Nam.

Đặc biệt, công tác phòng, chống tham nhũng hiện nay không chỉ tập trung xử lý vi phạm mà còn gắn với hoàn thiện thể chế, kiểm soát quyền lực, xây dựng cơ chế phòng ngừa hiệu quả. Việc Đảng ta ban hành nhiều quy định về kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ, kiểm tra, giám sát, điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án và quản lý tài chính công chính là bước tiến quan trọng nhằm “nhốt quyền lực trong lồng cơ chế”, hạn chế nguy cơ tham nhũng từ gốc.

Để tiếp tục nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tham nhũng, Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều nghị quyết, quy định quan trọng nhằm tăng cường kiểm soát quyền lực, hoàn thiện thể chế và xây dựng cơ chế phòng ngừa tham nhũng từ sớm, từ xa.

Đặc biệt, Nghị quyết số 04-NQ/TW Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV về tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới tiếp tục khẳng định quyết tâm: “không có vùng cấm, không có ngoại lệ” trong xử lý tham nhũng, tiêu cực.

Nghị quyết đồng thời nhấn mạnh yêu cầu kiểm soát chặt chẽ quyền lực, xây dựng đội ngũ cán bộ liêm chính, tăng cường hiệu quả hoạt động của các cơ quan tư pháp, thanh tra, kiểm tra, kiểm toán và thi hành án.

Cùng với đó, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2025 đã tiếp tục hoàn thiện cơ chế kiểm soát tài sản, thu nhập; mở rộng đối tượng kê khai tài sản; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong công tác phòng, chống tham nhũng.

Những chủ trương, chính sách mới đó cho thấy công cuộc phòng, chống tham nhũng ở nước ta ngày càng đi vào chiều sâu, đồng bộ và hiệu quả hơn; đồng thời khẳng định quyết tâm xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong sạch, vững mạnh, hoạt động vì lợi ích của nhân dân.

Có thể khẳng định rằng, việc xét xử công khai, nghiêm minh các vụ án tham nhũng, kinh tế thời gian qua đã góp phần đặc biệt quan trọng trong củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước ta. Nhân dân nhìn thấy quyết tâm chống tham nhũng không chỉ dừng ở khẩu hiệu mà được cụ thể hóa bằng hành động thực tiễn, bằng những phiên tòa nghiêm minh, bằng việc xử lý cán bộ sai phạm không có ngoại lệ.

Công cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực là nhiệm vụ lâu dài, khó khăn, phức tạp nhưng cũng là yêu cầu tất yếu để xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong sạch, vững mạnh.

Những phiên tòa xét xử công khai, nghiêm minh các vụ án tham nhũng, kinh tế thời gian qua không chỉ xử lý người phạm tội mà còn góp phần làm trong sạch bộ máy, củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và chế độ. Đó cũng chính là minh chứng sinh động cho bản lĩnh của một Đảng cầm quyền dám nhìn thẳng vào sự thật, kiên quyết tự chỉnh đốn, tự làm trong sạch để phụng sự nhân dân.

Trong tiến trình xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, ngành Tòa án nhân dân tiếp tục giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong bảo vệ công lý, bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa, bảo vệ quyền con người, quyền công dân và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Những bản án nghiêm minh hôm nay không chỉ giữ vững kỷ cương phép nước mà còn góp phần hun đúc niềm tin của nhân dân vào công lý, vào sự lãnh đạo của Đảng và tương lai phát triển bền vững của đất nước.