Khi câu view vượt qua ranh giới pháp luật

Mạng xã hội (MXH) đang tạo ra một thế hệ người có sức ảnh hưởng theo cách mà trước đây khó hình dung. Chỉ với một tài khoản Facebook, TikTok hay YouTube, một cá nhân có thể tiếp cận hàng triệu người, xây dựng tên tuổi, bán hàng và tạo ra những lợi ích kinh tế đáng kể.

Sự phát triển ấy mở ra nhiều cơ hội cho sáng tạo, kinh doanh và kết nối cộng đồng. Tuy nhiên, khi sức ảnh hưởng được chuyển hóa thành lợi ích kinh tế hoặc được sử dụng để tác động tới nhận thức, hành vi của số đông, trách nhiệm của người sử dụng MXH cũng trở thành vấn đề cần được nhìn nhận nghiêm túc.

Những vụ việc liên quan một số nhân vật có lượng người theo dõi lớn bị khởi tố thời gian gần đây đang thu hút sự quan tâm của dư luận. Mỗi vụ án có hành vi, tính chất và căn cứ pháp lý khác nhau, nhưng đều cho thấy một nguyên tắc: hoạt động trên không gian mạng và những lợi ích phát sinh từ đó vẫn phải tuân thủ pháp luật.

Từ sức ảnh hưởng trên mạng xã hội đến những vụ án đang được điều tra

Ngày 10/8/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an khởi tố vụ án, khởi tố 5 bị can liên quan Bùi Xuân Huấn, tức Huấn Hoa Hồng. Bùi Xuân Huấn bị khởi tố, bắt tạm giam về tội “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng” theo khoản 3 Điều 221 Bộ luật Hình sự.

Ngày 14/8, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an bổ sung quyết định khởi tố bị can đối với Bùi Xuân Huấn về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” theo khoản 4 Điều 174 Bộ luật Hình sự.

Theo kết quả điều tra bước đầu được Bộ Công an công bố, từ năm 2015 đến nay, thông qua hoạt động trên Facebook và TikTok, Bùi Xuân Huấn tạo dựng ảnh hưởng với cộng đồng mạng và thu hút hàng triệu người theo dõi. Cơ quan điều tra cho rằng Huấn cùng các đối tượng liên quan đã lợi dụng ảnh hưởng trên không gian mạng, thông qua hoạt động bán hàng trực tuyến, từ thiện và mua bán tài sản để thực hiện các hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật.

Vụ án đang tiếp tục được điều tra mở rộng. Trách nhiệm hình sự của các bị can sẽ được xác định theo trình tự tố tụng và phán quyết của Tòa án.

Chỉ ít ngày sau, một vụ án khác liên quan người có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội tiếp tục nhận được sự quan tâm.

Ngày 18/8, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội khởi tố vụ án, khởi tố Lê Văn Phú, tức Phú Lê; Lã Thúy Kiều và những người liên quan để điều tra các hành vi liên quan đến vi phạm quy định về kế toán và hóa đơn.

Theo thông tin cơ quan Công an công bố, từ năm 2021 đến năm 2025, Công ty TNHH Dịch vụ Thương mại Xuất nhập khẩu Thiên Phú bán hàng ra thị trường nhưng không lập hóa đơn, khai thuế đầy đủ. Cơ quan điều tra xác định Lê Văn Phú và Lã Thúy Kiều sử dụng 10 tài khoản ngân hàng cá nhân để nhận hơn 107 tỷ đồng từ hoạt động kinh doanh; số tiền này không được hạch toán đầy đủ vào sổ sách kế toán của công ty.

Ngày 22/8, Công an TP Hà Nội tiếp tục thông tin về việc mở rộng điều tra vụ án. Cơ quan điều tra đang làm rõ dấu hiệu “Lừa dối khách hàng” liên quan việc sản xuất, quảng bá và tiêu thụ sản phẩm Loramen.

Theo thông tin được công bố, nhiều video quảng bá sản phẩm được đăng tải trên mạng xã hội với nội dung bị xác định là thổi phồng công dụng nhằm thu hút khách hàng. Từ tháng 11/2024 đến tháng 4/2026, doanh thu bán lẻ sản phẩm này được xác định là hơn 11,6 tỷ đồng.

Sức ảnh hưởng không phải “tấm vé miễn trừ”

Hai vụ án liên quan Huấn Hoa Hồng và Phú Lê có hành vi đang bị điều tra và căn cứ khởi tố khác nhau. Vì vậy, không thể đánh đồng các vụ việc, càng không thể từ đó suy diễn rằng người nổi tiếng trên MXH hoặc hoạt động kinh doanh thông qua MXH là tiêu cực.

Thực tế, rất nhiều cá nhân đang sử dụng Facebook, TikTok, YouTube để sáng tạo nội dung, chia sẻ kiến thức, kinh doanh và tạo ra những giá trị tích cực cho cộng đồng. Pháp luật không điều chỉnh một người chỉ vì họ nổi tiếng trên mạng xã hội, mà điều chỉnh những hành vi cụ thể thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật.

Đây là ranh giới cần được nhận thức rõ, nhất là khi sức ảnh hưởng trên không gian mạng ngày càng có khả năng tác động tới nhận thức, hành vi và lợi ích của nhiều người.

Một tài khoản có hàng triệu người theo dõi có thể tạo ra lợi thế rất lớn khi kinh doanh. Một video được xem hàng triệu lần cũng có thể tác động tới quyết định của người tiêu dùng. Tuy nhiên, số lượng người theo dõi không làm thay đổi nghĩa vụ tuân thủ các quy định pháp luật liên quan đến hoạt động kinh doanh, quảng cáo, thuế, kế toán hay bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Khi sức ảnh hưởng được chuyển hóa thành lợi ích kinh tế, trách nhiệm đối với thông tin đưa tới công chúng càng cần được coi trọng. Uy tín có thể giúp một người bán được nhiều sản phẩm hơn, nhưng chính uy tín ấy cũng đòi hỏi sự thận trọng cao hơn đối với những nội dung được truyền tải tới người tiêu dùng.

Câu view gây sốc tìm kiếm sự chú ý

Mặt trái của cuộc đua tương tác không chỉ xuất hiện trong hoạt động kinh doanh. Việc tìm kiếm lượt xem bằng những nội dung gây sốc, cực đoan, xúc phạm tổ chức, cá nhân hoặc đưa thông tin sai sự thật cũng có thể dẫn tới hậu quả pháp lý.

Ngày 18/8, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Ninh Bình khởi tố, bắt tạm giam Nguyễn Văn Thùy, chủ tài khoản “Tế Điên Official”, để điều tra về tội “Lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân”.

Theo thông tin cơ quan Công an công bố, Nguyễn Văn Thùy thường xuyên đăng video và phát trực tiếp trên mạng xã hội. Cơ quan điều tra xác định bị can đã livestream, phát tán nhiều thông tin mang tính quy kết, xuyên tạc, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức và cá nhân liên quan nhằm thu hút sự chú ý, tạo dư luận tiêu cực trên không gian mạng.

Sau vụ việc, Công an tỉnh Ninh Bình cho biết sẽ tiếp tục rà soát những tài khoản thường xuyên livestream thách thức, định hướng xấu dư luận; phối hợp xử lý những kênh thông tin xuyên tạc, sai sự thật, không để các đối tượng trục lợi từ việc câu view, câu like.

Từ những vụ việc như trên, một hiện tượng cần được cảnh báo là xu hướng tìm kiếm sự chú ý bằng nội dung gây sốc hoặc kích động tranh cãi.

Trong môi trường MXH, nội dung càng gây phản ứng mạnh càng có khả năng nhận được nhiều bình luận và chia sẻ. Thậm chí, người phản đối một nội dung cũng có thể vô tình giúp nội dung đó tiếp tục lan truyền khi chia sẻ để lên án.

Cơ chế tương tác ấy có thể khiến một số người liên tục đẩy giới hạn nội dung xa hơn để duy trì sự chú ý. Tuy nhiên, giới hạn pháp luật không thay đổi theo số lượt xem, lượt thích hay số lượng người theo dõi.

Từ thế giới ảo đến trách nhiệm thật

MXH là không gian để mỗi người thể hiện quan điểm, chia sẻ thông tin và tham gia đời sống xã hội. Quyền tự do ngôn luận được Hiến pháp và pháp luật ghi nhận, bảo vệ, nhưng việc thực hiện quyền phải trong khuôn khổ pháp luật và không xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác.

Tương tự, việc bán hàng qua MXH là hoạt động kinh doanh bình thường. Người có sức ảnh hưởng có thể sử dụng uy tín của mình để giới thiệu sản phẩm, nhưng hoạt động ấy vẫn phải tuân thủ các quy định của pháp luật có liên quan.

Ranh giới này càng cần được nhận thức rõ đối với những người sở hữu lượng người theo dõi lớn. Một phát ngôn của họ có thể đến với hàng triệu người; một sản phẩm được giới thiệu có thể nhanh chóng tiếp cận số lượng lớn khách hàng.

Vì thế, sức ảnh hưởng không chỉ đem lại cơ hội kinh tế mà còn đặt ra trách nhiệm đối với những người tiếp nhận thông tin và đặt niềm tin vào người có ảnh hưởng.

Trách nhiệm ấy trước hết nằm ở việc tôn trọng sự thật, tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của người khác, đồng thời tuân thủ các quy định của pháp luật trong từng hoạt động cụ thể. Người sử dụng MXH cũng cần hiểu rằng khoảng cách giữa một hành vi trên màn hình và hậu quả ngoài đời thực đôi khi chỉ là một lần nhấn nút đăng tải.

Đừng đánh đổi tương lai để lấy sự chú ý

Lượt xem, lượt thích hay mong muốn được công chúng biết đến không phải điều đáng lên án. Sáng tạo nội dung đã trở thành một nghề nghiệp, trong khi MXH đang mở ra những cơ hội kinh doanh và phát triển bản thân mà trước đây nhiều người khó có được.

Điều đáng lo ngại xuất hiện khi sự chú ý trở thành mục tiêu phải đạt được bằng mọi giá. Một phát ngôn cực đoan có thể đem lại hàng nghìn bình luận, một video gây sốc có thể nhanh chóng được chia sẻ, còn một lời quảng cáo hấp dẫn có thể tác động đến quyết định mua hàng của rất nhiều người. Nhưng sự nổi tiếng trên không gian mạng không tạo ra vùng ngoại lệ trước pháp luật.

Những vụ án đang được điều tra và các trường hợp đã bị xử lý thời gian qua là lời cảnh báo để mỗi người nhìn lại trách nhiệm khi tham gia MXH.

Trước khi đăng một video, phát trực tiếp, chia sẻ thông tin hay quảng bá một sản phẩm, điều cần quan tâm không chỉ là nội dung ấy có thu hút được nhiều người xem hay không, mà còn phải xem thông tin có đúng sự thật, có xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của người khác, có tuân thủ pháp luật hay không.

Không gian mạng có thể là “ảo”, nhưng những tổn hại đối với danh dự, tài sản, quyền lợi của tổ chức, cá nhân và những trách nhiệm pháp lý phát sinh từ hành vi vi phạm đều là thật.

Bởi vậy, xây dựng một môi trường mạng an toàn, lành mạnh không chỉ cần sự quản lý của cơ quan chức năng hay trách nhiệm của các nền tảng, mà trước hết cần ý thức tự chịu trách nhiệm của mỗi người đối với nội dung mình tạo ra và lan truyền.