Khi cấp xã trở thành “trung tâm giải quyết việc dân”

Sau sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, nhiều địa phương vùng cao, miền núi của Quảng Ninh bước vào giai đoạn vận hành mới với yêu cầu vừa tinh gọn bộ máy, vừa bảo đảm phục vụ nhân dân hiệu quả hơn.

Dù còn nhiều khó khăn về nhân lực, hạ tầng và địa bàn quản lý rộng, cấp xã đang từng bước phát huy vai trò là nơi trực tiếp giải quyết công việc cho người dân ngay từ cơ sở.

Xã Quảng Tân được thành lập trên cơ sở sáp nhập 4 xã gồm Dực Yên, Quảng An, Quảng Tân và Quảng Lâm. Sau sắp xếp, địa phương có diện tích tự nhiên hơn 184km² với 31 thôn, bản; dân số trên 18.000 người, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm hơn 55%.

Với tỷ lệ đất nông nghiệp chiếm trên 91% diện tích tự nhiên, địa phương xác định phát triển nông nghiệp, thủy sản, lâm nghiệp gắn với xây dựng nông thôn mới và nâng cao thu nhập cho người dân là nhiệm vụ trọng tâm sau khi vận hành mô hình mới.

Đồng chí Đào Biên Thùy - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Quảng Tân cho biết, Đảng bộ xã đã tập trung chuyển dịch cơ cấu sản xuất theo hướng tăng tỷ trọng chăn nuôi quy mô trang trại, đưa giống mới có giá trị kinh tế cao vào sản xuất, đồng thời phát triển các mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao.

Nhiều định hướng phát triển mới được triển khai như dự án chăn nuôi bò sữa và nhà máy chế biến sữa công nghệ cao; thu hút đầu tư chế biến quế, điện năng lượng mặt trời; phát triển các mô hình dưa lưới, cá tầm, gà bản, cây ăn quả…

Song song với phát triển kinh tế, xã Quảng Tân cũng chú trọng duy trì và nâng cao chất lượng các tiêu chí nông thôn mới. Hạ tầng giao thông, thủy lợi, điện, trường học tiếp tục được đầu tư; nhiều tuyến đường được chỉnh trang theo hướng “sáng - xanh - sạch - đẹp”; phong trào toàn dân chung sức xây dựng nông thôn mới được duy trì rộng khắp.

Đến nay, xã đạt 32/47 chỉ tiêu nông thôn mới nâng cao; thu nhập bình quân đầu người đạt hơn 91 triệu đồng/năm; trên địa bàn không còn hộ nghèo, hộ cận nghèo theo chuẩn đa chiều của tỉnh.

Đáng chú ý, sau sáp nhập, công tác quản lý nhà nước tại cơ sở được tăng cường theo hướng rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền. Các lĩnh vực đất đai, tài nguyên, xây dựng, ngân sách được quản lý chặt chẽ hơn; nhiều vấn đề phát sinh được xử lý ngay từ cơ sở, hạn chế tình trạng chồng chéo, kéo dài.

Trong khi đó, tại xã Kỳ Thượng - địa phương được thành lập từ 3 xã Đạp Thanh, Thanh Lâm và Kỳ Thượng - yêu cầu lớn nhất sau sắp xếp là làm sao bảo đảm bộ máy hoạt động thông suốt trên địa bàn rộng, dân cư phân tán, chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số.

Với diện tích hơn 273km², 20 thôn và trên 98% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, xã Kỳ Thượng xác định phải chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính sang phục vụ người dân ngay tại cơ sở.

Đồng chí Hoàng Trường Sơn - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Kỳ Thượng chia sẻ, ngay sau khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động, địa phương tập trung kiện toàn tổ chức bộ máy, phân công rõ trách nhiệm cho từng cơ quan, cán bộ phụ trách địa bàn; duy trì giao ban thường xuyên với bí thư chi bộ, trưởng thôn để kịp thời nắm bắt và xử lý các vấn đề phát sinh.

Một trong những chuyển biến rõ nét là hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính. Từ tháng 7/2025 đến hết tháng 4/2026, Trung tâm Phục vụ hành chính công xã đã tiếp nhận hơn 2.500 hồ sơ, trong đó tỷ lệ giải quyết đúng và trước hạn đạt trên 99,5%. Nhiều thủ tục trước đây phải qua cấp trung gian nay được xử lý trực tiếp tại xã, giúp người dân giảm thời gian đi lại, nhất là tại các thôn vùng sâu, vùng xa.

Cùng với đó, địa phương đẩy mạnh chuyển đổi số, số hóa hồ sơ, xử lý văn bản trên môi trường điện tử; mở rộng hạ tầng Internet, phủ sóng 5G tại khu vực trung tâm và từng bước xóa “vùng lõm” thông tin. Đây được xem là giải pháp quan trọng để khắc phục hạn chế về khoảng cách địa lý, nâng khả năng tiếp cận dịch vụ công cho người dân.

Từ thực tiễn tại Quảng Tân và Kỳ Thượng cho thấy, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp không chỉ là việc sắp xếp lại tổ chức bộ máy mà còn tạo điều kiện để cấp xã chủ động hơn trong quản lý, điều hành và phục vụ Nhân dân. Khi thẩm quyền được phân định rõ hơn, công việc được giải quyết gần dân hơn thì trách nhiệm của đội ngũ cán bộ cơ sở cũng được nâng lên rõ rệt.

Tuy nhiên, các địa phương cũng nhìn nhận nhiều khó khăn cần tiếp tục tháo gỡ như thiếu cán bộ chuyên môn ở một số lĩnh vực; áp lực công việc tăng sau phân cấp; cơ sở vật chất còn phân tán; kỹ năng số của người dân chưa đồng đều; hạ tầng phục vụ chuyển đổi số ở vùng sâu, vùng xa vẫn cần tiếp tục đầu tư.

Từ những kết quả bước đầu, các địa phương xác định tiếp tục hoàn thiện bộ máy, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, tăng cường ứng dụng công nghệ và phát huy vai trò của thôn, bản trong kết nối với người dân. Mục tiêu không chỉ là bộ máy tinh gọn hơn mà còn xây dựng chính quyền cơ sở thực sự gần dân, sát dân và trở thành nơi giải quyết hiệu quả các công việc của người dân ngay từ cơ sở.