Hoàn thiện Luật Xuất bản để đáp ứng chuyển đổi số

Tại buổi làm việc, nhiều vấn đề liên quan đến chuyển đổi số, xuất bản phẩm điện tử, bảo vệ bản quyền trên không gian mạng và cơ chế phát triển ngành xuất bản đã được các bên trao đổi.

Phát biểu tại buổi làm việc, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Đặng Xuân Phương, Trưởng đoàn khảo sát, cho biết việc sửa đổi Luật Xuất bản được triển khai trong bối cảnh Chỉ thị số 04-CT/TW của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động xuất bản trong tình hình mới đã đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với ngành. Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của nền tảng số và xuất bản phẩm điện tử, các nhà xuất bản đang đối mặt với không ít khó khăn, thách thức cần được tháo gỡ thông qua việc hoàn thiện chính sách, pháp luật.

Theo ông Đặng Xuân Phương, Đoàn khảo sát mong muốn lắng nghe những khó khăn, vướng mắc của NXBGDVN trong quá trình thực hiện Luật Xuất bản, nhất là đối với hoạt động xuất bản sách giáo khoa, sách song ngữ, sách dành cho đồng bào dân tộc thiểu số; công tác chuyển đổi số; phát triển sách giáo khoa điện tử tương tác; tình trạng vi phạm bản quyền trên không gian mạng cũng như những đề xuất liên quan đến quy định quảng cáo trên xuất bản phẩm.

Báo cáo với Đoàn khảo sát, Chủ tịch Hội đồng thành viên, Tổng Giám đốc NXBGDVN Nguyễn Tiến Thanh cho biết, đơn vị hiện là doanh nghiệp 100% vốn nhà nước trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo, nhiều năm qua luôn bảo đảm cung ứng đầy đủ, đồng bộ và kịp thời sách giáo khoa cùng các ấn phẩm giáo dục trước mỗi năm học, không để xảy ra tình trạng thiếu hoặc chậm sách. Bên cạnh đó, nhiều xuất bản phẩm của Nhà xuất bản đã đạt các giải thưởng quốc gia, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và quảng bá văn hóa Việt Nam.

Theo lãnh đạo NXBGDVN, đơn vị đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động quản lý, biên tập và xuất bản; triển khai nền tảng tập huấn giáo viên trên môi trường số; nghiên cứu phát triển xuất bản phẩm điện tử, sách giáo khoa điện tử và các sản phẩm ứng dụng AI, dữ liệu lớn nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.

Tuy nhiên, NXBGDVN cho biết quá trình chuyển đổi số đang gặp nhiều khó khăn do chi phí đầu tư hạ tầng lớn. Đồng thời, tình trạng sách giả, sách lậu và vi phạm bản quyền trên môi trường mạng tiếp tục diễn biến phức tạp. Không chỉ xuất hiện các file PDF sách giáo khoa được chia sẻ trái phép, nhiều nội dung còn bị khai thác để xây dựng học liệu điện tử, khóa học và ứng dụng học tập khi chưa được phép. Đặc biệt, sự phát triển của AI khiến việc tái tạo, chuyển đổi nội dung ngày càng tinh vi, gây khó khăn cho công tác bảo vệ quyền tác giả.

Đại diện NXBGDVN cũng cho rằng hoạt động xuất bản là lĩnh vực đặc thù khi đồng thời thực hiện nhiệm vụ chính trị, văn hóa và sản xuất kinh doanh, song các chính sách ưu đãi hiện hành vẫn chưa tương xứng. Nhà xuất bản kiến nghị nghiên cứu bổ sung cơ chế hỗ trợ về vốn, tín dụng, chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực; đồng thời đề xuất xem xét áp dụng thuế suất giá trị gia tăng 0% đối với sách giáo khoa nhằm giảm chi phí cho người học.

Tại buổi làm việc, các thành viên Đoàn khảo sát cũng trao đổi về những bất cập trong quy định của Luật Xuất bản, mối quan hệ giữa Luật Xuất bản và Luật Doanh nghiệp, chính sách ưu đãi đối với hoạt động xuất bản, quy định về xuất bản phẩm điện tử, giải pháp bảo vệ bản quyền trước sự phát triển của AI cũng như chiến lược phát triển học liệu số và văn hóa đọc trong giai đoạn mới.

Kết luận buổi làm việc, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Đặng Xuân Phương ghi nhận các ý kiến trao đổi, góp ý của đại diện NXBGDVN và các thành viên Đoàn khảo sát, khẳng định đây sẽ là cơ sở quan trọng để Ủy ban nghiên cứu, phục vụ công tác thẩm tra Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản trong thời gian tới.