Đưa pháp luật chống hàng giả đến gần hơn với người tiêu dùng trong thương mại điện tử

Từ thực tiễn đó, Cuộc thi “Tìm hiểu pháp luật về chống hàng giả và bảo vệ người tiêu dùng trong thương mại điện tử”, diễn ra ngày 21/12/2025 tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, đã để lại nhiều dấu ấn đáng chú ý.

Cuộc thi do Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước chủ trì tổ chức, hướng tới mục tiêu đưa các quy định pháp luật về phòng, chống hàng giả, gian lận thương mại và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng “đi vào đời sống” của các giao dịch trực tuyến. Không dừng lại ở việc phổ biến văn bản quy phạm pháp luật, Ban Tổ chức kỳ vọng thông qua hình thức thi sáng tạo, người tham gia có thể hiểu đúng, nhớ lâu và biết cách vận dụng pháp luật trong những tình huống tiêu dùng cụ thể hằng ngày.

Phát biểu tại sự kiện, ông Nguyễn Thanh Bình, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước nhấn mạnh: Trên thực tế, để thị trường thương mại điện tử phát triển lành mạnh và bền vững, không chỉ cơ quan quản lý nhà nước mà cả người bán, nền tảng trung gian và người tiêu dùng đều cần hiểu rõ pháp luật, nắm đúng trách nhiệm và quyền lợi của mình. Cuộc thi hướng tới mục tiêu cụ thể là giúp pháp luật trở nên dễ hiểu hơn, gần với thực tế hơn và có thể áp dụng trong đời sống hằng ngày.

Với hình thức thi kết hợp giữa kiến thức pháp luật và xử lý tình huống thực tiễn, các đội thi đã cùng nhau phân tích nhiều vấn đề đang “nóng” trong hoạt động mua bán trực tuyến. Từ cách nhận diện hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên các sàn thương mại điện tử, đến trách nhiệm pháp lý của người bán, doanh nghiệp sản xuất, nền tảng trung gian, cũng như quyền và nghĩa vụ của người tiêu dùng trong môi trường số. Các tình huống được xây dựng sát với thực tế, phản ánh rõ những rủi ro mà người tiêu dùng thường xuyên đối mặt khi mua sắm online, từ livestream bán hàng đến quảng cáo sai sự thật trên mạng xã hội.

Không chỉ thu hút sự tham gia của sinh viên, Cuộc thi còn có sự góp mặt của các đội thi đến từ doanh nghiệp và cơ quan báo chí, tạo nên không gian trao đổi đa chiều giữa các chủ thể trong hệ sinh thái thương mại điện tử.

Đại diện đội thi Công ty Honda Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh thương mại điện tử bùng nổ, hàng giả, hàng nhái không chỉ gây thiệt hại trực tiếp cho người tiêu dùng mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín và thương hiệu của các doanh nghiệp làm ăn chân chính. Theo đại diện đội thi, Cuộc thi là dịp để doanh nghiệp nâng cao nhận thức pháp luật cho cán bộ, nhân viên, đồng thời góp phần lan tỏa thông điệp “Nói không với hàng giả – Bảo vệ người tiêu dùng” tới cộng đồng.

Ở góc độ truyền thông, đại diện đội Liên cơ quan báo chí và truyền thông nhận định, pháp luật tuy thường bị xem là khô khan, khó tiếp cận, nhưng trên thực tế lại là công cụ quan trọng giúp người tiêu dùng đứng vững trước một thị trường trực tuyến đầy thông tin phức tạp và khó kiểm soát. Việc nâng cao nhận thức pháp luật và sự thận trọng trong từng quyết định mua sắm sẽ góp phần hạn chế những rủi ro xuất phát từ sự cả tin hoặc thiếu hiểu biết.

Đối với sinh viên – nhóm người tiêu dùng trẻ, thường xuyên sử dụng các nền tảng số, Cuộc thi mang ý nghĩa đặc biệt thiết thực. Một thành viên đội thi Trường Đại học Kinh tế Quốc dân chia sẻ, việc tham gia Cuộc thi xuất phát từ mong muốn tìm hiểu sâu hơn về các quy định pháp luật liên quan đến quyền lợi người tiêu dùng trong thương mại điện tử. Thông qua quá trình chuẩn bị và thi đấu, các thành viên không chỉ nâng cao khả năng tự bảo vệ mình trước rủi ro trong tiêu dùng số mà còn có cơ hội lan tỏa kiến thức pháp luật tới cộng đồng. Theo bạn Nguyễn Huyền Trang, hiểu biết pháp luật chính là “tấm khiên” quan trọng giúp người trẻ tránh bị lừa đảo, lợi dụng và trở thành những người tiêu dùng thông minh, có trách nhiệm.

Phần thi của đội sinh viên Trường Đại học Kinh tế Quốc dân được đánh giá cao nhờ khả năng diễn xuất sinh động, đồng thời lồng ghép khéo léo lượng thông tin pháp luật phong phú, dễ hiểu. Đây cũng là minh chứng cho hiệu quả của việc kết hợp giáo dục pháp luật với các hình thức truyền thông sáng tạo, gần gũi với giới trẻ.

Để bảo đảm tính khách quan và chiều sâu chuyên môn, Ban Tổ chức đã lựa chọn Ban Giám khảo gồm những cá nhân có uy tín và kinh nghiệm trong các lĩnh vực quản lý nhà nước, báo chí – truyền thông và nghệ thuật.

Nhận xét về Cuộc thi, Nhà báo Ngô Bá Lục cho rằng các tình huống như kinh doanh hàng giả qua livestream, quảng cáo sai sự thật hay vi phạm quyền sở hữu trí tuệ đã giúp người tham gia nhận thức rõ rằng pháp luật không xa rời cuộc sống mà hiện diện ngay trong từng giao dịch hằng ngày trên môi trường số. Ông đánh giá cao sự sáng tạo và khả năng vận dụng pháp luật vào thực tiễn của các đội thi, đồng thời đề xuất nhân rộng những mô hình sân chơi pháp luật như vậy để tăng tính lan tỏa trong cộng đồng.

Kết thúc Cuộc thi, với số điểm 76,5, đội Trường Đại học Kinh tế Quốc dân đã giành Giải Nhất; Giải Nhì thuộc về đội Công ty Honda Việt Nam với 69,5 điểm; Giải Ba được trao cho đội Liên cơ quan báo chí và truyền thông với 68 điểm. Bên cạnh các giải chính, Ban Tổ chức còn trao nhiều giải thưởng phụ nhằm ghi nhận những phần thể hiện xuất sắc, sự am hiểu pháp luật và tinh thần phối hợp hiệu quả của các đội thi.

Cuộc thi khép lại không chỉ bằng kết quả và thứ hạng, mà quan trọng hơn là những giá trị nhận thức lâu dài. Thông qua hoạt động này, vai trò của truyền thông và giáo dục pháp luật tiếp tục được khẳng định trong việc xây dựng môi trường thương mại điện tử minh bạch, an toàn và phát triển bền vững, lấy người tiêu dùng làm trung tâm.