Xử lý nghiêm hàng giả, hàng nhái len lỏi trên sàn thương mại điện tử

TMĐT đang trở thành động lực tăng trưởng quan trọng của kinh tế số Việt Nam, với doanh thu năm 2024 ước đạt khoảng 25 tỷ USD, tăng khoảng 20% so với năm 2023, chiếm khoảng 9 -10% tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng cả nước.

Con số này tiếp tục bùng nổ trong 9 tháng năm 2025, với doanh thu trên các sàn TMĐT lớn đã đạt 305,9 nghìn tỷ đồng (khoảng 12,2 tỷ USD), tăng 34,35% so với cùng kỳ. Dự báo cả năm 2025, thị trường TMĐT sẽ cán mốc 39 tỷ USD.

Những con số này không chỉ phản ánh sức sống dồi dào của nền kinh tế, mà còn cho thấy một sự chuyển dịch nhu cầu từ các cửa hàng truyền thống sang TMĐT.

Tuy nhiên, sự bùng nổ thương mại điện tử cũng tạo điều kiện cho các hành vi bất hợp pháp phát triển. Lực lượng chức năng đã nhiều lần phát hiện từ các cá nhân livestream bán hàng cho tới các kho hàng cung cấp cho gian hàng trên nền tảng lớn

Điển hình mới đây, tối 8/12, Đoàn kiểm tra của Phòng Nghiệp vụ Quản lý thị trường (QLTT), Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước phối hợp với Phòng An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (PA05) - Công an TP Hà Nội tiến hành kiểm tra đột xuất một cửa hàng kinh doanh quần áo thể thao trên phố Hoàng Công Chất (phường Phú Diễn, Hà Nội), đã phát hiện cơ sở hoạt động không phép và bày bán 6.414 bộ quần áo không rõ nguồn gốc, có dấu hiệu giả mạo các nhãn hiệu Nike, Adidas, Puma. Phần lớn số hàng này được giới thiệu và bán qua các nền tảng thương mại điện tử.

Cơ sở được xác định hoạt động dưới hình thức hộ kinh doanh nhưng không xuất trình được giấy đăng ký theo quy định. Đại diện cửa hàng cho biết điểm bán đã hoạt động từ giữa năm 2025 nhưng chưa thực hiện thủ tục đăng ký kinh doanh. Đoàn kiểm tra xác định hành vi có dấu hiệu vi phạm Điều 7 Luật Thương mại 2005 và Nghị định 168/2025/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp.

Kiểm tra hàng hóa, lực lượng chức năng ghi nhận: 5.200 bộ quần áo thể thao gắn nhãn hiệu Nike, 1.200 bộ gắn nhãn hiệu Adidas, 14 áo thể thao mang nhãn hiệu Puma. Phần lớn số hàng này được kinh doanh trên các nền tảng TMĐT. Tuy nhiên, đại diện cơ sở không xuất trình được hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc. Các chi tiết in, thêu, bao bì… cho thấy nhiều dấu hiệu không đúng quy cách của hàng chính hãng. Đoàn kiểm tra bước đầu xác định số hàng hóa có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu theo Luật Sở hữu trí tuệ.

Ngoài ra, cơ sở cũng không niêm yết giá theo quy định của Luật Giá 2023. Toàn bộ gần 6.500 sản phẩm đã được niêm phong, tạm giữ và chuyển về kho tang vật để tiếp tục xác minh, xử lý.

Ông Trần Việt Hùng, Trưởng phòng Nghiệp vụ Quản lý thị trường, nhận định việc phát hiện hàng nghìn bộ quần áo nghi giả mạo tại một điểm kinh doanh nhỏ lẻ cho thấy các đối tượng đã lợi dụng mô hình hộ kinh doanh và kênh TMĐT để “ẩn mình” ngoài tầm kiểm soát.

Vụ việc không chỉ phản ánh sự tinh vi của đường dây sản xuất, kinh doanh hàng giả mà còn cho thấy khoảng trống quản lý khi một lượng lớn hàng hóa vi phạm vẫn có thể dễ dàng len lỏi lên sàn, tiếp cận người tiêu dùng trên phạm vi cả nước.

Nếu chỉ nhìn đây như một vụ vi phạm đơn lẻ, có thể sẽ bỏ qua bức tranh rộng hơn. Thực tế, hàng giả trên TMĐT không còn dừng ở những gian hàng nhỏ, lẻ, mà đã xuất hiện ở nhiều nhóm sản phẩm giá trị cao như thời trang, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, thậm chí là sữa và sản phẩm chăm sóc sức khỏe. Nhiều vụ việc cho thấy các đối tượng sử dụng cùng lúc sàn TMĐT, website riêng và mạng xã hội để quảng bá, bán hàng, phân tán kho chứa nhằm tránh bị truy xuất. Vụ gần 6.500 bộ quần áo nghi giả vì thế được xem như một “mảnh ghép” điển hình, cho thấy sức nóng ngày càng lớn của mặt trận chống hàng giả trên không gian số.

Sự bùng nổ của TMĐT đã kéo theo tình trạng kinh doanh hàng giả, hàng nhái, hàng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số với quy mô lớn, phương thức tinh vi, gây thiệt hại cho doanh nghiệp và tiềm ẩn nhiều rủi ro cho người tiêu dùng. Trong 9 tháng năm 2025, lực lượng Quản lý thị trường và các đơn vị chức năng đã phát hiện và xử lý 4.052 vụ vi phạm trên môi trường thương mại điện tử, xử phạt gần 63 tỷ đồng, gỡ bỏ 44.446 sản phẩm và chặn 12.414 gian hàng có dấu hiệu vi phạm.

Thực tế cho thấy, các đối tượng vi phạm ngày càng sử dụng thủ đoạn tinh vi, lợi dụng nền tảng số, dịch vụ giao hàng nhanh và chính sách thương mại thay đổi để trốn tránh sự kiểm tra của cơ quan chức năng.

Những nỗ lực của Chính phủ, Bộ Công Thương và lực lượng quản lý thị trường cho thấy quyết tâm lập lại kỷ cương trên thị trường trực tuyến. Tuy nhiên, để các giải pháp đi vào thực tế, vai trò của người tiêu dùng vẫn mang tính quyết định. Các chiến dịch tuyên truyền gần đây đều nhấn mạnh nguyên tắc không mua hàng giá rẻ bất thường, chỉ giao dịch trên kênh chính thức, không chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin tài khoản cho cá nhân, tổ chức lạ; đồng thời chủ động phản ánh, tố cáo khi phát hiện hàng giả, hàng nhái trên sàn TMĐT.