Doanh nghiệp có thể chọn tự tái chế hoặc đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường

Bộ NN&MT đang xây dựng dự thảo Nghị định quy định về trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì và trách nhiệm thu gom, xử lý chất thải của nhà sản xuất, nhập khẩu (EPR), nhằm hoàn thiện tổng thể các quy định liên quan, tạo cơ sở pháp lý thống nhất, minh bạch và thuận lợi cho quá trình triển khai trên thực tế.

Cần một nghị định riêng, đồng bộ và thống nhất

Thực tiễn thời gian qua cho thấy, quy định về trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì và trách nhiệm thu gom, xử lý chất thải của nhà sản xuất, nhập khẩu là chính sách mới, có phạm vi điều chỉnh rộng, liên quan đến nhiều nhóm đối tượng như doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu, doanh nghiệp tái chế và các cơ quan quản lý nhà nước.

Tuy nhiên, việc tiếp cận và hiểu đầy đủ, đúng quy định về EPR của không ít doanh nghiệp còn hạn chế, do hệ thống văn bản hiện hành chưa thực sự đồng bộ, còn phân tán ở nhiều quy định khác nhau. Điều này gây khó khăn trong tra cứu, áp dụng cũng như trong công tác quản lý, giám sát.

Do đó, việc xây dựng một Nghị định riêng, tập hợp đầy đủ các quy định về EPR trong một văn bản pháp lý độc lập được đánh giá là hết sức cần thiết. Việc tách toàn bộ nội dung liên quan đến EPR thành một nghị định riêng không chỉ nhằm khắc phục các bất cập hiện hữu, mà còn giúp hệ thống hóa các quy định theo hướng tập trung, thống nhất và minh bạch. Qua đó, doanh nghiệp có thể dễ dàng thực hiện trách nhiệm của mình, đồng thời hỗ trợ cơ quan nhà nước trong hướng dẫn, quản lý và kiểm tra việc thực hiện.

Quy định rõ đối tượng, lộ trình và hình thức thực hiện

Theo dự thảo, Nghị định về trách nhiệm tái chế và thu gom, xử lý chất thải gồm 7 chương, 24 điều. Văn bản này kế thừa các quy định hiện hành, đồng thời bổ sung quy định chi tiết về hỗ trợ tái chế sản phẩm, bao bì và hỗ trợ hoạt động thu gom, xử lý chất thải; sửa đổi về mặt kỹ thuật và tích hợp thống nhất thành một văn bản hoàn chỉnh.

Dự kiến, Nghị định sẽ quy định rõ đối tượng phải thực hiện trách nhiệm kèm theo lộ trình cụ thể; đồng thời xác định một số trường hợp được miễn trừ. Bên cạnh đó, dự thảo cũng đưa ra quy định về tỷ lệ tái chế bắt buộc và quy cách tái chế đối với từng nhóm sản phẩm, bao bì.

Về hình thức thực hiện trách nhiệm tái chế, nhà sản xuất, nhập khẩu có thể lựa chọn một trong hai phương án. Thứ nhất, tự tổ chức tái chế, bao gồm tự thực hiện; thuê đơn vị tái chế; ủy quyền cho tổ chức trung gian tổ chức việc tái chế; hoặc kết hợp các hình thức này. Thứ hai, trong trường hợp không tổ chức tái chế, doanh nghiệp thực hiện đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam để hỗ trợ hoạt động tái chế.

Đối với trách nhiệm đóng góp tài chính nhằm hỗ trợ hoạt động xử lý chất thải, dự thảo Nghị định quy định cụ thể về đối tượng, mức đóng góp, thời hạn và phương thức thực hiện. Đồng thời, văn bản cũng quy định nguyên tắc sử dụng nguồn tài chính này để hỗ trợ hoạt động tái chế sản phẩm, bao bì và xử lý chất thải.

Việc giải ngân tiền hỗ trợ tái chế sẽ căn cứ vào khối lượng sản phẩm, bao bì đã được tái chế, do các tổ chức, doanh nghiệp đủ điều kiện thực hiện. UBND cấp tỉnh là đối tượng được hỗ trợ kinh phí để triển khai hoạt động xử lý chất thải trên địa bàn; mức hỗ trợ được xác định dựa trên nhu cầu và khả năng thực hiện của từng địa phương.

Hiện dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ môi trường về trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì và trách nhiệm xử lý chất thải của nhà sản xuất, nhập khẩu đang được trình Chính phủ xem xét, ban hành.