Điểm thi tốt nghiệp THPT 2026 có phản ánh đúng năng lực thí sinh?

Ngay sau khi Bộ GD&ĐT công bố điểm thi và phổ điểm các môn của Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 vào sáng 1/7, nhiều chuyên gia giáo dục đã có chung đánh giá rằng kết quả kỳ thi năm nay đạt được các mục tiêu đề ra. Phổ điểm không chỉ bảo đảm tính khách quan, công bằng mà còn có độ phân hóa tốt, phản ánh đúng năng lực học sinh và quá trình dạy học tại các cơ sở giáo dục.

Một trong những điểm được các chuyên gia nhấn mạnh là tình trạng "mưa điểm giỏi" ở một số môn như những năm trước đã không còn. Theo GS.TSKH Nguyễn Đình Đức (Đại học Quốc gia Hà Nội), tỷ lệ điểm giỏi ở môn Ngữ văn giảm rõ rệt, từ khoảng 62-65% những năm trước xuống còn khoảng 35% trong năm nay. Môn Địa lí cũng không còn hiện tượng nhiều điểm 10 như trước, trong khi các môn Toán, Vật lí, Hóa học và Sinh học vẫn duy trì tỷ lệ điểm khá, giỏi ở mức hợp lý. Điều này cho thấy đề thi đã có sự phân hóa tốt hơn, vừa bảo đảm yêu cầu xét tốt nghiệp, vừa đủ khả năng phân loại thí sinh phục vụ tuyển sinh đại học.

Theo các chuyên gia, khi phổ điểm tập trung nhiều hơn ở mức trung bình và khá thay vì dồn về phía điểm cao, kết quả thi sẽ phản ánh thực chất hơn năng lực người học. GS.TSKH Nguyễn Đình Đức cho rằng với phổ điểm như năm nay, các trường đại học hoàn toàn có thể yên tâm sử dụng kết quả kỳ thi để tuyển sinh. Ông cũng dự báo điểm chuẩn của nhiều trường và ngành tốp đầu có thể giảm từ 1-3 điểm so với năm trước, trong đó tổ hợp C00 có khả năng giảm nhiều hơn các tổ hợp khác.

Không chỉ phục vụ tuyển sinh, phổ điểm năm nay còn cho thấy những tín hiệu tích cực từ quá trình đổi mới giáo dục phổ thông. GS.TS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, nhận định những kết quả tích cực của kỳ thi năm 2025 tiếp tục được duy trì trong năm 2026, thể hiện sự ổn định của kỳ thi sau khi triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018.

Theo GS.TS Lê Anh Vinh, phổ điểm các môn đã dịch chuyển về vùng trung bình thay vì lệch nhiều về phía điểm cao như trước đây. Đây là dấu hiệu cho thấy đề thi giữa các môn có mức độ tương đồng hơn, phản ánh tương đối đồng đều kết quả dạy và học trong nhà trường. Riêng đối với môn Tiếng Anh, tỷ lệ điểm dưới trung bình tăng không đồng nghĩa với chất lượng dạy học giảm, bởi đây là môn thi tự chọn, nhiều học sinh có năng lực ngoại ngữ tốt đã được miễn thi hoặc sử dụng kết quả theo hình thức khác.

Ở góc độ tuyển sinh đại học, PGS.TS Nguyễn Đức Sơn, Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, đánh giá phổ điểm năm nay có phân bố hợp lý và độ phân hóa tốt, tạo thuận lợi cho các cơ sở giáo dục đại học sử dụng kết quả thi trong tuyển sinh. Theo ông, kết quả cũng phản ánh quá trình chuyển đổi từ dạy học theo định hướng truyền thụ kiến thức sang phát triển phẩm chất và năng lực học sinh đã từng bước phát huy hiệu quả.

Đối với môn Toán, GS.TSKH Đỗ Đức Thái, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, cho biết tỷ lệ thí sinh dưới điểm trung bình giảm từ 56% năm 2025 xuống còn 38% trong năm nay. Theo ông, kết quả này phản ánh sự thích ứng của giáo viên và học sinh với cách ra đề mới, đồng thời khẳng định học sinh chỉ cần học tốt chương trình chính khóa, nắm vững kiến thức trong sách giáo khoa là có thể đạt kết quả tốt mà không cần chạy đua học thêm.

Trong khi đó, PGS.TS Bùi Thanh Hoa, Trường Đại học Tây Bắc, đánh giá đề thi Ngữ văn năm 2026 tiếp tục khẳng định định hướng đổi mới khi tập trung đánh giá năng lực thay vì kiểm tra khả năng ghi nhớ. Việc sử dụng ngữ liệu ngoài sách giáo khoa cùng hệ thống rubric trong chấm thi đã góp phần nâng cao tính khách quan, hạn chế sự chênh lệch giữa các giám khảo, đồng thời khuyến khích học sinh phát huy tư duy và khả năng sáng tạo.

Bên cạnh những kết quả tích cực, phổ điểm cũng cho thấy một số lĩnh vực cần tiếp tục được quan tâm. Các chuyên gia cho rằng tỷ lệ điểm dưới trung bình ở một số môn thuộc nhóm STEM vẫn còn khá cao, trong khi môn Tiếng Anh cần tiếp tục đổi mới phương pháp dạy và học để đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.

Theo Thứ trưởng Thường trực Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng, kết quả Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 đã phản ánh đúng quá trình dạy học tại các cơ sở giáo dục cũng như công tác quản lý của ngành. Phổ điểm các môn có sự cân bằng hơn, tạo cơ sở tin cậy cho công tác xét tốt nghiệp, tuyển sinh đại học và đánh giá chất lượng giáo dục.

Thứ trưởng nhấn mạnh, ý nghĩa của Kỳ thi tốt nghiệp THPT không dừng lại ở việc công bố điểm thi hay tỷ lệ tốt nghiệp. Từ kết quả và phổ điểm, Bộ GD&ĐT có cơ sở đối sánh giữa các môn học, các địa phương, vùng miền cũng như giữa kết quả thi với học bạ để tiếp tục hoàn thiện chính sách, đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá và nâng cao chất lượng giáo dục trong những năm tiếp theo.