Đà Nẵng đề xuất trung tâm hành chính một cấp: Cần đánh giá kỹ

Tại hội nghị phản biện xã hội ngày 29/4, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam TP. Đà Nẵng đã lấy ý kiến đối với dự thảo đề án và nghị quyết của HĐND thành phố về việc thành lập Trung tâm Phục vụ hành chính công một cấp.

Theo Sở Nội vụ TP. Đà Nẵng, đề án được xây dựng trên cơ sở chỉ đạo của Thành ủy, hướng tới mục tiêu toàn bộ thủ tục hành chính được giải quyết không phụ thuộc địa giới hành chính. Hồ sơ đã trải qua nhiều vòng góp ý từ các sở, ngành, địa phương và cơ quan Trung ương trước khi được UBND TP. Đà Nẵng thống nhất.

Thực tiễn vận hành mô hình hai cấp hiện nay cho thấy còn nhiều hạn chế. Việc phối hợp giữa các địa phương chưa đồng bộ, quy trình liên thông chậm, dữ liệu chưa được số hóa đầy đủ. Người dân vẫn phải đi lại nhiều nơi để hoàn tất thủ tục, trong khi hạ tầng công nghệ và nguồn nhân lực còn hạn chế.

Đề án mới định hướng xây dựng mô hình tập trung, vận hành trên nền tảng số, với 93 điểm tiếp nhận tại xã, phường cùng bộ phận một cửa cấp thành phố. Người dân có thể nộp hồ sơ tại bất kỳ điểm tiếp nhận nào, không bị ràng buộc bởi địa giới hành chính; đồng thời mở rộng các kênh tiếp nhận qua bưu điện, ngân hàng và dịch vụ lưu động.

Ông Nguyễn Phi Hùng, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam TP. Đà Nẵng, cho rằng việc tập trung chức năng lên cấp thành phố cần được cân nhắc trong bối cảnh điều kiện giữa các địa phương còn khác biệt, đặc biệt với khu vực xa trung tâm. Mục tiêu cuối cùng phải là nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Ông cũng lưu ý nguy cơ gia tăng chi phí xã hội, đồng thời đề nghị làm rõ phương án tổ chức bộ máy, lộ trình triển khai và cơ chế phối hợp để tránh chồng chéo khi vận hành.

TS. Trần Quyết Thắng, giảng viên Phân viện hành chính và quản trị công tại TP. Đà Nẵng, cho rằng một đề án tái cấu trúc cần đáp ứng bốn mục tiêu cốt lõi gồm tinh gọn bộ máy, tiết kiệm chi phí ngân sách, cải cách thủ tục hành chính và nâng cao chất lượng phục vụ. Theo ông, đề án hiện chưa làm rõ ranh giới trách nhiệm giữa trung tâm hành chính công và chính quyền cấp xã, tiềm ẩn nguy cơ chồng chéo hoặc bỏ trống trách nhiệm.

Ngoài ra, vấn đề nhân sự và cơ chế giám sát cũng cần được làm rõ. Việc điều chuyển biên chế từ cấp xã lên thành phố có thể tác động trực tiếp đến đội ngũ cán bộ, công chức; trong khi cơ chế giám sát độc lập cần được thiết lập để tránh tình trạng vừa xử lý hồ sơ vừa kiểm soát quy trình.

TS. Nguyễn Thị Linh Giang, Trưởng khoa Nhà nước và Pháp luật Học viện chính trị khu vực 3, nhận định hiệu quả thực tế mới là yếu tố quyết định, trong khi các luận chứng hiện nay chưa đủ cơ sở để khẳng định chắc chắn tính khả thi của mô hình. Do đó, cần tiếp tục nghiên cứu, làm rõ cơ sở thực tiễn và so sánh cụ thể giữa mô hình hiện tại và mô hình đề xuất.

Theo Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP. Đà Nẵng Lê Trí Thanh, mô hình trung tâm hành chính công một cấp phù hợp với xu hướng chuyển đổi số và xây dựng chính phủ điện tử, khi nhiều quốc gia đã triển khai theo hướng liên thông dữ liệu và giảm phụ thuộc vào địa giới hành chính. Tuy nhiên, theo ông, vấn đề cần làm rõ không nằm ở chủ trương mà ở thời điểm triển khai đã thực sự phù hợp hay chưa.

Ông Lê Trí Thanh cho rằng, bên cạnh cơ sở chính trị và pháp lý đã tương đối rõ, đề án cần tiếp tục làm sâu sắc hơn cơ sở thực tiễn, chỉ ra cụ thể nguyên nhân khiến mô hình hai cấp hiện nay còn hạn chế, từ hạ tầng công nghệ, nguồn nhân lực đến cơ chế tài chính và sự khác biệt giữa các địa phương. Đồng thời, cần đối chiếu với kinh nghiệm từ các địa phương đã triển khai để có cơ sở hoàn thiện đề án.

Liên quan đến phương án thí điểm, ông Thanh đề nghị việc lựa chọn địa bàn phải bảo đảm tính đại diện cho nhiều vùng, miền, tránh chỉ triển khai ở những khu vực thuận lợi. Cách thức thực hiện cũng cần được làm rõ, triển khai từng phần hay đồng bộ, để có cơ sở đánh giá toàn diện.

Ông cũng đặt vấn đề về thời gian thí điểm, cho rằng cần giải trình rõ việc lựa chọn mốc một năm, liệu đã đủ để đánh giá đầy đủ hay chưa, đồng thời lưu ý việc triển khai cần gắn với quá trình tổng kết mô hình chính quyền địa phương để bảo đảm tính hệ thống.

Theo ông, một yêu cầu cốt lõi là phải xác định rõ quy trình từ tiếp nhận, xử lý đến trả kết quả, phân định trách nhiệm giữa các cơ quan và thiết lập cơ chế giám sát minh bạch. Từ góc nhìn người dân và doanh nghiệp, điều quan trọng nhất là có một đầu mối duy nhất để giải quyết thủ tục nhanh chóng, thuận tiện.

Bên cạnh đó, việc đầu tư hạ tầng công nghệ, kết nối dữ liệu liên thông là điều kiện bắt buộc để mô hình vận hành hiệu quả. Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP. Đà Nẵng Lê Trí Thanh đề nghị trong quá trình triển khai cần theo dõi, cập nhật và điều chỉnh kịp thời các bất cập phát sinh, đồng thời phát huy vai trò giám sát, phản biện của các tổ chức để bảo đảm đề án đi vào thực chất.