Chuyển tư duy từ “có gì cho giáo dục” sang “người học hưởng lợi” ở Quảng Ninh

Đưa nguồn lực đến nơi học sinh cần

Ngày 7/9, tại cuộc họp về các nhiệm vụ văn hóa, xã hội, Phó Bí thư Thành uỷ, Chủ tịch UBND thành phố Quảng Ninh Bùi Văn Khắng yêu cầu Sở GD&ĐT đẩy nhanh các dự án trường phổ thông nội trú tại khu vực biên giới, đồng thời nghiên cứu, thí điểm các mô hình trường học mới nhằm nâng chất lượng giáo dục.

Trước đó, ngày 5/9, tại trường Phổ thông nội trú TH&THCS Quảng Sơn, xã Đường Hoa, ông Bùi Văn Khắng dự lễ khai giảng và khánh thành trường mới. Ông nhấn mạnh giáo dục và đào tạo là ưu tiên hàng đầu; đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho con người, tương lai và sự phát triển bền vững của thành phố.

Thông điệp này càng có ý nghĩa khi thành phố Quảng Ninh sau khi hình thành không chỉ có các khu đô thị, trung tâm dịch vụ phát triển mà còn bao gồm những địa bàn biên giới, vùng xa với điều kiện tiếp cận giáo dục khác biệt. Bài toán vì thế không chỉ là xây thêm bao nhiêu phòng học, mà làm sao để học sinh vùng biên có cơ hội học tập ngày càng gần với học sinh ở khu vực thuận lợi.

Quảng Ninh đã đầu tư mạnh cho hướng đi này. Hệ thống trường lớp được kiên cố hóa 100%, hơn 92% trường học đạt chuẩn quốc gia; năm học 2026-2027, thành phố tiếp tục triển khai nhiều chính sách hỗ trợ người học, từ sách giáo khoa, học phí, ăn trưa, ăn ở tập trung, đưa đón học sinh đến đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị dạy học.

Đáng nói hơn, chính sách đang đến gần hơn với đời sống. Từ ngày 5/9, hàng nghìn học sinh tại các phường Hạ Long, Hồng Gai và Hà Tu được đến trường bằng xe bus điện miễn phí. Giai đoạn đầu, 6 tuyến với khoảng 50 xe phục vụ khoảng 2.000 học sinh tại 22 cơ sở giáo dục; trước đó, 1.728 học sinh của 14 trường đã đăng ký sử dụng dịch vụ.

Chủ tịch UBND thành phố không chỉ dự lễ khai trương rồi giao cho đơn vị vận hành. Ngày 3/9, ông trực tiếp lên xe cùng học sinh, kiểm tra điểm đón, thời gian di chuyển, cách tổ chức đưa đón và yêu cầu về an toàn, thuận tiện. Những vấn đề phát sinh được yêu cầu hoàn thiện ngay từ những ngày đầu.

Một chi tiết nhỏ nhưng cho thấy khá rõ tư duy quản trị: chính sách chỉ có ý nghĩa khi đi hết chặng đường từ quyết định đến trải nghiệm của người thụ hưởng.

Khi “đầu tư cho giáo dục” được đo bằng trải nghiệm của học sinh

Với người dân, giá trị của một chính sách nằm ở những điều cụ thể: con có đến trường an toàn không, gia đình có giảm được một khoản chi không, học sinh vùng khó có được học trong điều kiện tốt hơn không, lớp học có đủ mát trong những ngày nóng hay không.

Đó cũng là logic phía sau những nhiệm vụ Chủ tịch UBND thành phố Bùi Văn Khắng đặt ra ngày 7/9: tiếp tục chính sách miễn vé xe buýt điện đưa đón học sinh, trang bị điều hòa và nghiên cứu lắp đặt điện mặt trời tại các cơ sở giáo dục.

Nhìn riêng, đây là những khoản đầu tư khác nhau; đặt cạnh nhau, chúng tạo thành một hướng đi thống nhất: giảm chi phí gia đình phải gánh, cải thiện điều kiện học tập và từng bước xây dựng hạ tầng giáo dục hiện đại, bền vững.

Theo kế hoạch được công bố trước năm học mới, Quảng Ninh nghiên cứu triển khai điện mặt trời mái nhà tại 280 trường công lập, đồng thời có phương án trang bị khoảng 11.550 máy điều hòa cho 515 trường, điểm trường.

Quy mô đầu tư lớn, nhưng đó chưa phải đích đến. Điều cần đo là sau đầu tư, chất lượng phục vụ học sinh thay đổi ra sao.

Vì vậy, yêu cầu “rõ việc, rõ tiến độ, rõ trách nhiệm” được Chủ tịch UBND thành phố đặt ra ngày 7/9 cần được nhìn như một yêu cầu về hiệu quả chính sách, không chỉ là cách thức điều hành. Người đứng đầu thành phố yêu cầu lấy kết quả làm thước đo, kiểm đếm bằng sản phẩm cụ thể, tiến độ và hiệu quả công việc.

Quảng Ninh từng được biết đến với việc mạnh tay đầu tư cho giáo dục và ban hành nhiều chính sách đặc thù. Bước tiếp theo khó hơn là biến quy mô nguồn lực thành chất lượng thụ hưởng.

Đó cũng là sự chuyển dịch đáng chú ý trong tư duy đầu tư giáo dục: từ câu hỏi “ngành giáo dục đang thiếu gì?” sang “người học đang cần gì và chính quyền có thể làm gì để giải quyết?”. Từ xây trường đến tổ chức hành trình đến trường an toàn; từ trang bị thiết bị đến cải thiện môi trường học tập; từ ưu tiên nguồn lực cho vùng khó đến thử nghiệm mô hình giáo dục mới.

Trong không gian phát triển rộng hơn của thành phố Quảng Ninh, giáo dục vì thế không chỉ là một lĩnh vực chi ngân sách, mà là khoản đầu tư trực tiếp vào con người. Hiệu quả cuối cùng phải được nhìn thấy từ chính những học trò.